II SA/Rz 512/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala- II SA/Rz 512/11 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest decyzja P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [..] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [..] marca 2011 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R.K. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Z ustaleń prowadzącego postępowanie - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. wynika, że R.K. od 1989 r. zatrudniona była jako kucharz - uczeń praktycznej nauki zawodu w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Turystycznym "R.-T.", następnie jako ekspedientka w Piekarni przy ul. J. w R., a od 1997 r. pracuje w Miejskim Zarządzie Budynków Mieszkalnych sp. z o.o. w R. na stanowisku referenta i starszego referenta, wykonując czynności biurowe, w tym przepisywanie pism na maszynie (przez pierwsze 2 lata) i na komputerze. W wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. orzeczeniu lekarskim z dnia 7.06.2010 r. potwierdzono, że R.K. cierpi na schorzenie - zespół cieśni nadgarstka, jednakże nie ma ono etiologii zawodowej, bowiem sposób wykonywania pracy przez badaną nie dowodzi przeciążenia stawów nadgarstkowych sprzyjających ww. neuropatii nerwu pośrodkowego na poziomie nadgarstka, a ponadto u badanej stwierdzono pozazawodowe czynniki ryzyka rozwoju schorzenia takiej jak otyłość oraz zaburzenia czynności hormonalnej tarczycy. W ponownym badaniu przeprowadzonym w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. również nie rozpoznano u R.K. choroby przewlekłej choroby zawodowej spowodowanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wydający orzeczenie podkreślił, że wzięto pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, dane dotyczące sposobu wykonywania czynności zawodowych i stopień obciążenia kończyn górnych w trakcie pracy zawodowej, w tym brak monotypii ruchów w stawach nadgarstkowych czyli powtarzanych wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych szybkich i długotrwałych ruchów zginania i prostowania nadgarstka. Na podstawie tych orzeczeń Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. wydał w dniu [..] marca 2011 r. decyzję [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R.K. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, uznając, iż nie ma związku przyczynowo-skutkowego miedzy schorzeniem a narażeniem zawodowym, która to przesłanka jest warunkiem koniecznym stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu od tej decyzji R.K. zakwestionowała stwierdzenie o nie występowaniu monotypii ruchów w trakcie wykonywania czynności zawodowych, a także brak podania pozazawodowych czynników ryzyka przez Instytut w S., wskazując przy tym, że otyłość może jedynie powodować pogorszenie już istniejących dolegliwości a nie powstanie choroby. Po rozpatrzeniu tego odwołania P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R., wymienioną na wstępie decyzją z dnia [..] kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczono, że wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy zajdą następujące przesłanki: 1) wystąpi czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy strony, 2) wystąpi schorzenie medyczne odpowiadające wykazowi chorób zawodowych oraz 3) można określić związek przyczynowy między narażeniem zawodowym a chorobą. Na tle rozpatrywanej sprawy wystąpiła tylko druga przesłanka; nie stwierdzono pierwszej ani też trzeciej. Z pewnością R.K. cierpi na obustronny zespół cieśni nadgarstka, co wynika z dwu orzeczeń lekarskich, stanowiących opinie biegłych lekarzy. Zgodnie jednak z opiniami Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., badana nie była w trakcie świadczenia pracy narażona na ruchy monotypowe (wykonywane przez większą część zmiany roboczej, polegające na zginaniu i prostowaniu nadgarstka), a zespół cieśni powstał samoistnie, bez związku z wykonywaniem pracy.. Do stwierdzenia zawodowego charakteru choroby niezbędne jest tymczasem wykazanie znacznego prawdopodobieństwa, że choroba została wywołana czynnikami szkodliwymi w środowisku pracy. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że choroba odwołującej stanowiła następstwo czynności zawodowych, brak jest "doniesień medycznych", wskazujących aby wykonywana przez nią praca na komputerze (przy pomocy klawiatury) zwiększała ryzyko wystąpienia zespołu cieśni. R.K. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze powołała się na powszechną wiedzę, zgodnie z którą korzystanie z klawiatury komputera jest najczęstszą przyczyną zespołu cieśni nadgarstka. Lekarze, u których się leczyła wskazywali jako przyczynę dolegliwości sposób wykonywania pracy i zalecali zmianę stanowiska pracy. W ocenie skarżącej o zawodowym tle choroby przesądza fakt, że przez 13 lat wykonywała taką pracę, a po zabiegu lewej ręki nastąpiła poprawa.. Ani otyłość, ani czynniki hormonalne nie stanowią w ocenie skarżącej przyczyny jej choroby. Każda z jednostek orzeczniczych powtarzała jedynie stanowisko poprzedniej. W odpowiedzi na skargę P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Choroba zawodowa, której dotyczy zaskarżona decyzja zdefiniowana została w art. 2351 Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przytoczona definicja składa się z dwóch elementów - pierwszy jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi stanowi związek przyczynowy pomiędzy chorobą objętą wykazem a charakterem i warunkami wykonywania pracy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869) - zwane dalej rozporządzeniem, które określa: wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1 ust. 1). Rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia (m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy) oraz II stopnia (jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy) wymienionych w rozporządzeniu. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny, po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje lub jest wysoce prawdopodobny związek przyczynowy. Należy przy tym podkreślić, że w obowiązującym stanie prawnym, podobnie zresztą jak poprzednio, orzeczenie lekarskie stanowi obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Z tego też powodu, oprócz konkluzji powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron organów i sądu, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie niekwestionowane jest, że skarżąca cierpi na chorobę obwodowego układu nerwowego - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Takie schorzenie rozpoznały u niej obie uprawnione jednostki medyczne, które badały skarżącą w toku postępowania administracyjnego, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W opiniach tych jednostek stwierdzono jednak, że rozpoznane u R.K. schorzenie nie ma etiologii zawodowej, bowiem sposób wykonywania czynności zawodowych wskazuje na brak monotypii ruchów w stawach nadgarstkowych, czyli powtarzanych wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych szybkich i długotrwałych ruchów zginania i prostowania nadgarstka (k. 20 akt administracyjnych). Skarżąca kwestionuje tego rodzaju stwierdzenia, wskazując, że wykonywane przez nią czynności w trakcie pracy na stanowisku referenta i starszego referenta polegały głownie na przepisywaniu pism na maszynie i komputerze i miały charakter ruchów monotypowych. Poddając zaskarżoną decyzję kontroli podkreślić należy specyfikę postępowania w sprawie stwierdzania chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania inspektora sanitarnego orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organ ten nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18.05.2007 r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 12.05.2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Ocena opinii lekarskich dokonywana przez organ sprowadza się więc do badania ich pod względem formalnym czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonywująco uzasadnione. Należy zgodzić się z oceną P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R., że opinie wydane w niniejszej sprawie przez obie jednostki orzecznicze są klarowne i jasne co do rozpoznania. Obie te jednostki stwierdziły u skarżącej chorobę w sensie medycznym, wykluczając jednocześnie w oparciu o wiedzę specjalistyczną jej zawodowe źródło. Na podkreślenie zasługuje też fakt, że uzasadnienia orzeczeń są wyczerpujące i wskazują na pozazawodowe czynniki ryzyka powstania schorzenia u skarżącej , takie jak otyłość oraz zaburzenia czynności hormonalnej tarczycy (k. 12 akt administracyjnych). Brak możliwości zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich pod względem medycznym, także w zakresie etiologii schorzenia, zarówno przez organ, jak i Sąd oraz okoliczność, iż postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało prawidłowo i nie narusza przepisów k.p.a., skłaniają Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z tych przyczyn, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.