II SA/Rz 535/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zgody na komisyjne sprawdzenie wiedzy -postanawia- odrzucić skargę Przedmiotem skargi Ł. S. jest decyzja Rektora Politechniki [...] (dalej zwany Rektorem) z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], wydana w sprawie odmowy wyrażenia zgody na komisyjne sprawdzenie wiedzy. Na podstawie przekazanych akt sprawy Sąd ustalił, że Kierownik Katedry [...] Politechniki [...] decyzją z [...] lutego 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 12 lutego 2014 r., Ł. S. o komisyjne zaliczenie ćwiczeń, odmówił zgody na komisyjne sprawdzenie wiedzy studenta Ł. S. w zakresie zaliczenia ćwiczeń z modułu wytrzymałość materiałów. Odwołanie od tej decyzji, nazwane zażaleniem, wniósł do Rektora student Ł. S. wnosząc o jej uchylenie i podjęcie decyzji co do istoty sprawy. Zarzucił naruszenie zasad ogólnych K.p.a., a w szczególności art. 6, 7, 8 oraz art. 24 § 1 pkt 5, art. 77 i 78 K.p.a. Po rozpatrzeniu tego odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2014 r., o nr [...], Rektor Politechniki [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Katedry. W jej uzasadnieniu Rektor wskazał, że Ł. S. w roku akademickim 2013/2014 był studentem drugiego roku – semestr 3 studiów niestacjonarnych na kierunku budownictwo. W semestrze 3 uczęszczał m.in. na moduł kształcenia wytrzymałość materiałów. Ustalono, że Ł. S. w trakcie semestru nie uzyskał wymaganej liczby punktów do zaliczenia ćwiczeń. W dniu 1 lutego 2014 r. ww. przystąpił do kolokwium zaliczeniowego. W trakcie trwającego zaliczenia student korzystał z niedozwolonych urządzeń elektronicznych (tj. przy rozwiązywaniu zadania korzystał ze schematu zapisanego w telefonie komórkowym). Stosowanie tej nieuczciwej praktyki przy zaliczeniu komisyjnym zostało zauważone, a konsekwencją zdarzenia było nieuzyskanie zaliczenia z ćwiczeń z modułu wytrzymałości materiałów. W dniu 9 lutego 2014 r., Ł. S. przystąpił do zaliczenia poprawkowego z ćwiczeń z modułu wytrzymałości materiałów. Studenci przystępujący do zaliczenia poprawkowego otrzymali kartki z nadrukiem "kolokwium zaliczeniowe – łączny czas 70 minut". Student nie uzyskał zaliczenia z ćwiczeń z modułu wytrzymałości materiałów. Rektor stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami określonymi w regulaminie studiów wyższych na Politechnice [...] z 2012 r. Odnosząc się do zarzutu odwołującego, że został potraktowany ze szczególną "pedagogicznością", złośliwością jako osoba godna napiętnowania zauważono, że zarzut ten nie został przez skarżącego uzasadniony i nie ma również znaczenia dla oceny wyników w nauce. Natomiast znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mają wyjaśnienia złożone przez dra inż. G. P. oraz Kierownika Katedry [...]. Ł. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej zwany WSA) skargę na decyzję Rektora Politechnice [...] z dnia [...] marca 2014 r., wnosząc o uwzględnienie skargi w całości i stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 6, 7, 8 oraz art. 24 § 1 pkt 5, art. 61 § 4, 75, 77, 78 i 79 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że na etapie odwoławczym zarzuty kierowane do Kierownika Katedry [...] dotyczyły naruszenia prawa przez pedagoga G. P. w części dotyczącej zaliczenia ćwiczeń z ww. przedmiotu w dniu 9 lutego 2014 r. Podniósł, że egzamin i kolokwium zaliczeniowe na stronie internetowej Politechniki [...] został ustalony na określony czas od 12:00 do 14:00 w dniu 9 lutego 2014 r. w sali P-2. Natomiast egzaminator na salę wykładową przybył o godzinie 13:20, a skarżący zgodnie z zapisem strony domowej pracowników Politechniki [...] przystąpił do rozwiązywania zadań w przewidzianym czasie dwie godziny. Wykładowca poinformował uczestników egzaminu, że będzie trwał on 70 minut, lecz nie dodał, że informacja ta nie dotyczyła także kolokwium zaliczeniowego. Jednak w trakcie trwania egzaminu, egzaminator o godzinie 14:30 ogłosił koniec pracy nad egzaminem i kolokwium. Na tak prowadzone postępowanie egzaminacyjne skarżący złożył wniosek o komisyjne zaliczenie ćwiczeń. Nadto skarżący zarzucił, że po złożeniu wniosku obniżono próg punktowy wykonanego już egzaminu z minimum 7,5 punktu do zaliczenia do 5 punktów. Wykładowca przy zmianie wpisów przepraszał studentów za skrócenie czasu trwania egzaminu. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego podał, że nie uzasadnił on, które zachowania czy czynności organu i dlaczego naruszają ogólne zasady K.p.a. Pełnomocnik podniósł także, że niezrozumiałe są zarzuty skarżącego, dotyczące sposobu i formy, czasu przeprowadzenia kolokwium z 9 lutego 2014 r., a co za tym idzie nie mają one uzasadnienia w dowodach przedstawionych w skardze. Podkreślono, że wydruk strony domowej pracownika Politechniki G. P. nie jest dowodem na złe czy nieuczciwe potraktowania studentów, czy też niedoinformowanie studentów w tym skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia Ł. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA z dnia 30 kwietnia 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Ł. S. - postanowieniem z 12 czerwca 2014 r., sygn. I OZ 432/14 uchylił zaskarżone zarządzenie. Postanowieniem z 14 lipca 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została odrzucona, bowiem jej przedmiot nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Wyjaśniając powyższe stanowisko wypada wstępnie zaznaczyć, iż uczelnia wyższa jest podmiotem administracji działającym w formie zakładu administracyjnego. Zakład administracyjny to jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym ani organem samorządu. Zakłady zostały powołane do wykonywania zadań publicznych, przede wszystkim poprzez prowadzenie działalności usługowej i są uprawnione do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji administracji publicznej nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. W zakładzie administracyjnym proces realizacji zadań publicznych przebiega w obrębie szeroko pojętej jego organizacji. Wynika to z faktu, że grupa społeczna złożona z użytkowników zakładu administracyjnego ma zawsze (w danym przedziale czasu) charakter mniej lub bardziej zamknięty (zob. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12). Organy zakładu administracyjnego podejmują wobec jego użytkowników tzw. akty zakładowe, które mogą mieć charakter aktów zewnętrznych jak i wewnętrznych. Akty zakładowe wewnętrzne, co do zasady, nie podlegają kontroli instytucji zewnętrznych wobec uczelni, co wynika z przyznania tym zakładom szerokiej autonomii. Nie podlega też kwestii, że decyzja organów uczelni nie jest decyzją organu administracji. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Politechniki [...] wydana w sprawie niewyrażenia zgody na komisyjne sprawdzenie wiedzy w zakresie zaliczenia ćwiczeń z modułu wytrzymałość materiałów. Decyzja ta została oparta na normie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.; zwana dalej u.P.sz.w.). W myśl powyższego przepisu u.P.sz.w., do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Nie budzi wątpliwości, iż sprawa rozstrzygnięta zaskarżoną do WSA decyzją Rektora nie jest sprawą unormowaną w art. 169 ust. 10 i 11, a także w art. 196 ust. 3 u.P.sz.w. Sądowa kontrola aktu Rektora uzależniona jest od ustalenia czy jest to decyzja administracyjna podjęta w indywidulanej sprawie studenta. Sprawą indywidulaną użytkownika zakładu publicznego, jakim jest uczelnia wyższa, są takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i - co ważne - wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Kontroli sądów administracyjnych nie podlegają bowiem akty zakładowe wewnętrzne a więc takie, które nie wywołują skutków prawnych poza obszarem działania uczelni wyższej. Do aktów zakładowych zewnętrznych orzecznictwo sądów administracyjnych zalicza w szczególności: decyzje odmawiające przyjęcia na studia wyższe, decyzje o skreśleniu z listy studentów, rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia od opłaty za studia, rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra, zaliczenie semestru studiów przez dziekana (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2001 r., o sygn. akt I SA 2521/00, LEX 54756, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2009 r., o sygn. akt III SA/Lu 462/08, LEX 554846, NSA z dnia 6 sierpnia 2010 r., o sygn. akt I OSK 673/10). Ukształtował się w orzecznictwie NSA pogląd, który WSA w składzie niniejszym podziela w całości, według którego sprawa wyrażenia zgody na egzamin komisyjny, chociaż załatwiana w toku instancji (od decyzji służy odwołanie do rektora), nie ma charakteru sprawy indywidualnej, załatwianej w drodze decyzji administracyjnych, są to bowiem wyłącznie decyzje zakładowe, związane z tokiem studiów (tak NSA w wyroku z dnia 6 września 2007 r., o sygn. akt I OSK 877/07, LEX nr 1016352 oraz w wyroku z dnia 6 sierpnia 2010 r., o sygn. akt I OSK 673/10). Dlatego też zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Rektor Politechniki [...] wydał akt związany wyłącznie z tokiem studiów i procesem dydaktycznym, który to akt wywołuje konkretne i indywidualnie oznaczone skutki, w postaci odmowy przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, które nie wpływają w żadnej mierze na byt stosunku administracyjnoprawnego nawiązanego pomiędzy skarżącym a uczelnią wyższą. Podstawę jego wydania stanowił generalny akty zakładowy w postaci regulaminu studiów, tj. § 15 ust. 4 regulaminu studiów wyższych na Politechnice [...]. O przyjętym przez WSA charakterze zaskarżonej decyzji świadczy więc i to, że jej podstawą prawną nie jest akt prawa powszechnie obowiązującego, a tzw. akt wewnętrznego kierownictwa. Fakt, iż powyższy przepis regulaminu poddaje kontroli decyzje w sprawie przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, nie oznacza że są one decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 K.p.a. Nakaz odpowiedniego stosowania K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (tak WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 15 lipca 2008 r. o sygn. II SA/Bk 320/08, LEX nr 566519). Ponieważ zaskarżona decyzja jest wyłącznie aktem zakładowym wewnętrznym (nie jest to decyzja administracyjna), to wniesiona na tą decyzję skarga podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na podstawie tej regulacji, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi, jeżeli ta nie należy do jego właściwości. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a.