II SA/Rz 537/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi U. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej U. N. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IISA/Rz 537/13 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 11 czerwca 2012 r. A.N. – H. i L. N., wystąpili do Prezydenta Miasta z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za nieruchomości położone w R. przy ul. [...], które w latach 1971 - 1972 zostały w części nieodpłatnie wywłaszczone przez Okręgową Dyrekcję Inwestycji Miejskich w R.. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta R. orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w R., oznaczoną w chwili wywłaszczenia jako działki nr 100/2 o pow. 0, 0188 ha i nr 99/2 o pow. 0,0064 ha, obr. [...], zbytych na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym – umową sprzedaży z dnia [..] lutego 1972r., Rep. [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła U.N. wnosząc o zapłatę odszkodowania za zabrane w 1972r. nieruchomości oznaczone wówczas jako działki nr 100/2 o pow. 0, 0188 ha i nr 99/2 o pow. 0, 0064 ha obr. [...] Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013.r , poz. 267 ), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 91 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Organ ustalił, że na podstawie aktu notarialnego – umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 1972r. U.B.N. sprzedała na rzecz Skarbu Państwa udział w wysokości ¾ nieruchomości oznaczonej jako działki nr 100/2 i nr 99/2 o łącznej powierzchni 0, 252 ha, powstałe z podziału działek odpowiednio działkę nr 100 o pow. 0,0817 ha i działkę nr 99 o pow. 0, 0357 ha. Zawarcie umowy było następstwem wykonania decyzji Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1969 r., nr [...] ustalającej lokalizację szczegółową przebudowy ulicy [...] Umowa sprzedaży została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1961r., Nr 18, poz. 94 ze zmianami). Nie budzi wątpliwości, że działki zostały przejęte bez odszkodowania, bowiem z treści aktu notarialnego wynika, że za wymienione wyżej działki odszkodowanie nie należy się, ponieważ obszar ich wynosi mniej niż 25 % całej nieruchomości, zaś za składniki roślinne i ogrodzenie ustalono odszkodowanie w wysokości 17. 848, 74 zł. Przepis art. 129 obecnie obowiązującej ustawy wymienia ściśle określone przypadki, w których Starosta wydaje odrębną decyzje o odszkodowaniu. Ust. 5 pkt 3 wymienionego przepisu stanowi, że taką sytuacją było pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, gdy obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Powyższa sytuacja nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie, gdyż nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie aktu notarialnego z 1972 r. Żaden przepis ustawy na wzór art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie rozszerzył zakresu stosowania art. 129 ust. 5 tej ustawy na nabycie na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, co w konsekwencji skutkuje brakiem roszczenia, które mogłoby być uwzględnione w drodze postępowania administracyjnego. Tym samym postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Organ powołał się na orzeczenia potwierdzające pogląd o braku możliwości stosowania art. 129 ust. 5 do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy w tym na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. U.N. złożyła skargę na wskazaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wskazując, że zebrane dokumenty potwierdzają, że nie otrzymała odszkodowania. Ponadto w chwili wywłaszczenia nie zostały ustalone granice zabranej części. Ponadto podniosła, że w chwili wywłaszczenia nie mogła nie zgodzić się na nie zgodzić, gdyż groziło to konsekwencjami charakterystycznymi dla ustroju komunistycznego. Przepisy obecnie obowiązujące są bardzo niekorzystne i krzywdzące dla ludzi żyjących w demokratycznym państwie. Zwróciła się o wydanie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Stan faktyczny sprawy ustalony w postępowaniu administracyjnym odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa. Sąd uznaje, że tak ustalony stan faktyczny może być podstawą faktyczną wyrokowania, a ustalenia poczynione przez organy administracji Sąd uznaje za własne. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie (wyrok NSA z 24.01.2012 r. sygn. akt II OSK 2104/10 LEX nr 1138074). Postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania w rozumieniu art. 1 k.p.a. Natomiast art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy stanowi, że odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej i wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda za organem I instancji przyjął, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, z tej przyczyny, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może mieć zastosowania do stanów faktycznych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy to jest 1 stycznia 1998 r. Nie budzi wątpliwości, że zbycie nieruchomości przez U.N. nastąpiło aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1972 r., gdyż Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. decyzją z dnia [...] lutego 1969 r. [...] ustalił szczegółową lokalizację przebudowy ul. [...]i kosztem między innymi położonych w obrębie [...] działek nr 100/2 i 99/2 obszaru 2.52a. W akcie notarialnym stwierdzono, że za wymienione działki nie należy się odszkodowanie, ponieważ obszar ich wynosi mniej niż 25% całej nieruchomości. Odszkodowanie dotyczyło tylko części składowych nieruchomości (§ 1 aktu notarialnego). Na poparcie stanowiska Wojewoda przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych w tym i wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skład orzekający zauważa, że orzecznictwo powstałe na gruncie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy nie jest jednolite, jednak aktualnie dominującym stanowiskiem jest, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania ( patrz. NSA z 06.03.2012 r. sygn. akt I OSK 397/11 LEX nr 1136699; wyrok WSA w Gliwicach z 19.11.2012 sygn. akt II SA/Gl 582/12 LEX nr 1248878; wyrok WSA w Krakowie z 05.10.2011 r. sygn. akt II SA/Kr 513/11 LEX nr 993331; wyrok WSA w Gliwicach z 17.01.2013 r. sygn. akt II SA/Gl 938/12 LEX nr 1296155). Opowiedzenie się za tym poglądem, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy ma zastosowanie do stanów powstałych przed 1 stycznia 1998 r. powoduje, że decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącej narusza prawo i jest przedwczesna. Wadą tą dotknięte są decyzje obydwu instancji i z tej przyczyny Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 134 p.p.s.a. uchylił decyzje obydwu instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu, w przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ będzie związany wykładnią art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy zawartą w niniejszym wyroku i przeprowadzi postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami wynikającym z prawa procesowego i materialnego.