II SA/Rz 58/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie : WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. S. o wyłączenie sędziów WSA w Rzeszowie w osobach: Małgorzaty Wolskiej, Krystyny Józefczyk i Joanny Zdrzałki od rozpoznania sprawy w sprawie ze skargi J. A. i E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - oddalić wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Rzeszowie w osobach: SNSA Małgorzaty Wolskiej, SWSA Krystyny Józefczyk i SWSA Joanny Zdrzałki. Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2018 r. R. S. zwrócił się o "przedstawienie akt NSA celem wyznaczenia do rozpoznania sprawy Sądu innego niż WSA w Rzeszowie" oraz o "wyłączenie ze składów orzekających, we wszystkich sprawach, które go dotyczą osób: Małgorzata Wolska, Krystyna Józefczyk i Joanna Zdrzałka". Uzasadniając wniosek podał, że we wcześniejszej sprawie – II SA/Rz 210/17 zapadł wyrok niepoparty podstawami prawnymi. Stroną w tamtym postępowaniu, jak również w przedmiotowej sprawie jest "znana sędzia z R.". Powyższe w ocenie wnioskodawcy wywołuje jego uzasadnione wątpliwości co do bezstronności składu sędziowskiego w osobach: Małgorzata Wolska, Krystyna Józefczyk i Joanna Zdrzałka. Istnieje bowiem uzasadnione podejrzenie, że wyrok we wcześniejszej sprawie jest wynikiem "korupcji opartej na koleżeńskiej protekcji", a także, że w innym składzie sędziowskim w WSA w Rzeszowie także będą koledzy E. P. Z oświadczeń SNSA Małgorzaty Wolskiej, SWSA Krystyny Józefczyk oraz SWSA Joanny Zdrzałki, złożonych w związku z wnioskiem uczestnika postępowania wynika, że brak jest podstaw do ich wyłączenia, ponieważ nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w sprawie – art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwana dalej "P.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w powyższym przepisie, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności w danej sprawie. Natomiast stosownie do art. 20 P.p.s.a. wniosek o wyłączenie strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Wniosek ten powinien zatem wskazywać okoliczności lub dowody uprawdopodabniające istnienie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego. Nie ulega więc wątpliwości, że wnioskodawca, składając ów wniosek, powinien wskazać fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności tej osoby. Niedopuszczalne jest zatem formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Z treści złożonego wniosku wynika, że wnioskodawca domaga się wyłączenia wymienionych Sędziów z uwagi na wątpliwości co do ich bezstronności. Wymienieni Sędziowie zasiadali bowiem w składzie sędziowskim w uprzednio rozstrzyganej sprawie – II SA/Rz 210/17 - w której to zapadł pozbawiony podstaw prawnych wyrok. Nadto zarówno w tamtej, jak i obecnej sprawie stroną jest Sędzia Sądu Apelacyjnego E. P. to zaś powoduje, że w przedmiotowej sprawie orzekać będą jej koledzy – Sędziowie WSA w Rzeszowie. W ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Podane przez wnioskodawcę argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Subiektywne zarzuty w zakresie "podejrzenia korupcji opartej na koleżeńskiej protekcji w WSA w Rzeszowie", gołosłowne i niepoparte żadnym dowodami, nie stanowią także okoliczności uzasadniających pozytywne rozpoznanie wniosku. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Nadto oświadczenia złożone, przez objętych żądaniem Sędziów, nie zawierają twierdzeń, że faktycznie występują w sprawie okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności, jak i inne podstawy wyłączenia. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Takich okoliczności podważających obiektywizm w sprawie niniejszej nie wskazano. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., sygn. II FZ 60/08, OSP 2008/12/133, z aprobującą glosą A. Gomułowicza, akceptowane przez A. Kabata w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 139, uw. 4). Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżąca, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem (wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 392/08; postanowienie NSA z 29 czerwca 2012 r.; sygn. II OZ 559/12, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 186-187, nb 6). W kontrolowanej sprawie wnioskodawca nie wskazał żadnej przyczyny, która pozostaje w związku przyczynowym między jej wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 94, uw. 2). Nie można bowiem upatrywać wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziego w subiektywnym przekonaniu strony o braku bezstronności sędziego, z uwagi na uprzednie rozstrzyganie we wcześniejszych postępowaniach, w których brała ona udział. Wywodzenie przez wnioskodawcę, że wskazane postępowanie było prowadzone wadliwie – stanowi jedynie zwerbalizowanie subiektywnego odczucia strony i nie stanowi o wystąpieniu obiektywnej przesłanki uzasadniającej wyłączenie z uwagi na brak bezstronności (vide postanowienia NSA z dnia 28 kwietnia 2011 r., I OZ 293/11 oraz z dnia 7 października 2010 r., I OZ 759/10, CBOSA). Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych przedmiotowo sprawach (nawet między tymi samymi stronami postępowania) byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystny, co w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w niniejszym wniosku, uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziów, którzy je podjęli od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2016 r., II FZ 337/16, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie też przekonanie skarżącego co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie poparte żadnymi dowodami nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 18, art. 19, art. 22 § 1 i § 2, art. 24 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.