II SA/Rz 580/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A S.A. w [...] Zakład Linii Kolejowych o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 września 2018 r., sygn. II SA/Rz 580/18 oddalającego skargę A S.A. w[...] na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie pojęcia działań w celu zapewnienia prowadzenia przeładunku towarów na rampie kolejowej zgodnie z wymogami ochrony środowiska - postanawia - odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 580/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A S.A. w [...] (dalej: "strona skarżąca") na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie pojęcia działań w celu zapewnienia prowadzenia przeładunku towarów na rampie kolejowej zgodnie z wymogami ochrony środowiska. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został przesłany m. in. stronie skarżącej – reprezentowanej przez pełnomocnika r. pr. S. S. i doręczony dnia 1 grudnia 2018 r. W dniu 2 stycznia 2019 r. (data nadania w placówce pocztowej) strona skarżąca – zastępowana przez pełnomocnika r. pr. S. S. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, przedkładając jednocześnie przedmiotową skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazano, że w dniach [...].12.2018 r. do [...].01.2019 r. pełnomocnik skarżącego zapadł na ciężka grypę. Podpisujący się pod wnioskiem pełnomocnik wyjaśnił, że wobec tego, że jest osobą w podeszłym wieku przebieg choroby był bardzo ciężki i ze względu na ewentualne możliwe powikłania pogrypowe wykluczyło to możliwość podejmowania jakichkolwiek czynności. Wskazał także, że zawód radcy prawnego wykonuje od ponad 35 lat i nigdy przed żadnym Sądem nie składał takiego wniosku. Wobec tego, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych i niezawinionych zawnioskował o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – zwana dalej P.p.s.a.), który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Rozpoznając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu Sąd uznał, że strona wnioskująca dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Spełniła też warunek równoczesnego dokonania czynności, której termin został uchybiony. Natomiast nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W nauce prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia – ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005 str. 333). Konieczną a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Tut. Sąd zauważa, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. Przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W przeciwnym razie strona powinna zadbać z wyprzedzeniem o swoją sprawę (por. postanowienie NSA z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. W okolicznościach sprawy takiego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wykazano. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca reprezentowana jest profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego. Istotą pełnomocnictwa jest to, że pełnomocnik działa w "imieniu i na rzecz reprezentowanego". Dlatego też, również ryzyko zawinionego działania lub zaniechania pełnomocnika obciąża bezpośrednio osobę reprezentowaną. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w "wąskim" tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w "szerokim" tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (por. postanowienie NSA z 3.10.2014 r., sygn. akt II OZ 1026/14). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09). Nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku twierdzenia strony o braku możliwości dochowania terminu do złożenia skargi kasacyjnej z uwagi na nagłą chorobę (grypa) pełnomocnika i brak możliwości podejmowania jakikolwiek czynności. Po pierwsze wskazać należy, że fakt zachorowania przez pełnomocnika nie został poparty żadnym dowodem m. in. zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym, że faktycznie zły stan zdrowia uniemożliwiał wykonanie czynności (tu: sporządzenie skargi kasacyjnej). Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia pełnomocnika, jednak zwraca uwagę, że w żaden sposób nie wykazał on braku winy w niezachowaniu terminu. W szczególności nie wykazał, czy w okresie, kiedy miało miejsce uchybienie terminu pozostawał na zwolnieniu lekarskim, a także nie wykazał, czy w tym czasie mógł posłużyć się inną osobą. Przymus adwokacko-radcowski dotyczy jedynie sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej, natomiast już samo jej nadanie w urzędzie pocztowym, czy też złożenie w siedzibie sądu stanowi zwykłą czynność techniczną, która może być wykonana przez inną osobę (w tym m. in. przez jednego z pracowników strony skarżącej - A S.A. w [...] Zakład Linii Kolejowych). Po drugie co wymaga odnotowania doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło dnia [...] grudnia 2018 r. i to od tego dnia rozpoczął bieg termin do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Termin ten upłynął dnia [...] grudnia 2018 r. Tymczasem jak wynika z oświadczenia pełnomocnika choroba rozpoczęła się dopiero dnia [...] grudnia 2018 r. (przy czym fakt ten, co już wyżej zaakcentowano, nie został w żaden sposób uprawdopodobniony). Sama zaś skarga kasacyjna została sporządzona i podpisana dnia [...] grudnia 2018 r. (dowód data widniejąca na skardze kasacyjnej – k. 118 akt sądowych). Nie negując okoliczności zwlekania ze sporządzeniem skargi kasacyjnej do prawie samego końca biegu ustawowego terminu, Sąd kierując się zasadami doświadczenia życiowego zauważa, że zlecenie dokonania nadania skargi kasacyjnej z dnia [...] grudnia 2018 r. w placówce pocztowej, czy złożenia w siedzibie Sądu, innemu podmiotowi (np. pracownikowi skarżącej Spółki, osobie pomagającej w obsłudze Kancelarii Prawnej pełnomocnika) nie wymaga specjalistycznej wiedzy czy szczególnych kwalifikacji i stanowi czynność, którą można wykonać będąc nawet w niedyspozycji chorobowej. Jak wyżej wskazano, prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności a przesłanka braku winy powinna być oceniana z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W ocenie Sądu niedochowanie przez stronę skarżącą terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie jest następstwem okoliczności od niej niezależnym, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu wskazano jedynie, że choroba pełnomocnika uniemożliwiła podejmowanie jakichkolwiek czynności. W ocenie Sądu nieprzedstawienie żadnych dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia nie pozwala na przyjęcie, że brak winy w uchybieniu terminowi został uprawdopodobniony. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.