II SA/Rz 620/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na utrzymanie psa postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W. D. w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, powołując się na sytuację majątkową (pozostawanie bez pracy) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata; wniosek ten podtrzymała w złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, mającym zastosowanie do osób fizycznych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowo administracyjnym. Wskazała w nim, że od ponad 4 lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz że prowadzi wspólne z mężem gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia poinformowała, że jako osoba bezrobotna nie uzyskuje żadnych dochodów, zaś mąż pobiera rentę w wysokości 940 zł, z czego po potrąceniach komorniczych do wypłaty przypada ok. 590 zł. Nie posiadają żadnego majątku (nieruchomości, pojazdów mechanicznych, telefonów), nie dysponują też żadnymi rachunkami bankowymi i kartami kredytowymi. Dom w którym zamieszkują stanowi własność dzieci i one pokrywają wszystkie związane z nim wydatki (podatek od nieruchomości, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i ścieki, wywóz śmieci); dotyczy to również kosztów utrzymania psa, na którego posiadanie organy administracji nie udzieliły jej zezwolenia, co jest przez nią kwestionowane w skardze. Wydatki na zakup żywności i środków czystości są pokrywane z renty męża wnioskodawczyni i pomocy dzieci (ok. 200 zł miesięcznie). Za lekarstwa (ok. 50 zł/m-c) płaci jej teściowa. Skarżąca ani jej mąż nie korzystają z pomocy społecznej. Jako załącznik została dołączona kserokopia zaświadczenia Urzędu Pracy z dnia 8 czerwca 2015 r. potwierdzającego fakt bezrobocia wnioskodawczyni. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Dochodzone przez W. D. prawo pomocy dotyczy jego przyznania w zakresie całkowitym, co uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Wykazanie zaś przez osobę fizyczną braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania jest wymagane do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (opłaty sądowe i wydatki składają się na koszty sądowe) lub tylko ustanowienia zastępcy prawnego (art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a./. Analiza udzielonych informacji nie potwierdza spełnienia przez skarżącą żadnego z powyższych kryteriów. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy /szczególnie w zakresie całkowitym/ powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, np. względem bezrobotnych, samotnych, pozbawionych jakichkolwiek środków do życia lub gdy są one bardzo ograniczone (m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r. I OZ 819/10 i z dnia 19 października 2010 r. I OZ 789/10, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r. I OZ 336/10). Jak wynika z udzielonych informacji, skarżąca wraz z mężem ma w pełni zabezpieczone potrzeby bytowe i brak jest przesłanek do uznania, że dotyka ich jakikolwiek niedostatek związany z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Ponieważ tylko one korzystają z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, brak jest też uzasadnionych podstaw, by pojęcie to interpretować rozszerzająco i za takie kwalifikować koszty sądowego dochodzenia przez skarżącą prawa do posiadania psa rasy niebezpiecznej, zwłaszcza że jak sama oświadczyła, wszystkie wydatki związane z jego utrzymaniem ponoszą dzieci. Niezależnie od rzeczywistych źródeł pochodzenia związanych z tym wydatków, mimo nie budzącego wątpliwości treści wezwania z dnia 19 czerwca 2015 r. o podanie średniej wysokości miesięcznych kosztów jego wyżywienia, opieki weterynaryjnej itp., nie zostały one przez skarżącą określone, przy czym należy domniemywać, że nawet w skali jednego miesiąca są one wyższe niż warunkujący rozpoznanie skargi wpis (w aktach administracyjnych sprawy - piśmie oznaczonym datą 11 kwietnia 2014 r. znajduje się oświadczenie męża skarżącej, iż "wielu ludzi nie jest tak dobrze utrzymanych jak mój pies" oraz oświadczenie lekarza weterynarii z dnia 8 kwietnia 2014 r. o wieloletnim sprawowaniu nad nim opieki i jego bardzo dobrym odżywianiu). Dotyczy to również braku wyszczególnienia pozostałych wskazywanych w wezwaniu wydatków skarżącej i męża, w tym zwłaszcza związanych z wyżywieniem i utrzymaniem domu (opłatami za gaz i energię elektryczną, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, opał), co pozwoliłoby właściwie ocenić ich sytuację finansową i oszacować skalę pomocy świadczonej im przez dzieci i teściową (jeżeli taka faktycznie ma miejsce). W tym zakresie niewystarczające jest ogólnikowe i nie poparte żadnymi dowodami stwierdzenie o braku posiadania jakiegokolwiek majątku, a zwłaszcza korzystania – wobec minimalnych dochodów – z finansowego wsparcia innych członków rodziny. Dodatkowo, wiarygodność udzielonych w dodatkowym oświadczeniu informacji o braku posiadania przez skarżącą i męża rachunku bankowego podważa zalegająca w aktach sprawy organu I instancji dyspozycja przelewu z ich rachunku bankowego z dnia 3 listopada 2014 r. Nie sposób też pominąć ogólnie dostępnych w sieci Internet informacji wskazujących, że skarżąca jest wspólnikiem i prokurentem Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. z/s [...] (rejestr przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...]), zaś jej mąż pod wskazywanym adresem zamieszkania ma od 2013 r. zarejestrowaną działalność gospodarczą pn. "B." B. D. Przemawia to przeciwko udzieleniu wnioskodawczyni chociażby częściowego prawa pomocy; odmienne uznanie oznaczałoby nieuzasadnione przerzucanie związanych ze sprawą kosztów na Skarb Państwa. Prawo pomocy, finansowane ze środków publicznych, nie jest instytucją służącą zabezpieczeniu czy poprawie stanu majątkowego osoby wnioskującej, która ponad wszelką wątpliwość obowiązana jest wykazać swoją sytuację materialną i możliwości płatnicze. Wątpliwości z tym związane nie mogą być więc interpretowane na korzyść W. D., a taki wymiar miałoby w opisanej sytuacji przyznanie jej prawa pomocy. Odmowa, niepełne lub ogólnikowe udzielanie tych informacji powoduje, że musi się liczyć z niekorzystnym załatwieniem wniosku; potwierdzenie tego stanowi postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010 r. II FZ 607/10, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Przepisy powołanej ustawy nie statuują także obowiązku działania stron postępowania przed sądem przez fachowych pełnomocników, a sąd administracyjny bierze z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, co dodatkowo zabezpiecza ich prawa. Z podanych przyczyn, wobec braku wykazania przez skarżącą złej kondycji finansowej, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.