II SA/Rz 639/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 4 marca 2025 r. nr N-I.7581.4.44.2024 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – skargę oddala – Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 4 marca 2025 r. nr N-I.7581.4.44.2024, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z 12 listopada 2024 r. nr GK.6821.4.1.2024 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W podstawie prawnej organ wskazał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. – dalej: "u.g.n."). Jak wynika z akt sprawy K.P. (dalej: "Skarżący") wnioskiem z [...] marca 2024 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0054 ha, położonej w [....], obręb [...]. Podniósł, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Postanowieniem z 7 maja 2024 r. nr [...], Wojewoda Podkarpacki wyłączył Prezydenta Miasta [...] od rozpatrzenia sprawy i wyznaczył Starostę [...] do jej załatwienia. Po przeprowadzeniu postępowania Starosta decyzją z 12 listopada 2024 r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], obr. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0054ha, obj. KW nr [...] stanowiącej własność Gminy Miasto [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożył K.P. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Odwołujący wskazał na błędną ocenę materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, skutkujących odmową zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie wniosku o zwrot nieruchomości, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Decyzją z 4 marca 2025 r. Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda jako zasadne ocenił stanowisko organu I instancji. Wyjaśnił, że na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z 12 listopada 2012 r. Nr 15/2012, znak: AR.6740.52.79.2012.GR52 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, m.in. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 0,0054 ha, obręb [...], która powstała z podziału działki nr [...], stała się własnością Gminy Miasto [...]. Ww. decyzja Prezydenta udzielała zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa publicznej drogi gminnej - ulicy [...] w [...] na odcinku od skrzyżowania z ul. [...] do skrzyżowania z ul. [...]" realizowanej w ramach zadania inwestycyjnego pn.: "Rozbudowa ul. [...] wraz z budową pętli autobusowej" na następujących działkach objętych liniami rozgraniczającymi pas drogowy: w obrębie [...] nr [...], w obrębie [...] nr [...], [...], ([...]), [...] ([...]), [...], [...], [...], [...], [...] ([...]), [...], [...], [...], [...] ([...]) w nawiasach wskazano numery działek przed podziałem, na rzecz Prezydenta Miasta [...] (...). Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] obr. [...] stała się własnością Gminy Miasto [...] w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 311 ze zm. – dalej: "specustawa drogowa"). Za utracone prawo własności nieruchomości otrzymał odszkodowanie w wysokości 12. 267 zł. Wojewoda powołując się na art. 23 specustawy drogowej wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy u.g.n. dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w tym art. 137 ust. 1 u.g.n. Organ odwoławczy podzielił argumentację Starosty, że został zrealizowany cel wywłaszczenia jakim była "Rozbudowa publicznej drogi gminnej - ulicy [...] w [...] na odcinku od skrzyżowania z ul. [...] do skrzyżowania z ul. [...]". W związku z powyższym zwrot przedmiotowej działki nie jest możliwy na podstawie przepisów u.g.n. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wyjaśnił, że przedmiotowa działka objęta została decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w trybie przepisów specustawy drogowej. Weszła w skład pasa drogowego drogi publicznej. Zdaniem organu jest to pas drogowy ul. [...] w [....]. Nieruchomość wywłaszczona na podstawie decyzji zrid, nie może być przedmiotem obrotu, a za obrót należy uznać także czynność zwrotu nieruchomości, dokonanie takiej czynności obarczone jest więc wadą nieważności. Wojewoda wyjaśnił także, że w orzecznictwie wskazuje się, że art. 11d ust. 9 specustawy drogowej "ma charakter bezwzględny i nie przewiduje żadnych wyjątków", nie prowadząc do kolizji specustawy drogowej i art. 136 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym nie można realizować na wywłaszczonej nieruchomości innego celu publicznego niż określony w decyzji administracyjnej. Powołując się na art. 34a ustawy o drogach publicznych i wyrok NSA z 26 listopada 2024 r., sygn. I OSK 1661/21 organ II instancji wyjaśnił, że rozmiar pasa drogowego wynika z rozmiaru terenu niezbędnego do usytuowania drogi uwzględniającego konieczność zapewnienia widoczności lub stanowiącego rezerwę w celu zmiany jej parametrów użytkowych lub technicznych. Tym samym "ustawodawca nie określił szerokości pasa drogowego, pozostawiając w tym zakresie decyzje właściwemu zarządcy stosownie do potrzeb związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także z potrzebami zarządzania konkretną drogą publiczną. Częścią pasa drogowego może być także pas zieleni, jeżeli pełni on funkcje estetyczne, związane z ochroną środowiska albo przyczynia się do wypełnienia wymagań technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne. Tym samym ustalenie działek lub ich części, na których zlokalizowany jest pas drogi publicznej pozostaje w zakresie wyłącznej kompetencji właścicieli dróg publicznych. W sytuacji, gdy na całej wywłaszczonej nieruchomości została zrealizowana droga w znaczeniu pasa drogowego - art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, brak jest podstaw do zwrotu tej części nieruchomości, na której nie znajdują się "urządzenia drogowe", czyli niezajętej pod drogę w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Odnośnie zarzutu błędnego wpisu w księdze wieczystej nr [...] określającego działkę nr [...] jako użytek łąki trwałe, a nie jako drogę Wojewoda wyjaśnił, że organem odpowiedzialnym za prowadzenie ewidencji gruntów i budynków jest właściwy miejscowo starosta (prezydent miasta na prawach powiatu). Ewidencja gruntów i budynków to rejestr publiczny. Zgodnie z zalegającym w aktach sprawy wypisem z rejestru gruntów i budynków działka nr [...] sklasyfikowana jest jako droga, czyli w ewidencji gruntów i budynków użytek działki jest prawidłowo określony. Natomiast dane zawarte w księgach wieczystych nie podlegają bieżącej aktualizacji w stosunku do ewidencji gruntów i budynków. Ich aktualizacja następuje głownie w momencie dokonania wpisu własnościowego. W momencie wywłaszczenia działka nr [...] stanowiła użytek łąki trwałe i w takim stanie została nabyta (działka nr [...] stała się własnością Gminy Miasto [...] z dniem, w którym decyzja zrid stała się ostateczna, czyli przed rozpoczęciem realizacji inwestycji). Dopiero po zakończeniu inwestycji zmieniła użytek na drogi, który nie został zaktualizowany w księgach wieczystych. Niemniej jednak nie jest to podstawa do orzekania o zwrocie nieruchomości. Odnośnie wycinki drzew organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 20 ustawy o drogach publicznych do obowiązków zarządcy drogi należy w szczególności utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów. W ramach tego zadania zarządca może usuwać drzewa rosnące w pasie drogowym. W przedmiotowym przypadku usunięcie drzew miało charakter prewencyjny (poprawę widoczności) i odbyło się zgodnie z przepisami prawa. Zdaniem organu odwoławczego teren działki nr [...] nigdy nie stał się zbędny dla realizacji celu wywłaszczenia. Sam fakt, że tylko na części wywłaszczonej działki znajduje się jezdnia asfaltowa nie świadczy o braku realizacji celu wywłaszczenia. Każda droga posiada pas pobocza, który jest integralną częścią pasa drogowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego, w szczególności poprzez błędne przyjęcie, że: - działka nr [...] została zaliczona do kategorii dróg publicznych, podczas gdy uchwała nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nie zalicza tej działki do kategorii dróg publicznych, - cel wywłaszczenia działki nr [...] został zrealizowany, podczas gdy znaczna jej większość (51 m2) pozostała niezagospodarowana i nie została wykorzystana zgodnie z decyzją wywłaszczeniową; - drzewa, których usunięcie przewidziano w decyzji wywłaszczeniowej, zostały usunięte, podczas gdy w rzeczywistości nadal znajdują się na wywłaszczonej nieruchomości. 2. art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej w szczególności polegający na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego i przyjęcie, że: - drzewa znajdujące się na działce nr [...] zostały usunięte, podczas gdy w rzeczywistości nadal się na niej znajdują, co organ mógł zweryfikować w sposób bezpośredni, korzystając m. in.: z ustaleń poczynionych przez Starostę; - w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidujące procedurę zwrotu nieruchomości, a zarazem powołanie się na przepisy tzw. specustawy drogowej, które rzekomo wyłączają możliwość zwrotu nieruchomości. 3. art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i naruszenie zasady, że wywłaszczenie nieruchomości powinno stanowić ostateczność i zostać dokonane wyłącznie na cel publiczny, podczas gdy w niniejszej sprawie doszło do pozbawienia właściciela prawa do gruntu, który nie został faktycznie wykorzystany na cel publiczny; 4. art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, przez jego błędną wykładnię, skutkującą nieuprawnionym uznaniem, że cała wywłaszczona nieruchomość w tym 51 m2 terenu niezabudowanego i niezagospodarowanego stanowi część pasa drogowego, mimo że przedmiotowy teren nie pełni funkcji drogowej, nie został w żaden sposób zagospodarowany na cele ochrony użytkowników drogi, rzeczywiste zagospodarowanie gruntu nie odpowiada definicji "drogi" ani "pasa drogowego" zawartej ww. ustawie; 5. art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całym obszarze działki nr [...], podczas gdy z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że jedynie 3 m2 zostały zajęte pod nawierzchnię drogową, a pozostała część nieruchomości (51 m2) nie została w żaden sposób wykorzystana zgodnie z decyzją wywłaszczeniową, co skutkuje ziszczeniem się przesłanki zbędności nieruchomości i koniecznością jej zwrotu; 6. art. 11d ust. 9 specustawy drogowej poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.935; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Aktualnie nie budzi wątpliwości, że przepisy u.g.n. znajdują również zastosowanie do przejęcia nieruchomości na podstawie specustawy drogowej. Przesądził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt SK 37/19 stwierdzając, że: "art. 23 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych rozumiany w ten sposób, że nie stanowi o nakazie odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6, działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r, o gospodarce nieruchomościami, jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", narusza bowiem konstytucyjną zasadę równej ochrony własności realizowanej przez konstytucyjne roszczenie o zwrot bezcelowo wywłaszczonej własności. Skarżący domagając się zwrotu działki nr [...] zajętej pod realizację inwestycji drogowej twierdzi, że cel określony w decyzji nie został zrealizowany. Działka została wywłaszczona na realizację drogi, a nie wykonano na niej żadnych prac i nie można również przyjąć, że stanowi pas drogowy. Przeciwnego zdania są Organy, które twierdzą, że inwestycja została zrealizowana w całości, także na działce nr [...], za którą to działkę, odrębną decyzją, Skarżący, odrębną decyzją, uzyskał odszkodowanie. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Organów. Z akt sprawy wynika, że decyzją z 12 listopada 2012 r., Prezydent Miasta [...] udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa publicznej drogi gminnej ul. [...] w [...] na odcinku od skrzyżowania z ul. [...] do skrzyżowania z ul. [...]". Na załączniku nr 1 do decyzji zakreślono linię rozgraniczającą teren inwestycji, obejmujący fragment działki [...] odpowiadający po podziale działce nr [...] obręb [...]. Zgodnie z załącznikiem ten fragment działki został oznaczony kolorem zielonym jako projektowane zieleńce. Prace trwające przy realizacji inwestycji zakończone zostały protokołem odbioru końcowego i przekazaniem do eksploatacji obiektu spisanego w dniu 18 sierpnia 2014 r. Na podstawie uchwały Rady Miasta [....] z [...] lipca 2016 r., Nr [...] ul. [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] została zaliczona do dróg publicznych. Działka [...] została wpisana do ewidencji gruntów jako działka drogowa. Z protokołu oględzin wynika, że granica pomiędzy działką [...] a działką [...] stanowiącą ul. [...] przebiega w linii prostej. Wzdłuż granicy pomiędzy działką [...] a należąca do Skarżącego działką [...] ( także powstała z podziału działki [...]) istnieje nasadzenie z roślin ozdobnych. Działka nr [...] na powierzchni 3m² jest zajęta pod asfalt. Pozostałą część stanowi zieleń. Na działce, na powierzchni około 20 cm² znajduje się przepust, a także trzy drzewa, które jak podkreśla Skarżący w projekcie inwestycji zostały przeznaczone do usunięcia, jako kolidujące z inwestycją. Z powyższych dokumentów wynika, że inwestycja została zrealizowana w całości. Powstała droga, a w jej obrębie, przewidziane decyzją zezwalającą na realizację inwestycji drogowej tereny zielone, obejmujące między innymi zawnioskowaną do zwrotu działkę. Sąd zgadza się z Organem, że działka ta znajdująca się w obrębie drogi stanowi pas drogowy będący elementem tej drogi i częścią inwestycji drogowej. Zaprojektowanie w granicach pasa drogi publicznej zieleni przydrożnej mieści się w pojęciu inwestycji drogowej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2031, z późn. zm.), co potwierdza treść art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260, patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2018 r. II OSK 2675/18). Na podstawie powołanego art. 4 pkt 22 u.d.p.: zieleń przydrożna to roślinność umieszczona w pasie drogowym, mająca na celu w szczególności ochronę użytkowników drogi przed oślepianiem przez pojazdy nadjeżdżające z kierunku przeciwnego, ochronę drogi przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby. Pas drogowy służyć ma nie tylko prawidłowemu korzystaniu z drogi, bezpieczeństwu, ale również może stanowić konieczne zaplecze na poszerzenie drogi, wykonanie zjazdów czy skrzyżowań. Działka, której dotyczy postępowanie znajduje się właśnie na skrzyżowaniu ul. [...] z ul. [...] i jak wyjaśnił Organ, a co znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym służy poszerzeniu zjazdu z ul. [...] na [...], poprawie widoczności, ułatwieniu wykonania manewru włączania się do ruchu z ul. [...] a także mijania się dwóch samochodów. Tak została zaprojektowana i tak zrealizowana na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej Stwierdzić zatem należy, że w pasie drogowym mieści się przydrożny trawnik, a w związku z tym przedmiotowy zieleniec (będący w rzeczywistości trawnikiem, co wynika ze zdjęć załączonych do akt administracyjnych) jest częścią składową pasa drogowego (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 7 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 733/22, Lex nr 3506300 oraz chociażby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 155/13, Lex nr 1485490). W świetle powyższego drogowy charakter przedmiotowej nieruchomości nie może budzić wątpliwości. Odnosząc się do zarzutów braku wykonania jakichkolwiek prac na działce [...], stwierdzić należy, że przeczy temu ciąg nasadzeń krzewów ozdobnych na granicy z działką [...] należącą do Skarżącego. Ponadto już samo utrzymanie tej działki jako trawnika stanowi utrzymanie zieleni przydrożnej związanej z funkcjonowaniem drogi. W orzecznictwie przyjmuje się, że definicję zieleni przydrożnej spełniają też nasadzenia spontaniczne niedokonane ręką człowieka, o ile służą celom określonym w przepisach ( patrz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2023 r. I OSK 3153/19 ). Nie zmienia powyższego podnoszony przez Skarżącego fakt nie usunięcia trzech drzew. Nie pozbawia to bowiem działki charakteru pasa zielni, a na pewno nie stanowi o nie wykonaniu decyzji o realizacji inwestycji drogowej. Jeszcze raz podkreślić należy, że zagospodarowanie działki niezbicie prowadzi do wniosku, że stanowi ona przydrożny zieleniec. Usunięcie drzew zależeć będzie od zarządcy drogi i ewentualnych dalszych procesów inwestycyjnych związanych z wykorzystaniem tego pasa drogowego. Powyższych ustaleń nie może również podważać wpisanie działki do KW jako łąki. Z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wynika, że zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych dotyczy stanu prawnego nieruchomości, natomiast wpisy w dziale I-O księgi wieczystej, a więc dziale dotyczącym określenia charakteru nieruchomości, rodzaju użytku gruntowego, powierzchni nieruchomości nie są objęte i nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podstawą wpisu w księdze wieczystej danych w dziale I-O jest ewidencja gruntów. Przesądzenie, że działka ma charakter drogowy wyklucza żądanie jej zwrotu. Za NSA wskazać należy, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, gdy nieruchomość jest zajęta pod drogę publiczną. Przeniesienie prawa własności nieruchomości na rzecz zasobów publicznych oraz realizacja na niej drogi publicznej, co wiąże się z zaliczeniem do jednej z kategorii dróg publicznych (wojewódzka, powiatowa, gminna) wyłącza restytucję prawa własności tego gruntu ( patrz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2019 r. I OSK 1113/18). Powyższe wynika także z przepisów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.g.n., z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu, przy czym pojęcie obrotu rozumiane jest szeroko. W myśl z kolei art. 2a u.d.p. drogi publiczne (nieruchomości zajęte pod takie drogi) są wyłączone z obrotu cywilnoprawnego. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 15 lutego 2010 r., I CSK 293/11 stwierdził, że: Bezwzględną przeszkodą zwrotu, wykluczającą weryfikację zbędności nieruchomości, jest zajęcie pod drogę publiczną (art. 2a u.d.p.). Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne może polegać na przeniesieniu własności pomiędzy podmiotami wymienionymi w art. 2a u.d.p., wyłącznie w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii. Drogi publiczne traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (reges extra commercium). Działka [...] została wyłączona z obrotu prawego z chwilą objęcia jej inwestycją drogową i z tego powodu nadal wyłączona jest z obrotu jako element zrealizowanego pasa drogowego obejmującego poza pasem drogi także zieleń przydrożną. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.