II SA/Rz 700/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r. n [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia skargę oddala. Przedmiotem skargi E. W. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z [...] czerwca 2013 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, które zapadło w następującym stanie sprawy; Postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) ustalił opłatę legalizacyjną w kwocie 50 000 zł za rozbudowanie przez W. i E. W. budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. 916 w W., bez wymaganego prawem pozwolenia. W dniu 8 maja 2013 r. E. W. wystąpił do WINB z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (błędnie określając je mianem odwołania), dokonując jednocześnie tej czynności. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą starszą, w wieku 75 lat. Ma poważne problemy ze słuchem, pozostaje w stałej konsultacji kardiologicznej. Żona leczy się psychiatrycznie i musi nad nią sprawować opiekę. Stwierdził, że nie rozumie procedur sądowych i administracyjnych, a uchybienie terminu związane było z błędnym ustaleniem daty do złożenia zażalenia, ponieważ przyjął, że termin 14 dni obejmuje jedynie dni robocze. Nie uwzględnił zatem dni świątecznych. Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. WINB odmówił E. W. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: "K.p.a."). Uzasadniając zajęte stanowisko organ podał, że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od daty doręczenia stronie postanowienia, co w niniejszej sprawie nastąpiło 25 kwietnia 2013 r. Zatem termin ten kończył bieg 2 maja 2013 r. i nie został dotrzymany. Warunkiem przywrócenia terminu do dokonania czynności jest jednak uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, uwiarygodnienie staranności w dokonaniu danej czynności procesowej i fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała do czasu wystąpienia z wnioskiem. Tymczasem E. W. nie przytoczył okoliczności świadczących o tym, że uchybienie ww. terminu nastąpiło bez jego winy. Wymogu tego nie spełniało powołanie się na trudną sytuację majątkową, zły stan zdrowia, czy błędne ustalenie daty wniesienia środka zaskarżenia. Nie były to przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się E. W., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Domaga się w niej zmiany zaskarżonego postanowienia i przywrócenia uchybionego terminu oraz uwzględnienia zgłoszonych wniosków dowodowych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. przez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, co doprowadziło do jej niezałatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, jak też błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie, że wskazane przez niego przyczyny uchybienia terminu nie świadczą o braku jego winy, podczas gdy wiek i związane z tym problemy w obliczaniu dat wskazują na tę przesłankę. Zarzucił także naruszenie art. 8 i art. 11, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, nieustosunkowanie się do wskazanych przez stronę wniosków dowodowych i okoliczności faktycznych, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, nieumieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonej "decyzji" wszystkich obligatoryjnych elementów, co czyni "ją" niekompletną i nienależycie umotywowaną. Z kolei naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. skarżący upatruje w przyjęciu przez organ, że we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przywrócenie terminu nie podlega uznaniu administracyjnemu i powinno nastąpić w przypadku stwierdzenia ziszczenia się przesłanek określonych w K.p.a., które należy jedynie uprawdopodobnić. W ocenie skarżącego podane przez niego argumenty powinny skłonić organ do zbadania stanu jego zdrowia i ustalenia, czy był na tyle poważny, że utrudniał prawidłową ocenę rzeczywistości. Należało przy tym uwzględnić obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o własne interesy. Opisany stan zdrowia w powiązaniu z wiekiem stanowiły wyjątkowe okoliczności. Cierpi bowiem na patologię organiczną w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, która w nieznacznym stopniu może osłabiać możliwości poznawcze, w tym pamięci, koncentracji i elastyczności myślenia. Do skargi dołączono kserokopię badania psychologicznego z 9 lipca 2013 r. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 17 września 2013 r. odmówiono skarżącemu wstrzymania wykonania postanowienia PINB z [...] kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej: "Ppsa". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 Ppsa sąd zobligowany jest do uchylenia postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte jest ono naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania albo innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub też zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 Ppsa) uwzględniając zasadniczo stan prawny i faktyczny z daty wydania zaskarżonego aktu administracyjnego. Tak przeprowadzona kontrola wykazała, że skarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób wymagający zastosowania wyżej opisanych środków. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu, w toku którego wydano postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną za rozbudowanie budynku mieszkalnego. Rozstrzygnięcie to doręczono adresatowi, który podjęcie pisma w dniu 25 kwietnia 2013 r. poświadczył własnoręcznym podpisem. Postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o prawie, sposobie i terminie wniesienia zażalenia. Wobec skorzystania z niego dopiero 8 maja 2013 r. E. W. jednocześnie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Po ocenie przedstawionych we wniosku argumentów WINB wydał zaskarżone rozstrzygnięcie odmawiające przywrócenia terminu, które w ocenie Sądu odpowiada prawu. Nie jest sporne pomiędzy stronami, że skarżący podjął osobiście postanowienie z [...] kwietnia 2013 r., które zawierało prawidłowe pouczenie o prawie, sposobie i terminie do wniesienia zażalenia, wynoszącego zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. siedem dni od daty doręczenia pisma. Do zachowania terminu wystarczyło oddać pismo w polskiej placówce pocztowej (art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a.). W razie uchybienia ww. terminu istnieje możliwość wystąpienia przez stronę z prośbą o jego przywrócenie. W tym celu należy, poza dokonaniem uchybionej czynności, uprawdopodobnić że uchybienie nastąpiło bez jej winy (art. 58 § 1 K.p.a.). Obowiązkiem wnioskującego jest zatem przedstawienie organowi takiej argumentacji, która wykaże (przekona organ) że postępował rozważnie i wykorzystał wszystkie dostępne możliwości i środki, aby dokonać czynności procesowej we właściwym czasie, a pomimo tego nie było to obiektywnie możliwe. Przy ocenie przedstawionych argumentów organ powinien posłużyć się, co zasadnie podkreślono w skardze, miernikiem obiektywnej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, który pozwoli stwierdzić, że uchybienie terminu spowodowane zostało przeszkodą, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Sytuacja bowiem, w której stronie można postawić zarzut niedbalstwa czy lekkomyślności powoduje niemożność przywrócenia terminu. Należy także podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 11 września 2008 r. II OSK 1015/07 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że to strona ma uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu a nie organ administracji ma wykazać, że uchybienie nastąpiło z jej winy (por. także wyrok NSA z 12.12.2008 r. II GSK 554/08 i z 8.02.2007 r. II OSK 1806/06). Na uzasadnienie zgłoszonej prośby E. W. podał, że jest osobą starszą, w wieku 75 lat, ma poważne problemy ze słuchem, pozostaje w stałej konsultacji kardiologicznej, żona leczy się psychiatrycznie i musi nad nią sprawować opiekę. Podkreślił przy tym, że nie rozumie procedur sądowych i administracyjnych, a uchybienie terminu związane było z błędnym ustaleniem daty do złożenia "odwołania", ponieważ przyjął, że termin "14 dni" obejmuje jedynie dni robocze i przez to nie uwzględnił dni świątecznych. W istocie zatem swego błędu upatrywał nie tyle w stanie zdrowia, co eksponował w skardze, a w błędnym obliczeniu terminu. Takie okoliczności jak wiek, stan zdrowia czy choroba w rodzinie i konieczność sprawowania opieki nad inną osobą nie usprawiedliwiają same w sobie braku winy w niedokonaniu czynności procesowej w terminie. Pomiędzy nimi a uchybieniem terminu musiałby zachodzić związek przyczynowo-skutkowy, którego nie można było wywieść z uzasadnienia prośby o przywrócenie terminu. Nie można było również za przyczynę uprawdopodobniającą brak winy uznać nieznajomości prawa ("słabej znajomości procedur"), ponieważ postanowienie z [...] kwietnia 2013 r. zawierało prawidłowe pouczenie w tym zakresie. Tak więc PINB uczynił zadość przepisom art. 9 i art. 124 § 1 K.p.a. Tym bardziej okoliczności takiej nie mógłby stanowić brak staranności w zapoznaniu się skarżącego z treścią postanowienia, na co może wskazywać jego argumentacja nawiązująca do instytucji odwołania. Niemniej wydaje się, że argument "słabej znajomości procedur" został sformułowany wyłącznie na potrzeby uzasadnienia prośby o przywrócenie terminu, skoro skarżący prawidłowo łączył instytucję odwołania z terminem 14 dni, co niewątpliwie wymagało znajomości rzeczonej procedury, ponieważ nie było o tym mowy w doręczonym mu postanowieniu z [...] kwietnia 2013 r. Ponadto tego typu zabiegi, wbrew zarzutom skargi, wskazują na wykonanie przez stronę konkretnych zabiegów intelektualnych w liczeniu terminu, ponieważ pomimo błędnego przyjęcia długości terminu skarżący dodatkowo wydłużył go o "dni świąteczne". Bynajmniej, nie mogło dowodzić to "problemów w obliczaniu dat". Zatem w ocenie Sądu organ, w świetle argumentacji zawartej w prośbie E. W., zasadnie przyjął brak podstaw do przywrócenia terminu, ponieważ wnioskujący nie uprawdopodobnił ziszczenia się przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Jeśli skarżący – jak twierdzi – nie wiedział, czy konkretne dni są wliczane do terminu, to mógł np. niezwłocznie zatelefonować do organu, by mu to wyjaśniono. Podkreślenia wymaga, że na etapie postępowania sądowego skarżący zaprezentował dodatkowe argumenty względem zawartych w prośbie o przywrócenie terminu, w tym dołączył do akt sporządzoną dopiero 9 lipca 2013 r. opinię psychologiczną, a więc w relatywnie długim czasie po zgłoszeniu wniosku. Dlatego też okoliczność ta nie miała znaczenia dla wyniku kontroli, w tym Sąd nie mógł w trybie art. 106 § 3 Ppsa dopuścić jej jako dowodu uzupełniającego, ponieważ nie odnosi się ona do okresu mającego znacznie dla rozstrzyganej sprawy. Nie mogłaby zatem stanowić dowodu uzupełniającego. Wskazać również należy, że uprzednio skarżący nie podnosił takich okoliczności stanu swego zdrowia koncentrując się zasadniczo na mylnym obliczeniu terminu. Istota jednak sądowej kontroli w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do analizy, czy organ w świetle art. 58 § 1 K.p.a. należycie rozpatrzył zgłoszoną prośbę przez pryzmat sformułowanych w niej argumentów. Z obowiązków tych WINB się wywiązał, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Z podanych względów na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalono.