II SA/Rz 708/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - p o s t a n a w i a - odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Postanowieniem z dnia 26 września 2012 r. WSA w Rzeszowie odrzucił skargę Stowarzyszenia "[...]" z/s w G. na decyzję SKO z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia. Po doręczeniu odpisu tego postanowienia, co nastąpiło w dniu 2 października 2012 r., Stowarzyszenie wnioskiem z dnia 2 listopada 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wystąpiło o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na w/w decyzję Kolegium, wnioskując jednocześnie o przywrócenie pierwotnego terminu do wniesienia tej skargi. W uzasadnieniu wskazało, że nie biorąc udziału w postępowaniu administracyjnym nie było w stanie przewidzieć, że prawo do złożenia skargi – jako organizacji ekologicznej – przysługuje mu wyłącznie w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji stronom postępowania, tym bardziej, że taka interpretacja nie wynika wprost z obowiązujących przepisów. Informację o tym Stowarzyszenie uzyskało dopiero z dniem doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. 2 października 2012 r., toteż przewidziany w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przypadałby zatem na 9 października 2012 r. Ponieważ jednak postanowienie o odrzuceniu skargi zostało skarżącemu doręczone z pouczeniem o przysługującej od niego w terminie 30 dni od daty doręczenia skardze kasacyjnej do NSA, dzień przed upływem tego terminu, tj. 26 października 2012 r. reprezentant Stowarzyszenia zgłosił się w tym celu do kancelarii prawnej /faktycznie termin ten, liczony od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi, upływał 2 listopada 2012 r./. Radca prawny odmawiając 26 października 2012 r. stronie skarżącej sporządzenia skargi kasacyjnej poinformował ją jednak, że instrumentem prawnym stwarzającym możliwość skutecznego złożenia skargi jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Powoduje to, że skarżący nie jest winien uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż zastosowanie się do treści pouczenia co do wniesienia skargi kasacyjnej w rzeczywistości spowodowało, że bez swej winy uchybił on terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Rozpoznając złożony wniosek Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Wyjaśnienia wymaga, że mimo iż powyższe przepisy nie wskazują bezpośrednio na taką możliwość, zgodnie z wyrażonym w doktrynie i piśmiennictwie poglądem (m.in. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – B. Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka – Medek, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006), przewidziany w art. 87 § 1 P.p.s.a. siedmiodniowy termin do wniesienia pisma jest ustawowym terminem procesowym który podlega przywróceniu na zasadach ogólnych i nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby strona, która o przekroczeniu terminu dowiedziała się po dacie ustania przyczyny, złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu. Jednoznacznie z tego wynika więc, że jeżeli strona z przyczyn przez nią niezawinionych uchybiła także terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, również ten drugi termin może zostać przywrócony na jej wniosek. Przyjmując w analizowanej sytuacji zachowanie przez skarżące Stowarzyszenie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (liczonego od dnia powzięcia wiadomości o takiej możliwości, tj. 26 października 2012 r.), mimo równoczesnego dopełnienia niezbędnej do tego czynności (tj. złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi), w ocenie Sądu wniosek Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobniło ono w dostatecznym stopniu okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W szczególności nie przemawia za tym powoływanie się przez nie na zamiar zastosowania się do treści pouczenia co do możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi oraz uzyskaną przez reprezentującą go osobę poradę prawną. Pouczenie to było jak najbardziej prawidłowe, gdyż tylko taki środek zaskarżenia przysługiwał Stowarzyszeniu od postanowienia o odrzuceniu skargi i z tego faktu nie może wywodzić ono dla siebie negatywnych skutków prawnych. Wniesienie środka zaskarżenia od orzeczenia kończącego postępowanie jest bez wątpienia prawem strony, jednak nie może być ono postrzegane w kategoriach obowiązku. Tym samym to właśnie do strony i ewentualnie fachowego pełnomocnika który ją reprezentuje lub z którego pomocy korzysta należy uznanie, czy z przysługującego jej uprawnienia skorzystać czy też nie, a także ewentualny wybór innych alternatywnych rozwiązań, jeżeli są prawnie dopuszczalne, mogą być brane w sprawie pod uwagę i strona dostrzega w nich większe szanse powodzenia w uzyskaniu korzystnego dla siebie rezultatu (nierozłącznie wiąże się z tym wymóg zachowania odpowiadających im wymagań formalnych, w tym przewidzianych dla nich terminów). Nie negując – jak zostało to już wyżej przedstawione - dopuszczalności złożenia w opisanej sytuacji wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy jednak zauważyć, że w kontekście sygnalizowanego pierwotnego zamiaru wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi nie może to stanowić samoistnego argumentu uzasadniającego jego uwzględnienie, gdyż faktycznie zdejmowałoby ze strony odpowiedzialność za podejmowane przez nią działania. Za ich prawidłowość, skuteczność i związane z nimi skutki prawne – zwłaszcza jeżeli strona korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika – Sąd nie może ponosić odpowiedzialności. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zmiana koncepcji działania skarżącego Stowarzyszenia dokonana pod wpływem konsultacji prawnej /jako załącznik do wniosku znalazła się kserokopia faktury VAT za usługi prawnicze z dnia 26 października 2012 r. wystawiona przez Kancelarię Radcy Prawnego) – polegająca na "zastąpieniu" zamiaru wniesienia skargi kasacyjnej wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi – nie przemawia za uznaniem braku jego winy w uchybieniu terminowi do złożenia tego wniosku. Zgodnie m.in. z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt I FZ 522/11, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W tej mierze kryterium braku winy nie spełnia wskazanie, że przyczyną uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu było wyłącznie zastosowanie się do dokonanego przez Sąd pouczenia o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro strona skarżąca we wniosku sama przyznała "nieznajomość aktualnej linii orzeczniczej", co pośrednio – wbrew jej twierdzeniu - przekłada się jednak na znajomość obowiązujących przepisów i wynikających z nich procedur, to należyta dbałość o swoje interesy nakazywała jej niezwłoczne zasięgnięcie porady prawnej co do wydanego postanowienia o odrzuceniu skargi i potencjalnych możliwości wzruszenia wynikających z tego skutków prawnych. Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw czy też nieznajomość przepisów prawa (tak m.in. postanowienia NSA z dnia 2 marca 2012 r. I OZ 111/12 i II OZ 135/12 oraz z dnia 9 czerwca 2011 r. I OZ 402/11). Na tej podstawie należy uznać, że wnioskodawca nie dołożył szczególnej staranności i tym samym nie spełnił niezbędnych przesłanek przywrócenia terminu do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W związku z tym na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji postanowienia.