II SA/Rz 710/25

WyrokWSA w Rzeszowie2026-02-05

Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Grzegorz Panek, Jarosław Szaro

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej na podstawie ustawy o transporcie drogowym za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, podczas gdy za to samo naruszenie nałożono karę na podstawie Prawa o ruchu drogowym, narusza zasadę ne bis in idem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie dwóch kar pieniężnych za to samo zdarzenie faktyczne, ale na podstawie różnych ustaw (ustawa o transporcie drogowym i Prawo o ruchu drogowym), nie narusza zasady ne bis in idem. Ustawa o ruchu drogowym chroni bezpieczeństwo ruchu drogowego i stan infrastruktury drogowej, podczas gdy ustawa o transporcie drogowym chroni prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu i uczciwą konkurencję. Cele obu sankcji są odmienne, co uzasadnia ich kumulację.
Stan faktyczny
Skarżący został ukarany karą pieniężną za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 5,35% na podstawie ustawy o transporcie drogowym. Podobne naruszenie miało miejsce w innym postępowaniu, gdzie nałożono karę na podstawie Prawa o ruchu drogowym. Skarżący zarzucił naruszenie zasady ne bis in idem, twierdząc, że został dwukrotnie ukarany za to samo zachowanie. Organy administracji i sąd administracyjny uznały, że mimo wspólnej podstawy faktycznej, naruszenia te są odrębne ze względu na różne dobra prawne chronione przez poszczególne ustawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek/spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 19 marca 2025 r. nr 1801-IGC.4802.9.2025 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Przedmiotem skargi M. S. (dalej: "skarżący") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor IAS") z dnia 19 marca 2025 r. nr 1801-IGC.4802.9.2025 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik UCS") z dnia [...] stycznia 2025 r. nr 408000-CZC1.4802.318.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy, w dniu 12 sierpnia 2024 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili na terenie Oddziału Celnego w [...] kontrolę pojazdu członowego w postaci dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] o numerze rej. [...] i trzyosiowej naczepy ciężarowej marki [...] o numerze rej. [...] w zakresie przestrzegania dopuszczalnych parametrów technicznych pojazdów. Jak wynikało z wypisu Licencji [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, okazanego przez kierowcę podczas kontroli, przewoźnikiem w niniejszej sprawie był podmiot: M. S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [....] w K.. W wyniku ważenia masy całkowitej pojazdu przy użyciu wagi nieautomatycznej, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 2140kg (5,35%), tj. że pojazd jest nienormatywny, a przejazd nim wymaga zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii IV. Kierowca pojazdu nie okazał kontrolującym wymaganego zezwolenia, nie został również spełniony warunek dotyczący niepodzielności ładunku. Udokumentowaniem ww. czynności kontrolnej jest protokół [...] z dnia 12 sierpnia 2024 r. Obecny przy kontroli kierowca pojazdu zapoznał się z wydrukami z ważenia pojazdu oraz z treścią protokołu i podpisał go, nie wnosząc uwag. Z kontroli dotyczącej przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym został natomiast sporządzony protokół kontroli nr [...] z 12 sierpnia 2024 r. Przedmiotowy protokół został podpisany przez funkcjonariusza dokonującego kontroli i kierowcę kontrolowanego pojazdu - bez uwag i zastrzeżeń. Decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. nr 408000-CZC1.4802.318.2024 Naczelnik UCS nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 5% i mniej niż 10% zgodnie z Ip. 10.2.2 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm. - dalej: "u.t.d."). Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Dyrektor IAS decyzją z dnia 19 marca 2025 r. nr 1801-IGC.4802.9.2025 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor IAS wskazał, że wyniki kontroli parametrów technicznych pojazdu przedstawione w protokołach jednoznacznie potwierdzają nienormatywność ww. zespołu pojazdów - przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2140 kg/5,35%. Dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 40000 kg, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o 5,35%, podlega karze w wysokości 2.000 zł zgodnie z lp. 10.2.2. załącznika nr 3 do u.t.d. Dyrektor IAS podkreślił, że w analizowanej sprawie pomiary masy całkowitej pojazdu zostały wykonane przez uprawnione osoby, przy użyciu nieautomatycznej wagi samochodowej, która spełniała wymogi techniczne, była sprawna, a kierowca miał możliwość sprawdzenia jej numerów fabrycznych oraz ważności świadectwa legalizacji. Kierowca został pouczony o tym, że pomiar przeprowadzany jest przy wyłączonym silniku, po ustabilizowaniu się wskazań wagi. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, świadectwa legalizacji są dokumentami urzędowymi i potwierdzają prawidłowy stan wag i rzetelność ich wskazań. Dyrektor IAS wyjaśnił, że zbadał aspekt możliwości uwolnienia kontrolowanego podmiotu od odpowiedzialności administracyjnej, dochodząc do wniosku, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Podkreślił, że to kontrolowany podmiot wykonujący przejazd ponosi ryzyko przekroczenia przez pojazd dopuszczalnych norm, wynikające z niedochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Przyjęcie do przewozu ładunku bez dokonania dodatkowych sprawdzeń, co do zasady naraża dokonującego takiego przewozu na obciążenie skutkami zaistniałych nieprawidłowości. Natomiast podjęcie ryzyka wynikającego z takiej sytuacji jest decyzją biznesową, którą podejmuje kontrolowany podmiot i której skutki powinien brać pod uwagę. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów u.t.d. jest odpowiedzialnością administracyjną, a nie karnoadministracyjną przewoźników. Ma więc charakter obiektywny, jest odpowiedzialnością za wystąpienie zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Wynika z tego domniemanie odpowiedzialności przewoźnika, które nie zostało w okolicznościach niniejszej spawy obalone. Skarżący nie wskazał i nie udowodnił jakichkolwiek nieoczekiwanych i niedających się przewidzieć zdarzeń, które spowodowały ujawnione naruszenia i zwalniałyby go z odpowiedzialności administracyjnej. W ocenie Dyrektora IAS, w sprawie nie znajduje również zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na skarżącego kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat. Odnosząc się do zarzutu niezastosowania w sprawie normy prawnej zawartej w art. 189f § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), Dyrektor IAS wyjaśnił, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia - przepisów działu IVa ustawy w tym zakresie nie stosuje się. Zawarta w art. 189a § 2 k.p.a. reguła kolizyjna daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Kary pieniężne dla przewoźników nakładane są na podstawie u.t.d., która reguluje przesłanki nałożenia kar, ich wysokość w zależności od rodzaju naruszenia, przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary i umorzenia postępowania. Dyrektor IAS podkreślił, że w toku postępowania przed Naczelnikiem UCS oraz w postępowaniu odwoławczym skarżący nie przedstawił dowodów, które zaprzeczyłyby ustaleniom kontroli dokonanej w dniu [...] sierpnia 2024 r. Postępowanie organu I instancji prowadzone było w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa materialnego i procesowego, wszystkie czynności podejmowane były na podstawie konkretnie wskazanego przepisu prawa i zmierzały jedynie do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie w sprawie. Skarżącemu natomiast zapewniono czynny udział na każdym etapie postępowania oraz umożliwiono wypowiedzenie się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: 1.1. art. 8 § 1, art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz. U z 2003 r., Nr 42, poz. 364), art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167), art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i wynikającej z tych przepisów zasady ne bis in idem poprzez wszczęcie wobec przewoźnika dwóch postępowań prowadzących do nałożenia dwóch kar za to samo zarzucone zachowanie (tożsamość czynu), tj. kary na podstawie art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. w związku z Ip. 10.2.2 zał. nr 3 do u.t.d. oraz kary na podstawie art. 64, art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm. - dalej: "p.r.d.") i art. 104 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy podmiot nie powinien być karany dwukrotnie za jedno i to samo zarzucone zachowanie, która to reguła ma zastosowanie również do sankcji administracyjnych o charakterze prewencyjnym lub represyjnym będących karami pieniężnymi, bowiem postępowanie karne na gruncie konwencyjnym i konstytucyjnym rozumiane jest szerzej niż na gruncie krajowym (wyrok ETPCz w sprawie Engel, skarga nr 5100/71), a tożsamość zachowania należy rozumieć jako jedność czynu (idem), a nie tożsamość ocen prawnych dokonywanych z perspektywy dóbr prawnie chronionych, 1.2. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy za to samo naruszenie Naczelnik UCS nałożył w drodze innej decyzji administracyjnej karę pieniężną, albowiem na podstawie protokołu kontroli drogowej z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr PL401010.90.2024 wydał decyzję administracyjną z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł, która była konsekwencją zarzuconego przekroczenia dopuszczalnych wymiarów pojazdu, a więc stanowiła karę za to samo naruszenie, 1.3. art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1, art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w p.r.d., przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie p.r.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w p.r.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (wyroki w sprawach o sygn. akt VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji, 1.4. art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, w której waga zarzucanego naruszenia jest znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa, a kara w wysokości 2.000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.: 2.1. art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1, 2, 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d., art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.4 zał. nr 3 do u.t.d. oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.1996.235.59) w zw. z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U.UE.L.2016.74.8) oraz załącznika nr I pkt 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) poprzez nałożenie na przewoźnika kary za delikt dotyczący przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdów na podstawie u.t.d., w sytuacji gdy wobec przewoźnika zostało wszczęte drugie postępowanie i została nałożona druga kara pieniężna za to samo naruszenie sklasyfikowane w p.r.d., w sytuacji gdy naruszenia stypizowane w dwóch ustawach (u.t.d. i p.r.d.) dotyczą tego samego zachowania i ich wspólnym źródłem jest Dyrektywa Rady 96/53/WE, która wdraża p.r.d. i do której odwołuje się rozporządzenie Komisji (UE) nr 2016/403 stanowiące podstawę wprowadzenia w polskim porządku prawnym (w u.t.d.) deliktów dotyczących mas i wymiarów pojazdów, a jednocześnie przedmiot ochrony obydwóch aktów prawa unijnego jest tożsamy i stanowi go ochrona konkurencji w zakresie działalności transportowej oraz bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co naruszyło zasadę ne bis in idem. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 p.p.s.a.). Podstawę prawną decyzji organów stanowiły przepisy u.t.d. Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że: 1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie; 2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do u.t.d., do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co oznacza, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż podana w załączniku. Stosownie do lp. 10.2.2 tego załącznika, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 5% i mniej niż 10% - podlega karze w wysokości 2.000 zł. Decyzja o nałożeniu kary ma więc charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez osobę zarządzającą transportem z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne, w których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Użyta przez organ waga posiadała wymagane świadectwo legalizacji i - co istotne - kierowca nie wniósł żadnych uwag do protokołu kontroli, w szczególności na temat sposobu i warunków jej wykonania, użytego urządzenia oraz wyników ważenia. Skarżący nie kwestionował wyników ważenia i innych okoliczności faktycznych stwierdzonych w protokole. Zostały zatem spełnione przesłanki do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za stwierdzony delikt. Zarzuty skargi zasadniczo koncentrują się na kwestii dwukrotnego ukarania strony przez wszczęcie dwóch odrębnych postępowań administracyjnych i wymierzenia odrębnych kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia leżała ta sama okoliczność faktyczna, czyli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić. W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn, przyjęto, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa. Orzecznictwo TSUE aprobuje pogląd, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi wówczas, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego. Należało zatem rozważyć, czy nastąpiła ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji oraz czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne. Ustawa - Prawo o ruchu drogowym zgodnie z art. 1 ust. 1 reguluje: zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu; zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie; wymagania w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami; zasady i warunki kontroli ruchu drogowego. Ustawodawca w ustawie tej wprowadził również szereg przepisów o charakterze sankcji administracyjnej. Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pod pojęciem pojazdu nienormatywnego należy rozumieć pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy (art. 2 pkt 35a p.r.d.). Z kolei art. 64 ust. 1 p.r.d. stanowi, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. Natomiast wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Warto przy tym wskazać, że kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane odpowiednio do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (art. 140aa ust. 1 p.r.d.). Środki z tytułu kar gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad są przekazywane w terminie pierwszych 2 dni roboczych po upływie tygodnia, w którym wpłynęły, na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego, z przeznaczeniem na budowę lub przebudowę dróg krajowych, drogowych obiektów inżynierskich i przepraw promowych oraz na zakup urządzeń do ważenia pojazdów (art. 140aa ust. 2 p.r.d.). Powyższe oznacza, że celem tych kar jest zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast u.t.d. zgodnie z art. 1 ust. 1 u.t.d., określa zasady podejmowania i wykonywania: 1) krajowego transportu drogowego; 2) międzynarodowego transportu drogowego; 3) niezarobkowego krajowego przewozu drogowego; 4) niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego. Ustawa określa również odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego: a) podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, b) kierowców, c) osób zarządzających transportem, d) innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym. Kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Jak już wyżej wyjaśniono, na gruncie u.t.d. (art. 92a ust. 1 w zw. z lp. 10.2.2. załącznika nr 3), administracyjnej karze pieniężnej 2.000 zł podlega dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 5% i mniej niż 10%. Przy tym, rekonstrukcja podmiotowych znamion tego deliktu (co jest istotne w świetle treści art. 92a ust. 7 u.t.d.) nie może pomijać przepisów art. 4 pkt 1, pkt 2, pkt 3 oraz pkt 6a u.t.d., na gruncie których, odpowiednio definiowane są pojęcia: "krajowego transportu drogowego", "międzynarodowego transportu drogowego", "transportu drogowego" oraz "przewozu drogowego". Kara na podstawie u.t.d. wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest nałożenie sankcji na przewoźnika, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu, co wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji. WSA w składzie rozpoznającym sprawę podziela więc dominujące stanowisko w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że odrębne, a co za tym idzie różne zakresy normowania przywołanych powyżej ustaw - co jasno i wyraźnie wynika z zestawienia ich przepisów - nie mogą pozostawać bez wpływu na wniosek, że ustawy te realizują odrębne cele oraz chronią inne dobra i interesy prawne (zob. np. wyroki NSA: z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 938/21, z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1777/21, z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt II GSK 700/21, z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 46/21, z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 624/20, z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1667/21, z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21). Przytoczone w uzasadnieniu skargi wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych są jednostkowe i nieprawomocne. Z kolei wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 145/22 został w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej uchylony przez NSA wyrokiem z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt II GSK 1825/22. W świetle powyższego za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpoznawanej sprawie nie był tożsamy deliktowi przypisanemu w odrębnym postępowaniu na podstawie p.r.d., a co za tym idzie, że nie były również tożsame zachowania, z powodu których każdy z tych deliktów został skarżącemu przypisany. Były to bowiem, zachowania zasadniczo różne, a tezy przeciwnej nie uzasadnia to, że podlegające ustaleniu w odrębnie prowadzonych postępowaniach w sprawach nałożenia kar pieniężnych odrębne zbiory faktów posiadały również pewną część wspólną, odnoszącą się do przekroczenia tego samego parametru kontrolowanego pojazdu. W świetle przedstawionych argumentów nie ma to jednak znaczenia, albowiem na tej tylko podstawie - a więc z pominięciem konsekwencji wynikających z przywołanej powyżej regulacji prawnej - nie sposób jest zasadnie wnioskować o zaistnieniu sytuacji mającej dowodzić naruszenia zasady ne bis in idem (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 707/23). Podkreślić przy tym należy, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 645/22, z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1336/17, że ustawodawca dysponuje znaczną swobodą regulacyjną w zakresie wyboru form, metod oraz drogi prawnego sankcjonowania tych nielegalnych zachowań adresatów norm, które ze względu na przyjęte założenia i cele polityki państwa oraz zasady i wartości konstytucyjne wymagają odpowiedniej i nierzadko skumulowanej reakcji prawodawczej (zob. np. rozważania Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148, uzasadnienie: pkt 7.2 i n.). Jeżeli więc przyjęte rozwiązania ustawodawcze nie naruszają w sposób oczywisty norm, zasad i wartości konstytucyjnych (w tym zasad proporcjonalności, równości lub sprawiedliwości społecznej), to brak jest podstaw do podważania ustawodawczych wyborów aksjologicznych i normatywnych. Konstytucja RP nie wprowadza zakazu kumulacji sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn (zasady ne bis in idem). Konstytucja RP nie zawiera bowiem postanowień bezpośrednio statuujących tę zasadę, inaczej niż czynią to przepisy wiążących Polskę przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przepisy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, które - na gruncie sankcjonowania karnoprawnego - zakazują ponownego sądzenia lub karania w sprawach karnych dotyczących tego samego czynu zagrożonego karą (Artykuł 4 ustęp 1 Protokołu nr 7 do Konwencji, Artykuł 50 Karty). Nawet jeśli w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zakaz ne bis in idem jest uznawany za szczegółową zasadę konstytucyjną wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) lub za element konstytucyjnego prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji) i konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), to nie należy zapominać, że nie jest uprawnione aprioryczne wnioskowanie, że kumulacja sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn jest konstytucyjnie zabroniona. Zakaz ne bis in idem w sensie ścisłym ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne, wszczyna się postępowanie karne dotyczące tego samego czynu (zob. wyrok TK z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje także szersze rozumienie zasady ne bis in idem, które obejmuje nie tylko wypadki ponownego wymierzenia sankcji stricte karnej za ten sam czyn, lecz także te wypadki, w których dochodzi do zbiegu sankcji karnej i sankcji administracyjnej, która ma charakter wybitnie represyjny, pełniąc de facto funkcję sankcji karnej. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 50 Karty praw podstawowych UE. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest również stanowisko Dyrektora IAS, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a. Należy wyjaśnić, że zakres stosowania przepisów działu IVa k.p.a. wyznacza art. 189a tej ustawy. Stanowi on w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Zgodnie natomiast z art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że z przywołanej regulacji - abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej - jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 2451/21, z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1054/21). W związku z powyższym, w rozpoznawanej sprawie nie zaktualizowały się określone w art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki stosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a. Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Skoro z przywołanego przepisu wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189f § 1 k.p.a. Stosowanie art. 92c u.t.d. ma w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi. Sąd nie dostrzegł również w postępowaniu organów uchybień, które winny zostać wzięte pod uwagę z urzędu. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło