I OSK 1336/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-03-14
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Elżbieta Kremer, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B orzeczony wyrokiem karnym, skutkuje niemożnością wydania prawa jazdy kategorii D, mimo że zakaz ten nie obejmuje kategorii D?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, orzeczony wyrokiem karnym, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, skutkuje niemożnością wydania lub zwrotu prawa jazdy kategorii D. Sankcja administracyjna w tym zakresie nie stanowi naruszenia zasady ne bis in idem ani nie wykracza poza kompetencje organu administracyjnego, gdyż realizuje odmienne cele prewencyjne i zabezpieczające.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy orzekł wobec P. K. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres 3 lat. P. K. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii D. Starosta Zamojski odmówił wydania prawa jazdy kategorii D, powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. K. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. K.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant sekretarz sądowy Paulina Prucnal po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 1131/16 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 1131/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
W dniu 11 marca 2016 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim wydał w sprawie o sygn. akt II K 1592/15 wyrok, w którym orzeczony został wobec P. K. m.in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, z wyłączeniem uprawnień do kierowania pojazdami kategorii D, na okres 3 lat. Ww. wyrok uprawomocnił się w dniu 3 czerwca 2016 r.
W następstwie powyższego decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Starosta Zamojski orzekł o cofnięciu P. K. uprawnienia kategorii B, nr dokumentu: [...] druk nr: [...], wydanego w dniu 17 czerwca 2014 r. przez Starostę Zamojskiego.
W dniu 22 czerwca 2016 r. P. K. skierował wniosek o wydanie prawa jazdy obejmującego uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii D.
Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Starosta Zamojski odmówił wydania P. K. zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii D.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta Zamojski przytoczył treść art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627), dalej jako "u.k.p." i wyjaśnił, że wobec skarżącego Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim, wyrokiem z dnia 11 marca 2016 r., w sprawie o sygn. akt II K 1592/15, orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres 3 lat. W tej sytuacji organ uznał, że ww. art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii m.in. D.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ustawa o kierujących pojazdami jednoznacznie stanowi, że konsekwencją prawomocnego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, jest nie tylko brak możliwości wydania prawa jazdy, ale także brak możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy jak i przywrócenia uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonych kategorii (w tym kategorii o którą wydanie ubiegał się skarżący). Skoro wobec strony został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych według prawa jazdy kategorii B, to z uwagi na treść art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.p. nie może jej zostać zwrócone prawa jazdy kategorii D.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniósł P. K., zarzucając naruszenie:
a) art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 u.k.p.;
b) art. 42 kodeksu karnego;
c) art. 7 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę wskazał, że w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy.
Sąd podkreślił przy tym, że wykonując wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim organ I instancji nie orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii D, ponieważ sąd karny nie pozbawił go tego uprawnienia. Jednakże to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Sam art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi zatem skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie.
W ocenie Sądu przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych, ciężarowych z przyczepą czy autobusów (kategorii D). Przepisy omówione powyżej służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie.
Odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza zatem, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w ww. art. 12 ust. 2 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 powołanej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. K., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędne przyjęcie, że prawo jazdy kat. D (wtórnik) nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kat. D, podczas gdy przepis ten wyklucza wydanie prawa jazdy jedynie w zakresie obowiązywania tego zakazu, zaś w stosunku do skarżącego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii D;
2) art. 42 § 2 kodeksu karnego oraz art. 182 § 2 kodeksu karnego wykonawczego przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że odmowa wydania prawa jazdy kategorii D osobie, w stosunku do której sąd kamy orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych w kategorii D nie stanowi niedopuszczalnego rozszerzenia decyzją administracyjną sankcji karnej orzeczonej wyrokiem sądu karnego oraz naruszenia konstytucyjnej pozycji sądów i zasady ne bis in idem;
3) art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 2 Konstytucji RP, przez błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że odmowa wydania prawa jazdy kategorii D osobie, w stosunku do której sąd karny orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów mechanicznych określonych w kategorii D nie stanowi naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi;
2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Okoliczności faktyczne w sprawie są bezsporne, a istota sporu dotyczy prawidłowego/ nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Podkreślić należy, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych przepisów materialnoprawnych, są praktycznie tożsame z zarzutami jakie były sformułowane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił i wyjaśnił stan prawny będący podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, jak również odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, a uzasadnienie wyroku spełnia wszelkie wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy wyraźnie zaznaczyć i podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z argumentacją i stanowiskiem prawnym Sądu I instancji.
Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędne przyjęcie, że prawo jazdy kategorii D nie może być wydane osobie w stosunku do której orzeczono prawomocnym wyrokiem karnym zakaz prowadzenia pojazdów w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii D, należy stwierdzić, że zarzut ten jest bezprzedmiotowy. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania zakazu. Stosownie zaś do treści art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy, przepis powyższy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: pkt 2 AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Jest rzeczą bezsporną, że skarżący posiadał prawo jazdy kategorii B i D, a prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt II K 1592/15 orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B. Przepis art. 12 ust. 2 w zacytowanym wyżej brzmieniu obowiązuje od dnia 25 października 2014 r. na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, przy czym zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej ma on zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej (co generalnie nastąpiło w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś przepis art. 12 ust. 2 jak wyżej wskazano, wszedł w życie później, bo w dniu 25 października 2014 r. Tym sam przepis art. 12 ust. 2 ma zastosowanie do niniejszej sprawy, albowiem wskazany wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim zapadł w dniu 11 marca 2016 r.
Niezasadny jest również kolejny zarzut skargi kasacyjnej, w którym zarzucono Sądowi I instancji między innymi błędną wykładnię art. 42 § 2 kodeksu karnego w zw. art. 182 kodeksu karnego wykonawczego. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że organy administracji nie naruszyły wskazanych przepisów, jak również Sąd I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję ich nie naruszył. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był wyłącznie art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, a ustawową przesłanką określoną w art. 12 ust. 1 pkt 2, która musi być spełniona, aby przepisy te mogły być zastosowane jest prawomocny wyrok sądu którym orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i taki wyrok orzekający zakaz prowadzenia pojazdów do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B został wydany. Stąd też organ miał podstawę prawną do zastosowania wskazanych wyżej przepisów ustawy o kierujących pojazdami i wydania przedmiotowych decyzji. Adresatem normy prawnej zawartej w art. 42 kodeksu karnego jest sąd powszechny orzekający w sprawach karnych, a nie organ administracji. Art. 42 § 1 określa, kiedy sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, § 1a reguluje kiedy sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów, zaś zgodnie z § 2 sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, /.../. Z treści art. 42 kodeksu karnego wynika, że sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju lub może orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów. W przypadku gdy orzeczenie sądu dotyczy zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, rozstrzygnięcia sądu formułowane są albo poprzez wymienienie określonych kategorii prawa jazdy, których zakaz dotyczy, albo poprzez ogólny zakaz prowadzenia pojazdów (wszelkich pojazdów) z wyłączeniem pojazdów, do których kierowania wymagane jest uprawnienie określonej kategorii. W niniejszej sprawie, Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim w wyroku z dnia 11 marca 2016 r. orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia w ruchu lądowym pojazdów mechanicznych na okres trzech lat z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii "D".
Z treści powyższego wyroku wynika, że Sąd - zgodnie z art. 42 § 1 kodeksu karnego – orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, w tym przypadku pojazdów do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B. Tym samym prawidłowo organy ustaliły, że spełniona została przesłanka ustawowa określona w art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którą odmawia się wydania prawa jazdy w zakresie kategorii D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie prawa jazdy kategorii B. Z zestawienia przepisów art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, wykracza poza treść orzeczonego w wyroku karnym środka karnego i nie pozostaje z nim w bezpośrednim związku. Skonkretyzowany decyzją o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy ustawowy zakaz wydania lub zwrotu dokumentu prawa jazdy został bowiem rozciągnięty na te kategorie, które nie zostały objęte orzeczonym w wyroku środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. To treść art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami implikuje wniosek, że właściwy organ nie może uwzględnić wniosku o wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy innych kategorii w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Ponieważ względem skarżącego kasacyjnie orzeczono w wyroku karnym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii B, to dlatego należy uznać, że - zgodnie z hipotezą reguły wynikającej z art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. - nie jest dopuszczalne wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy w zakresie pozostałych kategorii w niniejszej sprawie jest to kategoria D. Wniosku tego nie podważa - co oczywiste - treść prawomocnego wyroku karnego. Źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie jest bowiem sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji za pośrednictwem decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest również ostatni zarzut skargi kasacyjnej, w którym wskazano, że błędnego zastosowania w sprawie w art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 nie da się pogodzić z zasadami wyrażonymi w Konstytucji RP. Wskazany przepis nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej wzorców konstytucyjnych. Ustawodawca dysponuje bowiem znaczną swobodą regulacyjną w zakresie wyboru form, metod oraz drogi prawnego sankcjonowania tych nielegalnych zachowań adresatów norm, które ze względu na przyjęte założenia i cele polityki państwa oraz zasady i wartości konstytucyjne wymagają odpowiedniej i nierzadko skumulowanej reakcji prawodawczej (por. np. rozważania Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148, uzasadnienie: pkt 7.2 i n.). Jeżeli więc przyjęte rozwiązania ustawodawcze nie naruszają w sposób oczywisty norm, zasad i wartości konstytucyjnych (w tym zasad proporcjonalności, równości lub sprawiedliwości społecznej), to brak jest podstaw do podważania ustawodawczych wyborów aksjologicznych i normatywnych. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała tego rodzaju kwalifikowanego naruszenia powyższych norm, zasad i wartości. Konstytucja RP nie wprowadza zakazu kumulacji sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn (zasada ne bis in idem). Konstytucja RP nie zawiera bowiem postanowień bezpośrednio statuujących tę zasadę, inaczej niż czynią to przepisy wiążących Polskę przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przepisy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, które - na gruncie sankcjonowania karnoprawnego - zakazują ponownego sądzenia lub karania w sprawach karnych dotyczących tego samego czynu zagrożonego karą (Artykuł 4 ustęp 1 Protokołu nr 7 do Konwencji, Artykuł 50 Karty). Nawet jeśli w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zakaz ne bis in idem jest uznawany za szczegółową zasadę konstytucyjną wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) lub za element konstytucyjnego prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji) i konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), to nie należy zapominać, że nie jest uprawnione aprioryczne wnioskowanie, że kumulacja sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn jest konstytucyjnie zabroniona. Zakaz ne bis in idem w sensie ścisłym ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne, wszczyna się postępowanie karne dotyczące tego samego czynu (zob. wyrok TK z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje także szersze rozumienie zasady ne bis in idem, które obejmuje nie tylko wypadki ponownego wymierzenia sankcji stricte karnej za ten sam czyn, lecz także te wypadki, w których dochodzi do zbiegu sankcji karnej i sankcji administracyjnej, która ma charakter wybitnie represyjny, pełniąc de facto funkcję sankcji karnej. Oceniając treść kwestionowanej regulacji ustawowej w świetle orzecznictwa trybunalskiego, nie sposób przyjąć, że kumulacja sankcji karnej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonych kategorii oraz sankcji administracyjnej w postaci zakazu wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w odniesieniu do prawa jazdy kategorii odmiennych niż objęte zakazem wynikającym z wyroku karnego stanowią przejaw naruszenia zasady ne bis in idem w ujęciu szerokim. Sankcja administracyjna odnosi się bowiem do tych kategorii prawa jazdy, które nie były objęte prawomocnym wyrokiem karnym, a ponadto realizuje ona odmienne funkcje i cele. Nie są to zasadniczo cele i funkcje represyjne (odwetowe), lecz prewencyjne i zabezpieczające. Trzeba również zwrócić uwagę na zupełnie odmienny przedmiot sankcji karnej i administracyjnej. O ile wyrok karny obejmujący środek karny zakazu prowadzenia pojazdu odnosi się wprost do uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, o tyle decyzja o odmowie wydania prawa jazdy lub o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ma za przedmiot jedynie uprawnienie do uzyskania lub odzyskania dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Nie ma zatem w tym zakresie tożsamości sankcji o identycznym (represyjnym) i skierowanym na te same uprawnienia charakterze. Stąd też zarzut dotyczący naruszenia art.12 ust.1 pkt 2 w zw. z art.12 ust.2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami z Konstytucją RP jest niezasadny.
Równocześnie należy wskazać, że stanowisko prawne wyrażone w niniejszej sprawie dotyczące wykładni przepisów ustawy o kierujących pojazdami jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przykładowo można wskazać wyroki z dnia: 29 października 2015 r., I OSK 382/14; 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14; 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14; 7 kwietnia 2017 r., I OSK 2412/16; z dnia 6 lutego 2018 r., I OSK 1860/17; z dnia 30 stycznia 2019 r., I OSK 2834/17, z dnia 14 lutego 2019 r., I OSK 1142/17, w których prezentowane jest analogiczne stanowisko prawne jak w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło