II SA/Rz 80/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi I. P. na pismo Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji administracyjnej - postanawia – I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej I. P. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem uiszczonego wpisu sądowego. II SA/Rz 80/12 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi I. P. reprezentowanej przez męża Z. P. jest pismo Wojewody [...] z [...].07.2011 r. nr [...] w sprawie postępowania egzekucyjnego dotyczącego przymusu bezpośredniego zmierzającego do udostępnienia nieruchomości celem zagospodarowania złoża gazu ziemnego [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 156, obręb [...] w R. Z akt administracyjnych nadesłanych Sądowi wynika, że A. S.A. Oddział [...] pismem z 23.05.2011 r. zwróciło się do Prezydenta Miasta [...] o wszczęcie egzekucji administracyjnej, celem wykonania decyzji Wojewody [...] z [...].10.2006 r. zezwalającej na zajęcie nieruchomości, wobec oddalenia skargi na tę decyzję wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie z 12.05.2011 r. II SA/Rz 824/10. Prezydent Miasta [...] sporządził w dniu 24.05.2011 r. upomnienie wobec I. P., podejmując następnie postanowienie z [...].06.2011 r. adresowane do I. P., zawierające wezwanie do wykonania obowiązku niepieniężnego z zagrożeniem przymusu bezpośredniego oraz tytuł wykonawczy. Akta zawierają notatkę sporządzoną przez inspektora P. B. (prawdopodobnie pracownika Urzędu Miasta [...]), z której wynika, że w dniu jej sporządzenia pracownicy A. S.A. prowadzili prace w związku z przeprowadzeniem przez działkę nr 156 w obr. [...] sieci gazociągów przesyłowych. Prace te starali się uniemożliwić Z. P. i K. P. Na miejsce zdarzenia przybyła policja, pracownicy firmy ochroniarskiej usunęli osoby przeszkadzające w pracach, cały przebieg zdarzeń był rejestrowany na nośniku. Z. P. pismem z 21.06.2011 r. wniósł do Wojewody [...] pismo zatytułowane "zażalenie na tytuł wykonawczy Prezydenta Miasta [...], Inwestora wydane postanowienie Prezydenta oraz czynności komornicze w odniesieniu do działki nr 156 obr. [...] obszaru górniczego [...]". W konsekwencji Wojewoda [...] wystosował zaskarżone następnie do Sądu pismo. Z treści pisma organu wynika, że wystosowano je w odpowiedzi na pismo Z. P., znajduje się w nim sformułowanie "uprzejmie wyjaśniam co następuje", następnie opis czynności podejmowanych przez Prezydenta Miasta [...] w celu wykonania decyzji Wojewody [...] z [...].10.2006 r. Zdaniem Wojewody [...] nie doręczono I. P. tytułu wykonawczego jak i postanowienia Prezydenta Miasta [...], co uprawniało organ w konkluzji do stwierdzenia: "Z powyższego wynika, że do wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie doszło". Pismo to nie zawiera pouczenia o dopuszczalnych środkach prawnych jego zaskarżenia. W skardze na "rozstrzygnięcie Wojewody [...] z dnia [...].07.18" nie precyzując kierunku weryfikacji jej przedmiotu Z. P. imieniem I. P. wniósł m.in. o wstrzymanie wykonania wydanych aktów egzekucyjnych, wywodzi o naruszeniach prawa, jakich miały dopuszczać się organy administracji publicznej przy realizacji obowiązku egzekucyjnego, zarzuca wojewodzie brak zgromadzenia niezbędnych dowodów w sprawie, nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak rozstrzygnięcia kwestii "czy mamy do czynienia ze sprawą cywilną, czy sprawą administracyjną". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] przedstawił stan sprawy, będący podstawą wniesionej skargi. Wynika z niego, że kwestionowanym skargą pismem z [...].07.2011 r. organ ten odpowiedział Z. P. na podanie z 21.06.2011 r., nazwane przez niego zażaleniem wniesionym na wszczęte postępowanie egzekucyjne. W ocenie organu postępowanie takie nie zostało jednak rzeczywiście wszczęte, ponieważ właścicielka nieruchomości nie stawiała oporu i prace objęte zezwoleniem na zajęcie nieruchomości zostały w całości wykonane dnia 21.06.2011 r. Tytuł wykonawczy i postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie zostały doręczone I. P. jako zobowiązanej, zatem zarzuty strony skarżącej podnoszone względem postępowania egzekucyjnego mają być bezzasadne, a w aktach zalegają notatki pracowników organu I instancji z podejmowanych czynności. Postanowieniem z 12.10.2011 r. II SA/Rz 840/11 WSA w Rzeszowie odrzucił skargę orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uznał, że w sprawie egzekucji obowiązku udostępnienia nieruchomości do założenia i przeprowadzenia przez nią gazociągów przesyłowych wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...].02.2006 r., nr [...], nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. W ocenie Sądu niedopuszczalność skargi wynikała z faktu, że pisma Wojewody z [...].07.2011 r. nie można było uznać za postanowienie wydane po rozpoznaniu zażalenia, ponieważ w/w orzeczeń egzekucyjnych nie doręczono I. P. z uwagi na jej nieobecność na nieruchomości, a przez to zbędne było wszczynanie postępowania egzekucyjnego wobec jej osoby. Postanowienie powyższe zaskarżone zostało skargą kasacyjną wniesioną imieniem I. P. Postanowieniem z 17.01.2012 r. I OSK 12/12 Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że Sąd I instancji nie określił znaczenia prawnego pisma Wojewody [...] z [...].07.2011 r. przez pryzmat aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przytaczając treść cyt. przepisu oraz art. 134 § 1 cyt. ustawy NSA stwierdził, że dopiero określenie znaczenia tego pisma pozwoli ocenić, czy mogło stanowić ono przedmiot skargi podpisanej przez pełnomocnika skarżącej i tym samym umożliwi ewentualne zastosowanie art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego bądź art. 150 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W toku postępowania prowadzonego pod nową sygn. II SA/Rz 80/12 po wyznaczeniu rozprawy pismo wniosła W. D., wskazując, że kieruje je do "sygn. akt II SA/Rz 840/11" i oznaczając je jako "wniosek o udział w postępowaniu dotyczącym gruntu niezbędnego do budowy urządzeń wydobywczych kopalni [...] w R.". Traktując pismo to jako wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie WSA w Rzeszowie postanowieniem z 13 listopada 2012 r. odmówił W. D. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym. Zażalenia na to postanowienie wnieśli W. D. oraz I. P. przez pełnomocnika – Z. P., NSA postanowieniem z 12 lutego 2013 r. I OZ 81/13 oddalił zażalenia. Do WSA w Rzeszowie wpłynęło pismo 5 lutego 2013 r. opatrzone podpisem J. D., które określone zostało jako "podanie o przystąpienie do postępowania dotyczącego budowy urządzeń technicznych Kopalni [...] w wyniku egzekucji działek nr 157/1, 157/2, 158 oraz 156, 166". W piśmie tym wnioskodawczyni oznaczyła, że składa je do spraw oznaczonych sygnaturami II SA/Rz 353/12 i II SA/Rz 840/11, podała dalej, że pozostaje w związku małżeńskim z R. D., wspólnie z nim prowadzi działalność gospodarczą, zaś toczące się postępowanie egzekucyjne dotyczyć ma nieruchomości, do których posiada prawo. W piśmie znalazł się zarzut pod adresem "organów administracyjnych", które naruszyć miały przepisy art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nadto nie ustalono granic przestrzennych nieruchomości, granic z nieruchomościami sąsiednimi, co miało istotny wpływ na "podjęte rozstrzygnięcie". Odpis pisma W. D. doręczono stronom, a o terminie rozprawy zawiadomiono wnioskodawczynię. Na rozprawę w dniu 13.11.2012 r. W. D. się nie stawiła. Z. P. jako pełnomocnik I. P., wobec uznania, że pismo W. D. stanowi wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika oświadczył, że nie sprzeciwia się jej dopuszczenia do udziału w sprawie. Postanowieniem z 4 kwietnia 2012 r. WSA w Rzeszowie postanowił oddalił wniosek J. D. o dopuszczenie jej do udziału w sprawie. Jednocześnie Sąd postanowił oddalić wniosek pełnomocnika I. P. o połączenie przedmiotowego postępowania ze sprawą o sygn. II SA/Rz 353/12, która ma odrębny przedmiot, albowiem dotyczy egzekucji odnoszącej się do działek, do których tytuł prawny posiadać ma J. D. Oddalono także wniosek pełnomocnika I. P. o zawieszenie postępowania sądowego, w związku z sygnalizowanym postępowaniem przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga I. P. podlega rozpatrzeniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Przedmiotem postępowania sądowego jest ocena legalności pisma Wojewody [...] z [...].07.2011 r. nr [...] w sprawie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zagospodarowania złoża gazu ziemnego [...], udostępnienia terenu nieruchomości siedliskowej obszaru górniczego [...], oznaczonego geodezyjnie jako działka nr 156, obręb [...]. Sąd związany jest, z mocy art. 190 Ppsa, wykładnią prawa dokonaną przez NSA w postanowieniu z 17 stycznia 2012 r., I OSK 12/12. W postanowieniu tym NSA przywołując kognicję sądów administracyjnych zawartą w art. 3 Ppsa wywiódł, uchylając postanowienie WSA w Rzeszowie z 12.10.2011 r. II SA/Rz 840/11, że sąd I instancji rozpoznał sprawę "nieokreśloną przedmiotem skargi". Sąd kasacyjny wskazał ponadto, że ponownie rozpoznając sprawę należy określić znaczenie prawne pisma Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. o ocenić, czy pismo to znajduje się w katalogu aktów wskazanych w art. 3 Ppsa. To określenie znaczenia prawnego tego pisma pozwolić ma na ocenę, czy mogło ono stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego. W ocenie WSA w Rzeszowie charakter prawny pisma Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. objętego skargą pełnomocnika I. P. wymaga uwzględnienia kontekstu i sytuacji, w jakich ono zostało wydane, a ponadto wziąć trzeba także pod uwagę składniki tego pisma. Stanowisko wojewody stanowiło reakcję na pismo Z. P., działającego imieniem swej żony – I. P., które zostało z kolei określone jako "zażalenie na tytuł wykonawczy Prezydenta Miasta [...] , Inwestora wydane postanowienie Prezydenta oraz czynności komornicze w odniesieniu do działki nr 156 obr. [...] obszaru górniczego [...]". Z mocy art. 3 § 2 pkt 3 Ppsa skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego służy na "postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". Ściślej rzecz biorąc, skarga sądowoadministracyjna służy na postanowienie wydane w następstwie rozpoznania zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Uwzględniając treść pisma pełnomocnika I. P. określonego jako "zażalenie" można przyjmować, że jego przedmiotem było zarówno kwestionowanie postanowienia Prezydenta Miasta [...] (bliżej w piśmie pełnomocnika niesprecyzowanego), jak również "czynności komornicze". Wojewoda [...] w swym piśmie z [...] lipca 2011 r. następnie objętego skargą, nie wyrzekał względem postanowienia Prezydenta Miasta [...] nr [...], przyjmując, że tytuł wykonawczy, jak i postanowienie organu egzekucyjnego nie zostały skutecznie doręczone, a w konsekwencji nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu treść stanowiska Wojewody [...] wskazywałaby, że organ ten jako organ wyższego stopnia wobec Prezydenta Miasta [...] – starosty grodzkiego (art. 23 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., zwana dalej Upe, w zw. z art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) ograniczył się w swym piśmie z [..] lipca 2011 r. do rozpoznania w istocie skargi pełnomocnika zobowiązanego na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora (art. 54 § 1 Upe). W myśl art. 54 § 3 i 4 Upe skargę na czynności egzekucyjne wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W przedmiotowej sprawie za czynność tę pełnomocnik zobowiązanego – I. P., uznaje zastosowanie przymusu bezpośredniego (vide – treść skargi do WSA w Rzeszowie). Skarga została wniesiona w terminie, o którym mowa w art. 54 § 4 Upe i została wniesiona za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...]. Konkluzja stanowiska Wojewody [...] zawartego w kwestionowanym piśmie z [...] lipca 2011 r. pozwala, zdaniem Sądu przyjąć, że jest to w istocie postanowienie oddalające skargę zobowiązanego na czynności egzekucyjne. O tym, że akt ten jest postanowieniem wywodził zresztą pełnomocnik skarżącej podczas rozprawy w dniu 4 kwietnia 2013 r. i pogląd ten Sąd aprobuje. Zgodnie z art. 54 § 5 Upe na postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W konsekwencji pismo Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. mogło być zaskarżone zażaleniem do organu wyższego stopnia nad wojewodą – właściwego ministra. Z mocy art. 52 § 1 Ppsa skargę sądowoadministracyjną można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwymi w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy (art. 52 § 2 Ppsa). Ponieważ pismo - postanowienie Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. zostało zaskarżone do tut. Sądu bez wyczerpania przysługującego z mocy art. 54 § 5 Upe zażalenia, przeto skargę I. P. należy odrzucić na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa, albowiem z wyłuszczonych powyżej powodów jest ona niedopuszczalna "z innych przyczyn". Ponieważ pismo – postanowienie Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. nie zawiera prawidłowego pouczenia o przysługującym prawie do wniesienia zażalenia, zobowiązanemu nie może to, w terminie otwartym od dnia doręczenia niniejszego postanowienia tut. Sądu, zamykać drogi do wniesienia zażalenia. Właściwy minister rozpoznając zażalenie będzie uprawniony do oceny trafności oddalenia przez wojewodę skargi na czynności egzekucyjne, a postanowienie ministra wydane w tym zakresie może być objęte skargą sądowoadministracyjną do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zwrot uiszczonego wpisu znajduje podstawę w art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.