II SA/Rz 824/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P., R. D., A. J., H. S., I. P., J. K., następców prawnych po K. D.: W. D.; L. S., R. D., A. D. i J. D., K. W., L. S., S. K., W. S., W. S., Rady Osiedla [...], Z. B., W. B., K. B., E. M., G. P. i W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie gazociągów przesyłowych postanawia odrzucić skargę Samorządu Mieszkańców - Rady Osiedla [...]. Skargę w niniejszej sprawie złożył m.in. Samorząd Mieszkańców Miasta [...] - Rada Osiedla [...]. Osiedle [...], zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) oraz uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. (Dz.Urz. Województwa [...] Nr 108, poz. 1792) jest jednostką pomocniczą gminy - Miasta [...], a jej organem stanowiącym jest Rada Osiedla. Zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jednostka pomocnicza nie jest jednostką samorządu terytorialnego, a stanowi część większej struktury jaką jest gmina. Podmioty tego rodzaju mają pomocniczy charakter, wykonują powierzone im zadania gminy i działają w ramach podmiotowości prawnej gminy. Same jednostki pomocnicze nie posiadają osobowości prawnej oraz umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym. Nie mogą być zatem samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze materialnego prawa administracyjnego (K. Bandarzewski i inni, Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, Warszawa 2004). Brak regulacji prawnej w ustawie o samorządzie gminnym przyznającej sołectwom, dzielnicom i osiedlom prawo do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na zasadach ustalonych w k.p.a. dla organizacji społecznych wyłącza także możliwość przyznania tym jednostkom pomocniczym gminy pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2003 r., IV SA 2841/01, Wspólnota 2004, Nr 9, poz. 59). Samodzielnie, we własnym imieniu i we własnym interesie, jednostki pomocnicze nie mogą skutecznie inicjować wszczęcia postępowania administracyjnego i nie mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony tego postępowania (wyroki NSA z dnia 26 maja 1992 r., SA/Wr 1248/91, Lex Polonica nr 299864, z dnia 20 września 2001 r., II SA 1539/00, LEX Nr 53449, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2006 r., II SA/Bk 414/06). Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) zdolność sądową, tj. zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona mają, oprócz osób fizycznych i prawnych, nieposiadające osobowości prawnej: państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne, jak również inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na nie obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W świetle wyżej poczynionych wywodów osiedle, jako jednostka pomocnicza gminy, nie należy do żadnej z wymienionych w art. 25 p.p.s.a. grup, w tym także nie jest samorządową jednostką organizacyjną. Za takie uważa się jednostki, które działają jako tzw. stationes communis, dysponując wyodrębnioną częścią majątku wyposażonej w osobowość prawną gminy, powiatu lub województwa (M. Niezgódka- Medek, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s. 63). Brak osobowości prawnej i umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym skutkuje uznaniem, że Rada Osiedla [...] nie ma zdolności sądowej, a więc nie może być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także nie może wnieść skargi. Brak zdolności sądowej skarżącego skutkuje z kolei odrzuceniem jego skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i art. 58 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.