II SA/Rz 846/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 846/11 oddalającego skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem decyzji o warunkach zabudowy w wyniku wznowienia postępowania - postanawia - odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 846/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2011r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji Wójta Gminy [...] Nr [...] z dnia [...].10.2009r., znak: [...] w sprawie ustalenia na wniosek H. S. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr 40 położonej w B., polegających na budowie do dziesięciu budynków rekreacyjnych wraz z budową bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe. W dniu 2 marca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) uczestniczka postępowania S. P. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2012 r. z jednoczesnym wnioskiem o "wydanie" odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu S. P. wskazała, że z dniem 8 sierpnia 2011 r. zmieniła adres zamieszkania (na potwierdzenie powyższego faktu w załączeniu przesłała kserokopię dowodu osobistego). Nadto ze względu na zaawansowana ciążę (urodziła 30 września 2011r.), rodzice nie informowali jej, ani nie przekazali korespondencji dotyczącej toczącego się postępowania przed Sądem. Podkreśliła, że nie miała wiedzy o toczącym się postępowaniu. Wskazała, że "w dniu wczorajszym" (tj. 1 marca 2012 r. - uwaga Sądu) dowiedziała się, że takie postępowanie było i zostało zakończone wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwana dalej P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem Sąd uznał, że składając wniosek o przywrócenie terminu 2 marca 2012 r. (data nadania na poczcie) wnioskodawczyni dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Spełniła też warunek równoczesnego dokonania czynności, której termin został uchybiony. Natomiast nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W nauce prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia – ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005 str. 333). Konieczną a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Tut. Sąd zauważa, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. Podkreślenia wymaga, że przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (publ. system informatyczny LEX nr 344095). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu – (por. postanowienie NSA z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08). Reasumując, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. W konsekwencji stwierdzić należy, że powoływane przez S. P. okoliczności uzasadniające - jej zdaniem - przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zasługują na uwzględnienie, a zostały podniesione na potrzeby pozytywnego rozpatrzenia tego wniosku. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie bowiem z art. 70 § 1 P.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu (§ 2 cyt. przepisu). Z akt sprawy wynika, że o treści powyższego przepisu uczestniczka postępowania została pouczona pismem z 29 września 2011r. (data doręczenia pisma – 3 październik 2011 r., k. 46 akt sprawy). Po tej dacie nie poinformowała Sądu, że zmienił się jej adres zamieszkania oraz nie wskazała nowego adresu do doręczeń pism w postępowaniu sądowym. Zatem wysłanie przez Sąd zawiadomienia o terminie rozprawy na dotychczasowy adres było zasadne. Zaznaczenia wymaga także, że cała korespondencja, zarówno na etapie postępowania sądowoadministracyjnego oraz postępowania administracyjnego, kierowana była do S. P. na adres: [...], [...] i doręczana w trybie art. 72 § 1 P.p.s.a. (na etapie postępowania administracyjnego w trybie art. 43 k.p.a.). Z akt sprawy wynika także, że cała korespondencja odbierana była przez dorosłego domownika tj. W. P. lub M. P. (matka i ojciec S. P.). Natomiast uczestniczka postępowania o nowym adresie zamieszkania poinformowała Sąd dopiero we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że pouczenie o treści art. 70 § 1 i § 2 P.p.s.a. może zostać dokonane także w piśmie, które zostało doręczone w trybie zastępczym (postanowienie NSA z dnia 18.01.2012 r., sygn. akt II FZ 855/11; postanowienie NSA z dnia 27.03.2009r., sygn. akt II FSK 1910/07; postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2008r., sygn. akt II FSK 592/07). Zaznaczenia wymaga, że zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym zasadą jest doręczanie pism bezpośrednio adresatowi do rąk własnych (tzw. doręczenie właściwe). Jednak w licznych przypadkach dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione, a czasem wręcz niemożliwe. W tej sytuacji możliwe jest tzw. doręczenie zastępcze, którego dokonuje się dorosłemu domownikowi adresata, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy w przypadku, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu. Doręczenie zastępcze oparte jest na domniemaniu, które może zostać obalone, że pismo dotarło do rąk adresata (por. post. SN z 12 stycznia 1973 r., sygn. akt I CZ 157/72, OSNCP 1973, nr 12, poz. 215). Można je obalić w dwojaki sposób: przez wykazanie, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią komentowanego przepisu) albo że pismo w ogóle nie dotarło do rąk adresata (wyrok WSA w Kielcach z 29 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 309/08). Zobowiązanie się do oddania pisma adresatowi powinno być wyrażone w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. Aby móc uznać przesyłkę sądową za skutecznie doręczoną w trybie art. 72 § 1 P.p.s.a. komentowanego przepisu, listonosz powinien zaznaczyć na zwrotce, że osoba, która podpisała odbiór przesyłki podjęła się oddania jej adresatowi (wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1472/09, LexPolonica nr 2582885). W okolicznościach sprawy z taką sytuacją mamy do czynienia. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że cała korespondencja kierowana do S. P. doręczana jej była w trybie zastępczym (przewidzianym w art. 72 P.p.s.a. lub 43 k.p.a.) Takie doręczenie było przy tym skuteczne. Okoliczność, że rodzice wnioskującej nie informowali jej, ani nie przekazali "pierwszej i żadnej następnej korespondencji dotyczącej toczącego się przed Sądem postępowania" nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Doręczenie dokonane w trybie art. 72 P.p.s.a. do rąk dorosłego domownika traktowane winno być jako równoznaczne z doręczeniem stronie i wywołuje ono takie same skutki, łącznie z rozpoczęciem biegu terminów do wystąpienia ze środkami procesowymi (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2009 r. I OZ 174/2009; postanowienie NSA z dnia 5.01.2011 r., II OZ 1315/10, LexPolonica nr 2439096). Zdaniem Sądu także zaawansowana ciąża uczestniczki i urodzenie dziecka w dniu 30 września 2011 r., nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winyw uchybieniu terminu. Ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia wniosku nie wynika, że rodzice S. P., odbierając kierowaną do córki korespondencję, nie przekazywali jej, np. z obawy o zdrowie córki czy wobec zagrożenia ciąży. Nawet jeśli tak by było, jak sama podnosi S. P. urodziła ona dziecko w dniu 30 września 2011r., natomiast zawiadomienie o terminie rozprawy, doręczone zostało (skutecznie) w dniu 7 grudnia 2011 r. (k. 73), zaś termin rozprawy wyznaczono na dzień 25 stycznia 2011 r. Brak jest informacji, że w okresie ciąży, jak i po urodzeniu dziecka, stan zdrowia S. P. uniemożliwiał rodzicom przekazanie jej całej korespondencji oraz uniemożliwiał poinformowanie o toczącym się postępowaniu. W związku z powyższym Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego, uznał, że S. P. była w stanie dokonać w terminie czynności jaką było złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając w oparciu o art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.