II SA/Rz 862/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011r., nr [...] uchylił decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...] o odmowie wymeldowania J.S. z lokalu położonego w J. przy ul. [...] 7/55 i orzekł o wymeldowaniu J.S. z pobytu stałego z lokalu położonego w J. przy ul. [...] 7/55 W podstawie prawnej organ I instancji powołał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r.. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) zwana dalej ustawą oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) zwana dalej k.p.a. Postępowanie administracyjne wszczęte zostało na wniosek T.S., który w jego uzasadnieniu podał, że J.S. nie zamieszkuje we wskazanym wyżej lokalu od 8 lat. Tytuł prawny do spornego lokalu posiadał T.S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J.z dnia [...] lipca 2000r. W trakcie postępowania, na mocy umowy darowizny z dnia [...] marca 2011r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu zostało przeniesione na jego syna M.S. Na rzecz T.S. ustanowiono prawo dożywotniego użytkowania spółdzielczego prawa do tego lokalu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że J.S. nie zamieszkuje w spornym lokalu, lokal ten odwiedza okazjonalnie z powodu rodzinnych nieporozumień. Zdaniem organu nie można stwierdzić, że opuścił lokal w sposób trwały w sensie zerwania z nim więzi i przeniesienia swojego centrum życiowego w inne miejsce. Jest to stan przejściowej nieobecności związany z sytuacją rodzinną i brakiem akceptacji ze strony członków rodziny. J.S. opuszczając lokal nie działał z zamiarem zerwania z nim więzi i skoncentrowania swoich majątkowych i osobistych interesów w nowym miejscu, gdyż w mieszkaniu pozostawił meble oraz część swoich rzeczy osobistych, tam też odbiera korespondencję, czyni starania, aby w tym mieszkaniu zamieszkać. Opuszczenie lokalu było wynikiem bezprawnych działań i zachowań innych osób, co potwierdził materiał dowodowy. J.S. złożył ponadto wniosek o przywrócenie naruszonego posiadania i wielokrotnie zgłaszał do Policji i Prokuratury przypadki utrudniania korzystania z mieszkania, zmuszania go do opuszczenia mieszkania oraz fizycznego i psychicznego znęcania się nad nim przez członków rodziny. Nie zaistniały więc przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy do wymeldowania. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T.S. wnosząc o jej zmianę poprzez uwzględnienie złożonego wniosku o wymeldowanie, względnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji Zarzucił naruszenie przepisów art. 77 § 1 i § 2 , art. 79 i art. 80 k.p.a oraz art. 15 ust 2 ustawy. Uzasadniając odwołanie zarzucił jednostronną ocenę zeznań świadków, przez niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ odmówił wiary zeznaniom T.S., M.S. i K. S., którzy jako najbliższa rodzina posiadają bezpośrednie informacje w sprawie zamieszkiwania J.S. w spornym lokalu. Organ nie wziął pod uwagę faktu, że J. S. nie zamieszkuje w lokalu od 9 lat, wyprowadził się do swej konkubiny M.W. i taki stan rzeczy trwał do końca 2010r. Blednie przyznał ochronę uczestnikowi postępowania kierując się zeznaniami M.W. i jej siostry, które nigdy w mieszkaniu nie były. Zarzucił także błędne wyciągnięcie wniosków z oględzin lokalu. Pozostawienie mebli i kilku sztuk nieużywanej odzieży było skutkiem wyprowadzenia sie do umeblowanego mieszkania konkubiny. Zarzucił lakoniczną ocenę zeznań sąsiadów, którzy oświadczyli, że widują go sporadycznie na klatce schodowej. Organ II instancji uwzględnił odwołanie i wymienioną decyzją orzekł jak wskazano na wstępie. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 ust.2 i art. 50 ust. 3 ustawy. Organ II instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie w pierwszym rzędzie skontrolował, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust 2 ustawy do wymeldowania. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Wojewoda [...] przyjął, że J.S. opuścił sporny lokal najwcześniej w 2002r., a najpóźniej w 2005r. Przed opuszczeniem lokalu dochodziło do nieporozumień pomiędzy nim a jego ojcem T.S.. Po opuszczeniu lokalu J.S. przebywał w różnych miejscach w lokalu M. W. przy ul. [...] 4/5 w J. u A.B. (siostry M.W.) w miejscowości N.K., czasami w domu należącym do ich krewnych w Ł.D. Często nocował w ogródkach działkowych w Ł.B. Twierdzenie J.S., że nie opuścił przedmiotowego lokalu całkowicie i chwilowo przebywa u znajomej uznał za niewiarygodne. Sprawy karne które wszczęte z jego inicjatywy nie mają znaczenie, bo dotyczą okresu po opuszczeniu spornego lokalu i nie mogą doprowadzić do powrotu J.S. do spornego lokalu. Powództwo posesoryjne wytoczone przez J.S.na podstawie art. 344 § 1 k.c., wygasa na podstawie art. 344 § 2 k.c jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. W przedmiotowej sprawie jest ono spóźnione bowiem domniemanie naruszenia posiadania J.S. mogło mieć miejsce najpóźniej w 2005r. Dla rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy ma znaczenie czy J.S. opuścił w rozumieniu art. 15 ust 2. ustawy swoje miejsce stałego pobytu w lokalu mieszkalnym przy ul . [...] 7/55 w J., interpretowanego zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2001r. (Dz. U. z 2002r., Nr 78 poz. 716) obowiązującym od 19 czerwca 2002r., a więc przy uwzględnieniu faktu, że ewidencja ludności służby zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobycie osób czyli rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny organ stwierdził, że J.S. opuścił lokal w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu, a do tego lokalu nie przysługuje mu żadne prawo podmiotowe i nie zamieszka tam w przyszłości, gdyż pozostaje konflikcie z domownikami. Organ przytoczył orzecznictwo z którego wynika, że wytoczenie powództwa posesoryjnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o wymeldowanie, a skorzystanie z możliwości jego wniesienia podlega ocenia organów pod kątem istnienia lub braku możliwości powrotu tej osoby do lokalu i ewentualnego uznania za bezprawne działania dysponenta lokalu usuwającego z niego osobę zameldowaną. W skardze do Sądu na decyzję Wojewody [...] skarżący J. S. wniósł o jej uchylenie w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy , art. 127 i art. 107 k.p.a. Wskazał, że zaskarżona decyzja jest wynikiem rozpoznania odwołania złożonego przez T.S., który nie jest stroną niniejszego postępowania jako, że przysługuje mu prawo dożywotniego użytkowania własnościowego spółdzielczego prawa do spornego lokalu. Wskazał, że rozpatrzenie odwołania wniesionego przez osobę niebędącą stroną postępowania narusza dodatkowo art. 134 k.p.a. Naruszenie art. 107 k.p.a. polega natomiast na nie wskazaniu w niej stron postępowania. W dalszej części skarżący podniósł, że postępowania karne wszczynane w niniejszej sprawie świadczą o tym, że jego wolą jest przebywać w w.w mieszkaniu i wszczął je z zamiarem obrony i dochodzenia swoich praw. Wolę zamieszkiwania w tym mieszkaniu potwierdza fakt pozostawienia rzeczy. Zaznaczył, że zameldowanie na pobyt czasowy nie oznacza rezygnacji z dotychczasowego miejsca pobytu stałego i nie wymusza wymeldowania się z miejsca stałego pobytu. Zarzucił organowi przekroczenie uprawnień poprzez stwierdzenie, że nie może wrócić do lokalu przy ul. [...] oraz przez wyrokowanie o zasadności powództwa o ochronę posiadania, do czego jest uprawniony wyłącznie sąd powszechny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej w skrócie p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwające ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Miejscem stałego pobytu jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z 1974r. o ewidencji ludności (wyrok WSA w Gdańsku z 2.12.2010r. sygn. akt III Sa/Gd 522/10 LEX nr 756379). W świetle art. 15 ust. 2 ustawy jedyną przesłanką warunkująca wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustalaniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny tego zamiaru istotne znaczenie będzie mieć to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają w niej w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będzie między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca , nauka), a także obiektywna możliwość realizacja woli przebywania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.11.2010r. sygn. akt IV SA/Wa 1938/10 LEX nr 758919). Analiza akt sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie uprawnia do wniosku, że stan faktyczny sprawy przyjęty do orzekania przez Wojewodę [...] uzasadnia treść podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności organ ustalił, że J.S. opuścił lokal przy ul. [...] 7/55 w J. najwcześniej w 2002r., a najpóźniej w 2005r. B. D. –.S. zeznała, że jest żoną T. S. od 2007r. i kiedy poznała męża to J.S. nie mieszkał już w lokalu przy ul. [...] 7/55 w J. Z zeznań J.F., M.S., S.S., T.S., T.S. wynika, że J.S. wyprowadził się z lokalu przy ul. [...] w J. 7/55 i zamieszkał w lokalu przy ul. [...] 5/4 u M.W. w J., która przyznała, że skarżący często przebywa w jej mieszkaniu, gdy ona udziela mu schronienia. Podała, że mieszkał też w miejscowości N.K. u jej siostry A.B. oraz w należącym do jej krewnych domu w Ł.D. Często też nocował w ogródkach działkowych w Ł.B. W świetle opisach okoliczności Wojewoda [...] zasadnie przyjął, że twierdzenia J.S. zawarte w jego zeznaniu z dnia [...] lutego 2011r., że nie opuścił lokalu przy ul. [...] 7/55 całkowicie i chwilowo jest niewiarygodne, gdyż skarżący w lokalu tym nie zamieszkuje od ponad 5 lat. Zasadnie też organ drugiej instancji przyjął, że bez znaczenia dla oceny charakteru opuszczenia lokalu są sprawy karne wszczęte z inicjatywy skarżącego w dniu 27 stycznia 2011r., czyli już po wszczęciu postępowania o wymeldowanie, bowiem J.S. o wszczęciu postępowania o wymeldowanie dowiedział się w dniu 20 stycznia 2010, czego dowodzi zwrotne potwierdzenie odbiór zawiadomienia z dnia 17 stycznia 2011r. o wszczęciu postępowania o wymeldowanie, wystąpił do Sądu Rejonowego w J. o ochronę naruszonego posiadania w lokalu przy ul. [...] nr 7/55 w J. Skład orzekający aprobuje pogląd zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poparty wyrokami sądowoadministracyjnymi, że żaden szczególny przepis nie uzależnia wydania decyzji o wymeldowaniu od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym. Jeżeli dana osoba – pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli – przez długi okres czasu nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o wymeldowanie powoda (wyrok NSA z 21.11.2008r. sygn. akt II OSK 1426/07 lex nr 489261). Nie ma również wpływu na wynik postępowania o wymeldowanie sprawa związana z przekształceniem lokatorskiego prawa do lokalu spółdzielczego w własnościowe prawo spółdzielcze do lokalu nawet, jeżeli T.S. wykorzystał w tym celu wkład na książeczce mieszkaniowej skarżącego na podstawie umowy cesji. Wymeldowanie osoby z lokalu jest jedynie potwierdzeniem ustalonego stanu faktu a administracyjne decyzje nie pozbawiają praw do lokalu osoby, której dotyczą, dlatego nie mogła przynieść zamierzonego przez skarżącego skutku zadeklarowana chęć zamieszkiwania w spornym lokalu, bowiem istotne są obiektywne okoliczności faktyczne, a te stoją w sprzeczności do twierdzeń skarżącego. Zaspokojenie potrzeb lokalowych pozostaje poza granicami administracyjnych postępowań o wymeldowanie. Ponadto Sąd zauważa, że powołana w skardze teza wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 10.01.2011r. sygn. akt IV SA/Wa 2172/10 LEX nr 704822, że sama wola określonej osoby dalszego zamieszkiwania w lokalu niezależnie od okoliczności faktycznych czy prawnych, stanowi bezwzględna przesłankę do konstatacji, iż nastąpiło opuszczenie lokalu, nawet, pomimo obiektywnego trwałego braku możliwości z niego korzystania, została zinterpretowana w oderwaniu od stanu faktycznego i prawnego sprawy. Elementy stanu faktycznego opisane w uzasadnieniu wyroku są zbieżne z rozpoznawaną sprawą, bowiem wymienionym wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę kierowcy Tira, który na wniosek żony został wymeldowany z mieszkania, w którym nie zamieszkiwał od ponad 4 lat. Mając na względzie przedstawiony stan faktyczny i prawny Sąd doszedł do przekonania, że Wojewoda [...] prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji reformatoryjnej i przedstawił argumentację, która legła u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy może korygować zarówno wady prawne decyzji , jak też wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych bądź powodujące inne nieprawidłowości (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010r. sygn. akt II OSK 1903/09 LEX nr 746843). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 5 grudnia 2011r. sygn. akt II OPS 1/11 stwierdził, że osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (LEX nr 1052733). Nie budzi wątpliwości, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 2011r. Re. A nr [...] stał się M.S. syn T.S. W § 3 umowy darowizny ustanowiono na rzecz T.S. prawo dożywotniego użytkowania własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego nr 55 w budynku nr 7 przy ul. [...] w J. Zatem T.S. dysponując prawnorzeczowym tytułem do lokalu również jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., co uprawniało go do udziału w postępowaniu oraz do złożenia odwołania zgodnie z zasadą czynnego udziału strony na każdym etapie postępowania wyrażoną w art. 10 k.p.a. Nie ma więc racji skarżący zarzucając, ze organy błędnie określiły strony postępowania, czym naruszyły art. 107 i 127 k.p.a. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 oddalił skargę jako nieuzasadnioną.