II SA/Rz 872/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2024 r. nr OA.7721.18.16.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego – skargę oddala – Przedmiotem kontroli jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: PWINB lub organ odwoławczy) z dnia 10 czerwca 2024 r. nr OA.7721.18.16.2024, utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB lub organ I instancji) z dnia 8 maja 2024 r. nr [...], wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego - okapu dachu po północnej stronie budynku. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej: K.p.a.). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z dnia 4 października 2019 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], nakazał A. T. i W. S. (dalej: Skarżący) – jako właścicielom nieruchomości – doprowadzenie ściany północnej budynku mieszkalnego na działce nr [...] w [...], gm. [...], do stanu zgodnego z przepisami, poprzez obcięcie okapu połaci dachowej znajdującej się po północnej stronie ww. obiektu oraz zamontowanie rynny przy wierzchołku tej ściany. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. S.. Decyzją z dnia 21 listopada 2019 r. nr [...], Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na ww. decyzję PWINB skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył W. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 29/20 oddalił skargę W. S Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Rzeszowie złożył W. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 145/21 oddalił skargę kasacyjną Skarżącego od ww. wyroku WSA w Rzeszowie. W dniu 25 marca 2024 r. PINB w [...] przeprowadził kontrolę w terenie w celu ustalenia czy wykonany został obowiązek nałożony na Skarżącego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 4 października 2019 r., nr [...] utrzymaną w mocy przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 21 listopada 2019 r., nr [...]. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, organ powiatowy stwierdził brak wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją. Wobec powyższego decyzją z 8 maja 2024 r., nr [...] Organ I instancji nakazał A. T. i W. S. jako współwłaścicielom nieruchomości, rozbiórkę części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...], obejmującej część połaci dachowej - okap znajdujący się po północnej stronie ww. obiektu. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli A. T. i W. S., wskazując, że zwrócili się do organu powiatowego o ponowne wykonanie niezbędnych ustaleń odległości połaci dachowej oraz budynku od granicy z działką nr [...], będącą własnością J. M. Zdaniem odwołujących się ustalenia organu I instancji związane z lokalizacją okapu po stronie północnej poza granicami działki o nr ewid. [...] są niezgodne z rzeczywistością. W ocenie odwołujących, z mapy zmian gruntowych z dnia 31 sierpnia 2011 r. wynika, że okap znajduje się w granicach przedmiotowej działki, do czego sprzeciwu nie wnosi właścicielka działki nr [...]. Wskazali, że właścicielka działki o nr ewid. [...] J. M. nie widzi potrzeby obcięcia okapu dachu po stronie północnej i nie odczuwa zwiększenia dotychczasowego obszaru oddziaływania budynku. Decyzją z dnia 10 czerwca 2024 r. nr OA.7721.18.16.2024, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 – dalej: P.b.) po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku (pkt 1) albo w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (pkt 2). Skoro, pomimo upływu zakreślonego terminu, zobowiązani nie wykonali obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia 4 października 2019 r., w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 51 ust. 3 pkt 2 P.b. Organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych, gdyż roboty te zostały już zakończone, a obecny stan połaci dachowej (okapu) narusza obowiązujące przepisy. Brak jest również podstaw do nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, gdyż w trakcie wykonywania robót budowlanych polegających na wymianie pokrycia dachowego zostały wykonane prace obejmujące częściową wymianę spróchniałych krokwi i łat oraz zmieniające pokrycie całego dachu z blachy na dachówkę. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że w świetle przytoczonych uwarunkowań nie mają one wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy i nie mogą zostać uwzględnione. Z akt sprawy jednoznacznie wynika bowiem, że okap od strony północnej usytuowany jest w całości na działce nr ewid. [...]. Zaś w kwestii przyjęcia błędnego przebiegu granicy pomiędzy działką odwołujących się o nr [...], a działką sąsiednią nr [...] stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 3 czerwca 2020 r. sygn. akt: II SA/Rz 29/20 wskazując na brak zasadności tego zarzutu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, W. S. wniósł o kontrolę decyzji organu odwoławczego poprzez wykonanie niezbędnych pomiarów. Wskazał, że okap znajduje się na jego działce i nie jest rozbudową powiększającą obszar oddziaływania budynku, a co za tym idzie nie narusza przepisów techniczno-budowalnych, gdyż budynek powstał w odległości ok. 0,5 m od granicy z działką nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko w sprawie. W piśmie z 20 listopada 2024r. uczestniczka postępowania J. M., wnosząc o utrzymanie w mocy decyzji PWINB oświadczyła, że informacje podawane przez Skarżącego są niezgodne z rzeczywistością, gdyż sporny w sprawie wypust dachu wykracza poza granice pomiędzy działkami, tj. na działkę będącą własnością uczestniczki, na co uczestniczka postępowania nie wyraziła zgody. Na rozprawie 27 listopada 2024 r. Skarżący podkreślił, że odległość okapu do granicy działki została źle pomierzona przez organy nadzoru budowlanego, gdyż urzędnicy jako granicę działek przyjęli ogrodzenie na gruncie, gdy tymczasem Skarżący, budując ogrodzenie, cofnął się ok. 0,5 m od granicy działki. Wniósł zatem o ponowne ustalenie granic nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267). W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: P.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na mocy art.145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W tak zakreślonych granicach kontroli sądowej, skargę wniesioną w przedmiotowej sprawie należy uznać za bezzasadną, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada obowiązującemu prawu. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma zakres przedmiotowego postępowania, które dotyczy jedynie wykonania obowiązku nałożonego na Skarżącego w uprzednio prowadzonym postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego, zakończonego ostateczną decyzją PWINB z 21 listopada 2019 r. o nałożeniu na Skarżącego obowiązku doprowadzenia północnej ściany budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z przepisami poprzez: obcięcie okapu połaci dachowej znajdującej się po stronie północnej oraz zamontowanie rynny przy wierzchołku przedmiotowej ściany. Decyzja nakładająca na Skarżącego opisany wyżej obowiązek jest ostateczna i prawomocna, a zatem – zgodnie z wyrażoną w art. 16 K.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych – nie podlega ponownej kontroli instancyjnej ( ani następczo ponownej kontroli sądowej), inaczej aniżeli w ramach wymienionych w treści przepisu postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych (uchylenie, zmiana, stwierdzenie nieważności, wznowienie postępowania). Decyzja ta wywołuje natomiast określone w jej treści skutki prawne. W przedmiotowej sprawie zasadność nałożenia na Skarżącego obowiązku w zakresie doprowadzenia dachu budynku do stanu zgodnego z prawem wynikającego z ostatecznej decyzji PWINB z 21 listopada 2019 r. była przedmiotem kontroli sądowej w obu instancjach. Zarówno WSA w Rzeszowie jak i NSA – odpowiednio w wyrokach z 3 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 29/20 oraz z 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 145/21 – uznały zarzuty podnoszone przez Skarżącego za bezzasadne. Dotyczy to również, podnoszonego przez Skarżącego obecnie, zarzutu nieprawidłowo przyjętej przez organy nadzoru budowlanego, odległości dachu budynku Skarżącego od strony północnej od granicy z działką sąsiednią, który to błąd, zdaniem Skarżącego wynikł z nieprawidłowego i niezgodnego z dokumentami źródłowymi, przyjęcia przebiegu granicy nieruchomości od strony północnej. Odnosząc się do tego zarzutu, WSA w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Rz 29/20 stwierdził, że "...Nie są przy tym zasadne zarzuty skargi odwołujące się do przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego błędnego przebiegu granicy pomiędzy działką skarżących o nr [...] a działką sąsiednią nr [...]. Do wskazanych przez skarżącego dokumentów odniósł się zresztą organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując że nie mają one wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy i dlatego nie mogą zostać uwzględnione. Dotyczy to szerokości działki, która została odczytana w Geoportalu2 i nie ma związku z okapem po stronie północnej budynku, gdyż znajduje się on w całości na działce nr ewid. [...], jak i dokumentów z podziału działki oraz przekazania działki nr [...] na rzecz gminy (...), która również nie ma związku z okapem od strony północnej. Organy oparły się w tej mierze na dokumentach z ewidencji gruntów i budynków, a ustalenia stanu faktycznego zostały oparte m.in. na protokole kontroli z dnia 12 sierpnia 2019 r. przeprowadzonej z udziałem skarżącego, podczas której zostały dokonane pomiary odległości...". Cytowany wyrok jest prawomocny. Niewątpliwie zatem Skarżący został zobowiązany do wykonania obowiązku doprowadzenia ściany północnej istniejącego budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z przepisami, poprzez obcięcie okapu połaci dachowej znajdującej się po północnej stronie budynku oraz zamontowanie rynny przy wierzchołku przedmiotowej ściany. Wszystkie zarzuty Skarżącego dotyczące nieprawidłowości w nałożeniu tego obowiązku zostały rozpoznane w ramach dwuinstancyjnej kontroli sądowej. Na obecnym etapie postępowania, zarzuty skierowane przeciwko ostatecznie orzeczonemu obowiązkowi są bezskuteczne. W tej sytuacji, organ nadzoru budowlanego zgodnie z przepisem art. 51 ust. 3 Pb. sprawdza wykonanie obowiązku przez zobowiązanego i stosownie do wyników tej kontroli wydaje decyzję bądź to o stwierdzeniu wykonania obowiązku, bądź też - w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych, rozbiórkę obiektu lub jego części bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Z uwagi na stan faktyczny przedmiotowej sprawy organy nadzoru budowlanego nie uznały za stosowne wydania decyzji nakazującej Skarżącemu zaniechania prowadzenia dalszych robót budowlanych, gdyż stosowne roboty budowlane zostały już zakończone, ani też decyzji zobowiązującej Skarżącego do doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego - wykonane bowiem roboty budowlane polegały na wymianie spróchniałych krokwi i ład oraz zmianie pokrycia całego dachu z blachy na dachówką i zostały wykonane zgodnie ze zgłoszeniem. Za zasadne uznano jedynie nałożenie na Skarżącego obowiązku rozbiórki tej części budynku (części okapu od strony północnej), która pozostaje niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Zakres tego obowiązku odpowiada obowiązkowi nałożonemu na Skarżącego na mocy decyzji PWINB z 21 listopada 2019 r. do wykonania którego Skarżący był zobowiązany, a którego to obowiązku Skarżący nie wykonał we własnym zakresie. Postępowanie organów nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie ocenić należy jako prawidłowe, oparte na obowiązujących przepisach prawa. W sytuacji bowiem, gdy organ administracji dokona ustaleń z których wynika, że inwestor obowiązku nie wypełnił, zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt 2 P.b., zobowiązany jest wydać decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Wydanie decyzji w tym zakresie nie jest zależnie od uznania organu, ale jest zdeterminowane ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie oraz treścią powołanego wyżej przepisu. Odnosząc się do poniesionych w treści skargi argumentów, co do tego że przedmiotowy okap znajduje się w całości na działce Skarżącego, nie jest rozbudową powiększającą obszar oddziaływania budynku, a co za tym idzie nie narusza przepisów techniczno-budowalnych, gdyż budynek powstał w odległości ok. 0,5 m od granicy z działką nr [...], należy podkreślić, że decyzja administracyjna, której podstawę prawną stanowi art. 51 ust. 3 pkt 2 P.b., nie może podlegać ponownej kontroli instancyjnej, a następczo kontroli sądowej, której zakres pokrywałby się z zakresem badania prawidłowości decyzji ją poprzedzającej. Wyłączną bowiem przesłanką wydania tej decyzji jest w świetle powołanego wyżej przepisu stwierdzenie, czy skierowany do adresata nakazu obowiązek został przez niego dobrowolnie spełniony. Decyzję, o której mowa w art. 51 ust. 3 pkt 2 P.b., należy postrzegać jako sankcję wymierzaną podmiotowi, który nie doprowadził do dobrowolnego wykonania obowiązku nałożonego na niego w decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r. VII SA/Wa 1950/19). Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego można wydać jedynie wówczas, gdy część obiektu budowlanego możliwa jest do wydzielenia bez uszczerbku dla reszty określonej całości ( wyrok NSA z dnia 14 marca 2019 r. II OSK 1117/17). Badając sprawę w tym zakresie Sąd stwierdza, że nakaz rozbiórki w przedmiotowej sprawie dotyczy części okapu dachu, która możliwa jest do rozebrania bez naruszenia reszty dachu i uszczerbku dla prac budowlanych wykonanych przy przedmiotowej nieruchomości w sposób zgodny z prawem. Reasumując, decyzja wydana w przedmiotowej sprawie nie narusza prawa, wobec czego wniesiona skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu. Wobec tego, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.