II SA/Rz 938/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 maja 2024 r. nr BP.501.828.2024.2242.LB3.568901 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z 14 maja 2024 r. nr BP.501.828.2024.2242.LB3.568901 utrzymał w mocy decyzję {...}Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji, WITD) z 8 marca 2024 r. nr WITD.DI.0152.III1591.5.2024, którą nałożył na M.P.(dalej: skarżący, strona) karę pieniężną w wysokości {...} złotych. Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy, w dniu 16 stycznia 2024 r., na drodze ekspresowej nr 19, w miejscowości{...}, kontroli poddano zespól pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki {...} o nr rej. {...}oraz naczepy marki MAGYAR o nr re{...}, którymi kierował W.G. (dalej: kierowca), wykonujący krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz przedsiębiorstwa: "Ł"Sp. z o.o. (dalej; spółka, przedsiębiorstwo). W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że wchodząca w skład ww. zespołu pojazdów naczepa nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego dopuszczającego ją do ruchu drogowego – poprzednie badanie było ważne do 5 grudnia 2023 r. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr{...}. Na podstawie informacji z Biura ds. Transportu Międzynarodowego GITD z dnia 23 stycznia 2024 r. organ I instancji ustalił, że osobą zarządzającą transportem w spółce jest skarżący. Pismem z dnia 24 stycznia 2024 r. WITD zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu, w związku z naruszeniem ujawnionym w wyniku wspomnianej wyżej kontroli drogowej. Jednocześnie organ poinformował stronę, iż ma ona prawo do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również pouczył stronę o prawie wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii odpisów, a także żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy. Strona ww. zawiadomienia nie odebrała, przesyłka wróciła do organu I instancji jako zwrot ,nie podjęta w terminie". Postępowanie zakończyło wydanie decyzji z dnia 8 marca 2024 r. nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości {...}złotych w związku z naruszeniem wynikającym z art. 92a w zw. z lp. 15.1 załącznika nr. 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r poz. 2201, ze zm., dalej: u.t.d.) Pismem nadanym w dniu 8 kwietnia 2024 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r poz. 572, ze zm., dalej: K.p.a.) i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Odwołujący wskazał, że nie dopełnił obowiązku poddania pojazdu przeglądowi z powodu nie uwzględnienia jego terminu w corocznych rejestrach wewnątrzzakładowych. Strona podniosła, że mimo braku badań, pojazd był sprawny, a jego stan techniczny nie budził żadnych zastrzeżeń u kontrolujących inspektorów. W odwołaniu wskazano, że była to jednorazowa sytuacja, a po kontroli pojazd został poddany badaniom które przeszedł pomyślnie. Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z 14 maja 2024 GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że nałożona na przedsiębiorcę kara pieniężna za stwierdzone w toku kontroli naruszenia Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. jest karą o charakterze obiektywnym, nakładaną za samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia. Organ podkreślił, że kluczowym w niniejszej sprawie jest moment kontroli, zaś kontrolowany pojazd nie posiadał ważnego okresowego badania technicznego w chwili kontroli, co powoduje że nie powinien być dopuszczony do ruchu. Bez znaczenia zdaniem organu jest zatem faktyczny stan techniczny pojazdu, ponieważ karany jest w tym przypadku sam przejazd bez aktualnych okresowych badań technicznych. GITD wskazał również, że skoro pojazd został wykorzystany do realizacji transportu, pomimo braku aktualnych badań, to w przedsiębiorstwie niewłaściwie funkcjonuje organizacja i dyscyplina pracy. Skarżący jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie winien był wiedzieć, że w toku realizacji zlecenia transportowego pojazd nie posiada ważnego badania okresowego i nie dopuścić takiego pojazdu do ruchu, jednocześnie zlecając wykonanie takiego badania, natomiast zlecony transport drogowy wykonać przy użyciu innego pojazdu. Organ zauważył, że skarżący jako profesjonalny podmiot świadczący usługi zarządzania transportem powinien znać obowiązujące przepisy prawa w zakresie działalności, którą się zajmuje. W ocenie organu odwoławczego w tej sprawie zastosowania nie znajdzie także art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.), który reguluje przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c. w związku z tym reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 K.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa kpa. GITD mając na względzie treść art. 7, art. 77 K.p.a. oraz po przeprowadzeniu postępowania stwierdził, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono jej stan faktyczny. Organ I instancji zgromadził bowiem w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Skarżący, nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu II instancji złożył skargę do WSA w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 8 i art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organy I i II instancji odpowiednich działań, które miałyby na celu wnikliwe i ostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, jak również brak jakichkolwiek działań na rzecz słusznego interesu obywateli oraz poprzez wydanie skarżonej decyzji bez podstawy prawnej, - art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nieocenienie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione co spowodowało ukaranie przedsiębiorcy w sposób nieuzasadniony, - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, w zakresie wskazania miejsca przeprowadzenia kontroli. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił rozwinięcie w/w zarzutów w zasadzie powielając stanowisko prezentowane w postepowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako P.p.s.a.) - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonych granicach zaskarżenia, skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt wystąpienia naruszenia, które zostało jednoznacznie opisane w protokole z kontroli drogowej z dnia 16 stycznia 2024 r zespołu pojazdów, w tym naczepy która nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego. Karę za wyżej stwierdzone naruszenie z Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. wymierzono skarżącemu jako osobie zarządzającej transportem, na której spoczywa obowiązek zarządzania w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się na tym czy wystąpiły w sprawie okoliczności egzoneracyjne, bowiem asumpt do odstąpienia od wymierzenia kary dają takie okoliczności, że stwierdzony podczas kontroli brak wymaganych badań technicznych pojazdu wynika z niezawinionego nie uwzględnienia terminu kolejnego badania w corocznych rejestrach wewnątrzzakładowych oraz, że mimo braku badań, pojazd był sprawny, a jego stan techniczny me budził żadnych zastrzeżeń u kontrolujących inspektorów. Wskazał także, że była to jednorazowa sytuacja, a po kontroli pojazd został poddany badaniom które przeszedł pomyślnie. Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy u.t.d., w szczególności art. 92a ust. 2, ust. 4 i ust. 8, art. 92c ust. 1a u.t.d. oraz poz.: lp. 15.1 załącznika nr 4 do tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 1 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 4 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty {...}złotych. Natomiast stosownie do art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku 1 do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. Sąd podziela stanowisko organów w kwestii braku w niniejszej sprawie podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c ust. 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Stosownie zaś do art. 92c ust. 1a u.t.d., przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2, tj. osób zarządzających transportem. Należy podkreślić, że wykonujący przewóz, aby uwolnić się od odpowiedzialności, musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku (a także osoby zarządzającej transportem) spoczywa ciężar przedstawienia dowodów na okoliczność braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. To podmiot ten wywodzi bowiem skutki prawne wynikające z art. 92c u.t.d. w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenie przepisów. Organ nie jest zobowiązany do wykazywania okoliczności uwalniających przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Jego obowiązek ogranicza się do umożliwienia stronie przedstawienia stosownej argumentacji popartej dowodami. Skarżący, jako osoba legitymująca się certyfikatem kompetencji zawodowych w drogowym transporcie rzeczy, zarządzająca operacjami transportowymi w przedsiębiorstwie w sposób rzeczywisty i ciągły, powinien w ramach czynności zarządzania transportem w przedsiębiorstwie zastosować takie mechanizmy, które wyeliminowałyby powstawanie jakichkolwiek naruszeń w tym braku okresowych badań technicznych pojazdu. Nie sposób uznać, że skarżący wypełnił powyższe obowiązki, skoro dopuścił do sytuacji w której kontrolowany pojazd nie posiadał wymaganych badań od ponad miesiąca, a chodzi zdarzenie przewidywalne i typowe w praktyce działania firm trans[portowych. Podkreślenia w rozpoznawanej sprawie wymaga, że zgodnie z art. 92 i art. 92a u.t.d., w odniesieniu do osób zarządzających transportem, zachodzi odpowiedzialność administracyjna. Odpowiedzialność ta ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego a powstałym skutkiem. Odpowiedzialność ta zbliżona jest zatem do odpowiedzialności ponoszonej na zasadzie ryzyka, choć nie ma charakteru nieograniczonego, gdyż przepisy przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary w sytuacjach określonych w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 u.t.d. Wykazanie okoliczności w tych przepisach ciąży jednak na osobie chcącej uwolnić się od odpowiedzialności, dlatego nie jest obowiązkiem organu prowadzenie w tym zakresie z urzędu postępowania. Wskazać również należy, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej we wspomnianym wyżej załączniku do komentowanej ustawy, natomiast odstąpienie od nałożenia tej kary i uwolnienie podmiotu wykonującego przewóz drogowy czy też – co ma miejsce w przedmiotowej sprawie – osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, od odpowiedzialności administracyjnej za dane naruszenie możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d. W zaskarżonej decyzji GITD wziął pod uwagę przepisy egzoneracyjne określone w u.t.d. i stwierdził – zdaniem Sądu słusznie – że nie ma podstaw do ich zastosowania. Zebranie dowodów w sprawie, której przedmiotem jest naruszenie przepisów u.t.d. oraz odpowiednich przepisów unijnych, jest obowiązkiem organu dokonującego kontroli; z kolei wykazanie okoliczności pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy (a także osoby zarządzającej transportem) za ujawnione naruszenia, a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciąża osobę zarządzającą transportem. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji zawiadomił skarżącego, jako osobę zarządzającą transportem, o wszczęciu postępowania w zakresie przedmiotowych naruszeń, wezwał do wniesienia wyjaśnień, wskazania faktów i przedstawienia dowodów, wskazujących na to, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności których skarżący nie mógł przewidzieć. Nie ma znaczenia okoliczność, że po dwukrotnym awizowaniu przesyłki nastąpiła tzw. fikcja doręczenia. Skarżący mógł i powinien był w toku postępowania odwoławczego wskazać okoliczności stanowiące przesłanki do zastosowania przepisów egzoneracyjnych – skoro nie zgodził się z decyzją organu I instancji. W świetle analizowanych przepisów zupełnie niewystarczające są tłumaczenia skarżącego jakoby przeoczenie upływu terminu badania okresowego było spowodowane niezawinionym błędem wynikającym z braku wpisu w wewnątrzzakładowym rejestrze. W orzecznictwie przyjmuje się, że okolicznościami, o których mowa w art. 92c u.t.d. mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą zarządzającego transportem jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą miały faktyczny wpływ na organizację pracy oraz będą w stanie eliminować naruszenia (por. np. wyroki NSA: z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2098/13, z 15 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1990/14, z 12 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 262/14, z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14). Sąd podziela powyższy pogląd i odnosząc go do rozpoznawanej sprawy stwierdza, że strona winna tak zorganizować pracę aby tak zorganizować funkcjonowanie, w tym przypadku rejestru terminów nadchodzących przeglądów okresowych pojazdów, by nie dopuścić do powstawania naruszeń. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał nadzwyczajnych, nie dających się przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności okoliczności, zatem nie zastosowanie w sprawie możliwości wynikających z art. 92 c u.t.d było prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się naruszeń proceduralnych w działaniu organów obu instancji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie konieczne elementy określone przepisem art. 107 § 3 K.p.a. a z jego treści wynikają przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie. W sposób wyczerpujący wyjaśniono podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiały, a także motywy jakie leżały u podstaw nieuwzględnienia argumentów skarżącego. Wbrew zarzutom skargi materiał dowodowy został zebrany prawidłowo i w ocenie Sądu daje podstawę do podjęcia rozstrzygnięć. Dlatego zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 10 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a należy uznać za bezzasadne. Końcowo Sąd wyjaśnia, że prawidłowym jest stanowisko organów w niniejszej sprawie, że przepisy rozdziału IVa k.p.a. nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Ogólna reguła kolizyjna wyrażona w ort. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale lVa k.p.a. Istnienie przepisów odrębnych zawartych w ustawie o transporcie drogowym, regulujących zasady i przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, w tym odstąpienia od ich nałożenia, wyłącza stosowanie przepisów całego działu IVa k.p.a. bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów. Przepisy działu IVa k.p.a. mają zastosowanie jedynie wówczas, gdy dana kwestia w przepisach odrębnych w ogóle nie została uregulowana (por. np. wyroki NSA: z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 847/20; 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 866/20; z 28 września 2023 r., z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 375/21). Taka sytuacja w niniejszej sprawie natomiast nie występuje. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało oddalić skargę.