II SAB/Rz 20/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie zwrotu kosztów transportu dziecka - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. II SAB/Rz 20/14 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 4 lutego 2014 r. K. P. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot kosztów dowozu syna J. P. do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego. W odpowiedzi Dyrektor Wydziału [...] Urzędu Miasta [...] pismem z dnia 17 lutego 2014 r. odmówił zwrotu kosztów dojazdu, argumentując, że istnieje możliwość bezpłatnego transportu i opieki małoletniego do ośrodka i nie ma możliwości zwrotu kosztów dowozu. Nie zgadzając się z takim stanowiskiem skarżąca pismem z dnia 19 lutego 2014 r. domagała się dopełnienia ciążącego na Gminie obowiązku zwrotu kosztów dowozu dziecka, obejmujące zarówno koszty przejazdu z dzieckiem, jak i przejazdów jaki pokonuje samodzielnie w celu przywozu i odbioru dziecka ze szkoły. W odpowiedzi Dyrektor Wydziału [...] Urzędu Miasta [...] pismem z dnia 28 lutego 2014 r. wskazał, że Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy, do którego uczęszcza J. P. nie jest placówką wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego do jego kształcenia, co stanowi jeden z obligatoryjnych warunków uzyskania bezpłatnego dowozu lub zwrotu kosztów dowozu, dlatego nie ma możliwości skorzystania z takich uprawnień. K. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie zwrotu kosztów transportu syna J. P. do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego. Skarżąca wniosła o: 1) usunięcie naruszenia prawa wynikającego z art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., zwanej dalej u.s.o.) polegającego na odmowie zwrotu kosztów z tytułu dowożenia syna J. P. do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego, 2) zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 3a pkt 3 u.s.o. zwrot kosztów przejazdu ucznia niepełnoprawnego oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka następuje na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta), a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. Kwestia ta nie jest zatem rozstrzygana w formie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zwrócił uwagę, że art. 17 ust. 3a pkt 3 u.s.o. determinuje cywilnoprawny tryb dochodzenia roszczeń z tytułu dowozu dziecka do ośrodka. Nadto organ odnosząc się do meritum skargi wskazał, że skarżącej nie przysługuje zwrot kosztów z tytułu dowozu dziecka do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Na podstawie § 3 tego artykułu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje, postanowienia, akty lub podejmowane są czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a także pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Wniesiona przez K. P. skarga na bezczynność Prezydenta Miasta [...] dotyczy sprawy zwrotu kosztów transportu dziecka do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego. Nie ulega wątpliwości, że tak określony przedmiot skargi nie mieści się w w/w katalogu spraw określonym w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Wyjaśnienia wymaga, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.s.o., sieć publicznych szkół powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2. Według art. 17 ust. 2 u.s.o. droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: 1) 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych; 2) 4 km - w przypadku uczniów klas V i VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjów. W myśl art. 17 ust. 3 a u.s.o. jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. Na podstawie ust. 3a powołanego przepisu, obowiązkiem gminy jest: 1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21. roku życia; 2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego tym dzieciom i młodzieży realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia; 3) zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) i rodzicami, opiekunami lub opiekunami prawnymi ucznia, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice, opiekunowie lub opiekunowi prawni. To właśnie art. 17 ust. 3 i ust. 3a u.s.o., reguluje sytuację prawną gminy i dziecka, tak w zakresie bezpłatnego transportu, jak i zwrotu kosztów przejazdu czy transportu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko sądów administracyjnych, że kwestia kosztów dojazdu dzieci do szkoły nie jest rozstrzygana poprzez wydanie decyzji administracyjnej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Po 380/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 274/12). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zwrot kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia nie jest realizowany w drodze decyzji administracyjnej, lecz na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) i rodzicami, opiekunami lub opiekunami prawnymi ucznia, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice, opiekunowie lub opiekunowi prawni. Taki wniosek płynie również wprost z literalnego brzmienia art. 17 ust. 3a pkt 3 u.s.o. W związku z tym organ nie był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, zgodnie z żądaniem skarżącej (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wr 55/13). Skarga K. P. nie podlega kontroli sądów administracyjnych, bowiem nie dotyczy decyzji, postanowienia, aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a także pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, dlatego jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a.