II SAB/Rz 249/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie scalania gruntów I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. G. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]( dalej: "kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2772/18. P. G. ( dalej: "skarżący") zwrócił się o podjęcie stosownych czynności i ustanowienie kontroli nad postępowaniem ponieważ od wyroku NSA z dnia 19 listopada 2019 r. sprawa "bezczynnie zalega" w Kolegium. W uzasadnieniu skarżący przedstawił w skrócie przebieg dotychczasowego postępowania. Wyjaśnił, że w miejscowości [..]. od 2010 r. toczy się postępowanie scaleniowe gruntów. Wydana w sprawie decyzja Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], została utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], a ta z kolei została uchylona wyrokiem WSA w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 53/15, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1736/15. Dalej wskazał, że na podstawie powyższych wyroków SKO decyzją z dnia [...] października 2017 r. uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r. Decyzja SKO ponownie została uchylona przez WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 107/18, a skarga kasacyjna od ostatnio wymienionego wyroku została oddalona powołanym na wstępie wyrokiem NSA z dnia 19 listopada 2019 r. Od tego czasu, jak wskazuje skarżący nie podjęto żadnych czynności w czym upatruje bezczynności Kolegium. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że sprawa wywołana skargą została rozpoznana decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...]. Organ wyjaśnił przy tym, że sprawa postępowania scaleniowego w związku z wpływem ponad 100 wielowątkowych odwołań załatwiana jest z zastosowaniem grupowania spraw uczestników scalenia i załatwianiem sprawy w częściach, biorąc pod uwagę zakres odwołań i położenie nieruchomości. Pierwsza decyzja załatwiająca sprawę w części wydana została w dniu 11 sierpnia 2020 r. W świetle powyższego organ stwierdził, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Sprawa skarżącego została załatwiona, a zakończenie całego procesu odwoławczego planowane jest na 31 stycznia 2021 r. Organ wskazał, że na opóźnienie miał również wpływ okres pandemii, który w sposób obiektywny ograniczył sposób działania organów administracji. W piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2021 r. skarżący podtrzymał skargę. Podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że decyzja z dnia [...] grudnia 2020 r. ( powinno być z dnia [...] grudnia 2020 r.) załatwia sprawę. Wskazał, że jest to bowiem taka sama decyzja, jak poprzednie oddalone przez Sąd, które są niezgodne z prawem i wyrokami sądów administracyjnych oraz, że nic mu nie wiadomo o decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r., a także że zachowania organu nie może tłumaczyć stan pandemii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2021 r., poz.137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. § 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. ( art 149 p.p.s.a.) W sprawie bezsporne jest, że dochowano wymogów formalnych wniesienia skargi na bezczynność, która co do zasady nie jest ograniczona terminem. Jedynie rozstrzygniecie sprawy przed wniesieniem skargi, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/16 uniemożliwia wniesienie skargi na bezczynność. Skarga została podpisana i należycie opłacona, a przed jej wniesieniem skierowano do organu ponaglenie o jakim mowa w art. 37 k.p.a. Przedmiotem skargi jest bezczynność organu polegająca na nie podjęciu przez Kolegium żadnych czynności od wydania w sprawie wyroku NSA z dnia 19 grudnia 2019 r. Instytucja bezczynności stanowi instrument dyscyplinowania organów w terminowości wykonywania powierzonych im obowiązków. Organy z mocy prawa mają określone terminy załatwiania spraw: niezwłocznie, w terminie miesiąca, ewentualnie dwóch jeżeli charakter sprawy to uzasadnia; miesiąca, jeżeli sprawa ma być załatwiona w postępowaniu uproszczonym bądź w postępowaniu przed organem II instancji – art 35 k.p.a. O przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, jak również o przewidywanym terminie załatwienia sprawy organ ma obowiązek informowania stron- art 36 k.p.a., w imię zasady praworządności, o której mowa w art 6 k.p.a. a także zasady pogłębiania zaufania do organów państwa- art 9 k.p.a., oraz zasady szybkości postępowania – art 12 k.p.a. Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten będąc właściwym w sprawie – nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu. W sprawie, jak wynika z pisma Kolegium z dnia 15 lutego 2021 r. akta po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2772/18 zostały zwrócone organowi w dniu 6 lutego 2020 r. Z tego samego pisma wynika również, że od dnia zwrotu akt do wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] ( której pomimo wezwania organ nie przedstawił) nie zostały podjęte inne czynności. Skarga na bezczynność organu została złożona w dniu 12 listopada 2020 r., tj. przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. Zatem należy przyjąć, że na dzień wniesienia skargi po stronie organu istniała bezczynność, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać należy, że zgodnie z powołaną uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ocena zasadności skargi na bezczynność dokonywana jest bowiem jedynie na dzień wniesienia skargi. Ustanie zaś stanu bezczynności organu, czy stanu przewlekłego prowadzenia postępowania na skutek wydania decyzji już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co ma miejsce w niniejszej sprawie), nie zwalnia sądu z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji wydania przez organ I instancji oczekiwanej przez skarżącego decyzji już po wniesieniu skargi w sprawie nie znajdzie zastosowania pogląd wyrażony w powołanej uchwale (II OPS 5/19). Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2020 r. I SAB/Po 2/20. Nie spowoduje to bowiem bezprzedmiotowości w zakresie samej bezczynności. Bezprzedmiotowe w takiej sytuacji staje się wyłącznie zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia sprawy skoro ta została załatwiona. Nadal aktualna pozostanie ocena czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. W świetle powyższego za bezzasadny należało ocenić wniosek organu o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Przechodząc do oceny charakteru bezczynności i mając przy tym na uwadze okoliczności sprawy tj. datę zwrotu akt po wyroku NSA - 6 lutego 2020 r. i datę wydania decyzji [...] grudnia 2020 r., stwierdzić należy, że organ 9-o krotnie przekroczył termin na załatwienie sprawy, o którym mowa art. 35 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu tak długi okres oczekiwania na wydanie decyzji i nie podjęcie przez organ we wskazanym okresie żadnej czynności, jak też niepoinformowanie stron zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie i wskazaniu przewidywanego terminu załatwienia sprawy, świadczy o rażącym charakterze zarzucanej bezczynności, o czym orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 149 §1 a p.p.s.a. Bez znaczenia dla oceny skargi na bezczynność jest natomiast treść wydanej przez organ decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r., która nie może podlegać ocenie w postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłącznie terminowość podejmowanych czynności bezczynność. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika natomiast, że decyzja ta podlegać będzie kontroli w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 112/21. O kosztach, na które składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 i 209 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.