II SAB/Rz 26/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy [...] na rzecz skarżącego P. K. kwotę 477 zł /słownie: czterysta siedemdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 2 września 2014 r. wpłynęła do tut. Sądu skarga PK na bezczynność Wójta Miasta i Gminy [.] w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący w dniu 4 sierpnia 2014 r. zwrócił się z wykorzystaniem poczty elektronicznej do ww. organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez podanie, czy Gmina zawierała od 2012 r. umowy o obsługę prawną z kancelariami, a jeżeli tak to o udostępnienie ich treści. Wnioskodawca wskazał, że zeskanowaną formę takich dokumentów należy przesłać na wskazany adres poczty elektronicznej. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymał żądanych informacji. Wobec tego domagał się stwierdzenia bezczynności organu, zobowiązania go do udostępnienia żądanych informacji oraz orzeczenia o kosztach postępowania, a w razie udostępnienia przez organ takich informacji po wniesieniu skargi – wniósł o uznanie bezczynności organu, zasądzenie kosztów postępowania i umorzenie postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Wójt Miasta i Gminy [.] wniósł o umorzenie postępowania i oddalenie wniosków skarżącego o koszty postępowania, ponieważ żądane informacje zostały pytającemu udostępnione. W piśmie z dnia 9 października 2014 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania sądowego i orzeczenie o kosztach postępowania z uwagi na to, że przed dniem rozprawy zostały mu udostępnione żądane informacje. Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. sygn. II SAB/Rz 72/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie umorzył postępowanie sądowe i zwrócił skarżącemu wpis od skargi po dokonaniu oceny, że pismo skarżącego z dnia 9 października 2014 r. stanowiło oświadczenie o cofnięciu skargi. Na skutek rozpatrzenia skargi kasacyjnej PK postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. I OSK 173/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że umorzenie postępowania nastąpiło w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną, ponieważ skarżący nie złożył oświadczenia o cofnięciu skargi, o którym mowa w art. 60 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oświadczył jedynie, że zgłoszone do organu żądanie zostało rozpatrzone. Udostępnienie informacji publicznej po dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego świadczy o bezprzedmiotowości tego postępowania, choć nie zwalnia Sądu od obowiązku rozstrzygnięcia w oparciu o art. 149 Ppsa, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm. dalej u.d.i.p.), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia udostępnienia informacji to obowiązany jest tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z ww. form działania zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 Ppsa, ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustalenia, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Powołany przepis art. 149 w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie, na co zresztą zwracał uwagę NSA w niniejszej sprawie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (dostępnym na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.), z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego, wynika że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy zatem stwierdzić, że dokonanie żądanej czynności lub wydanie żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 Ppsa, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy (pogląd ten został podzielony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12). Stan faktyczny w niniejszej sprawie był bezsporny. Skarżący zwrócił się do organu o udzielenie informacji w dniu 4 sierpnia 2014 r. Termin 14 dni wynikający z art. 13 ust. 14 u.d.i.p. upłynął więc z dniem 18 sierpnia 2014 r. Skarga została złożona poprzez nadanie w urzędzie pocztowym w dniu 25 sierpnia 2014 r. Jak wskazał sam organ w załączniku do pisma procesowego z dnia 1 września 2014 r., a czemu skarżący nie zaprzecza – udzielono informacji w dniu 1 września 2014 r. a więc z kilkunastodniowym opóźnieniem, ale już po wniesieniu skargi. Należy zgodzić się ze skarżącym, że kwestia, na co wydatkowane są środki z budżetu gminy, stanowi informację publiczną, o jakiej mowa w art. 6 ust. 5 lit. c) ustawy o dostępnie do informacji publicznej, a taki charakter miały żądane przez skarżącego informacje odnoszące się do treści umowy (umów) zawartej przez Gminę i podmiot prywatny. Organ miał obowiązek udostępnienia wnioskowanych informacji z ewentualnym wyłączeniem danych osobowych i innych informacji, których ujawnienie naruszyłoby prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez organ w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskami skarżącego. Zaistniała bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Było to kilkanaście dni. Samo uchybienie terminowi z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 Ppsa orzekł jak w pkt II postanowienia. Opisane okoliczności wskazują też na brak podstaw do wymierzenia organowi z urzędu grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skarga na bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem, o którym mowa w art. 52 P.p.s.a. Z żadnego przepisu prawa nie wynika też obowiązek "przypomnienia" organowi o tym, że złożono wniosek o udzielenie informacji publicznej. To organ, aby nie narazić się choćby na zwrot kosztów postępowania sądowego musi działać terminowo i zgodnie z prawem. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 i art. 205 § 2 Ppsa zasądzając na rzecz skarżącego uiszczony wpis w kwocie 100 zł oraz kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym 120 zł z tytułu zastępstwa procesowego przed sądem II instancji w związku z uwzględnioną skargą kasacyjną na postanowienie tut. Sądu z dnia 22 października 2014 r. i kwotę 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.