II SO/Rz 12/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. E. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Zaznaczyła w nim, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i synem (30 lat). Rodzina mieszka w mieszkaniu o powierzchni 48 m.kw. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że w dniu 13 lutego 2014r. zawarta została umowa o wyłączeniu małżeńskiej wspólności ustawowej pomiędzy nią a mężem. Podniosła także, iż syn jest współwłaścicielem nieruchomości lokalowej. Wobec uznania, że przedstawione przez E. M. dane są niewystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez nią wniosku, wezwano ją do ich uzupełnienia poprzez podanie wysokości dochodów wszystkich członków wspólnego gospodarstwa domowego, wydatków na utrzymanie rodziny oraz z tytułu korzystania z telefonu. E. M. wezwano także do podania wszystkich posiadanych przez domowników pojazdów mechanicznych i kosztów miesięcznych ich utrzymania, powierzchni nieruchomości lokalowej, której właścicielem jest jej syn oraz wskazania, jaki uszczerbek spowodowałaby konieczność uiszczenia kosztów sądowych w zainicjowanej skargą sprawie. Stronę wezwano także do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie, męża i syna rachunków bankowych. W odpowiedzi na powyższe E. M. oświadczyła, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał wyłącznie oświadczenie o stanie rodzinnym tj. wymieniał osoby męża i syna. Skarżąca ponownie powołała się na okoliczność w postaci umowy o wyłączeniu małżeńskiej wspólności majątkowej. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż składająca go nie przedstawiła, pomimo stosownego wezwania, jakichkolwiek danych odnoszących się do jej sytuacji materialnej. Tylko zaś porównanie możliwości finansowych strony z kosztami postępowania sądowego, które mogą ją obciążyć w danej sprawie umożliwiłoby rzetelne rozstrzyganie w przedmiocie złożonego wniosku. Strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia wszelkich związanych z ich udziałem kosztów, na co wskazuje brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Odstępstwem od powyższej reguły jest instytucja prawa pomocy, o której zastosowanie wnioskuje E. M. Może być ono przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, przy czym w tym drugim przypadku obejmuje ono np. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 1, § 3 P.p.s.a.) i o wsparcie Państwa w takich właśnie granicach ubiega się skarżąca. Przesłankę powyższego ustanawia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i jest nią niemożność poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednoznaczne brzmienie wskazanego przepisu (posługującego się sformułowaniem: "gdy wykaże, że") w połączeniu ze wskazaną wyżej zasadą ponoszenia przez strony kosztów postępowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to wnioskodawca winien przedstawić okoliczności wskazujące na zasadność jego żądania. Należy też zwrócić uwagę, że w sytuacji, gdy strona wezwana zostanie do uzupełnienia danych swojego wniosku i na wezwanie to nie udzieli odpowiedzi w ogóle bądź też odpowiedź ta będzie wybiórcza, wówczas brak jest podstaw do jej dofinansowania z budżetu Państwa w żądanym zakresie [tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 6.06.2011 r. II FZ 227/11, opubl.: www.nsa gov.pl]. Powyższe wiąże się z faktem, iż źródłem tego finansowania są środki publiczne, co powoduje, że okoliczności dotyczące rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej strony nie mogą budzić wątpliwości. W kontekście powyższego należało uznać, że wniosek E. M. podlega oddaleniu. Składająca go w żaden bowiem sposób nie wykazała, że spełnia określoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłankę przyznania prawa pomocy. Jej wniosek był bardzo lakoniczny i wskazywał tylko na okoliczność w postaci prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z mężem i synem, jak też fakt zamieszkiwania przez rodzinę w mieszkaniu o powierzchni 48 m.kw. Podnosił także okoliczność w postaci faktu posiadania przez syna udziału w nieruchomości lokalowej. Nie zawierał natomiast jakichkolwiek danych odnośnie do dochodów wnioskodawczyni i jej domowników, które w kontekście przesłanki przyznania prawa pomocy mają kluczowe przecież znaczenie. Danych tych skarżąca nie uzupełniła także w związku z wystosowanym do niej wezwaniem w tym zakresie. Nie podała więc, z czego utrzymuje się trzyosobowa rodzina, jak też jej comiesięcznych wydatków. Strona nie przedłożyła także wyciągów z rachunków bankowych wszystkich osób tworzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Wskazała tylko na zawarcie z mężem umowy wyłączającej małżeńską wspólność ustawową. Odnosząc się do tej okoliczności podnieść należy, iż nie ma ona żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony w sytuacji, gdy mąż wskazany został jako osoba wchodząca do wspólnego gospodarstwa domowego. Treść rubryki oznaczonej numerem 6 formularza PPF jest w tym zakresie jednoznaczna i odnosi się nie do wszystkich osób tworzących ze stroną rodzinę, lecz tylko do tych pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Nawet jednak gdyby przyjąć, że B. M. prowadzi odrębne od wnioskodawczyni gospodarstwo domowe, to i tak należałoby mieć jeszcze na uwadze regulacje ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Wynika z nich mianowicie (art. 23, art. 27), że małżonkowie obowiązani są do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli tj. każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych winien przyczyniać się do zaspokajania potrzeb tej rodziny (por. postanowienie NSA z 9.06.2011 r. II FZ 193/11, opubl.:www.nsa.gov.pl). Abstrahując jednak w ogóle od faktu zawarcia powołanej wyżej umowy należy jeszcze raz podkreślić, że skarżąca nie podała jakichkolwiek danych w zakresie dochodów odnoszących się choćby do jej osoby. Oczywistym jest tymczasem, że musi uzyskiwać jakieś środki, z których się utrzymuje. Brak wiedzy odnośnie do ich wysokości uniemożliwia należytą ocenę, czy faktyczne możliwości płatnicze wnioskodawczyni są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zaznaczyć przy tym należy, że wysokość wpisu od skargi wynosi 100 zł i jest to najniższa z przewidzianych przez ustawodawcę opłat tego rodzaju. Uwzględniając więc, że E. M. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji wymagającej udzielenia jej prawa pomocy, odmówiono uwzględnienia zgłoszonego przez nią żądania, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.