SA/Rz 1001/02

WyrokWSA w Rzeszowie2004-05-25

Skład orzekający: Maria Serafin-Kosowska, Maria Piórkowska, Małgorzata Niedobylska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z umową leasingu samochodów, które zostały pierwotnie zarejestrowane jako osobowe, ale następnie przerobione na ciężarowe, a dowody rejestracyjne potwierdzają ten fakt?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, czy w przedmiotowych samochodach dokonano przeróbek uzasadniających ich traktowanie jako ciężarowe. Brak wystarczających dowodów w tym zakresie, zwłaszcza w kontekście interpretacji Ministra Finansów dopuszczającej odliczenie podatku naliczonego w przypadku faktycznych przeróbek, uniemożliwił prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podkreślił również, że samo niespełnienie warunków do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym nie oznacza automatycznie niemożności odliczenia podatku naliczonego w VAT.
Stan faktyczny
Firma Handlowa "A" Spółka Jawna kwestionowała decyzje Izby Skarbowej dotyczące podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 1998 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego od faktur leasingowych oraz wydatków eksploatacyjnych dotyczących samochodów, uznając je za osobowe. Spółka twierdziła, że samochody te zostały przerobione na ciężarowe, co potwierdzały dowody rejestracyjne. Organy opierały swoje stanowisko na świadectwach homologacji określających samochody jako osobowe oraz na informacji o wniesieniu aktu oskarżenia przeciwko diagnostom i wspólnikom spółki za poświadczenie nieprawdy w dokumentach dotyczących przeróbek.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone decyzje Izby Skarbowej oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej. Orzeczono, że decyzje nie mogą być wykonane do uprawomocnienia się wyroku i zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska -spraw. Sędzia NSA Maria Piórkowska Sędzia AWSA Małgorzata Niedobylska Protokolant ref. staż. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. na rozprawie przy udziale sprawy ze skarg Firmy Handlowej "A" Spółka Jawna w D. na decyzje Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 1998r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 1998r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 1998r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 1998r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 1998r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 1998r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 1998r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1998r., I Uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej z dnia [...] listopada 2001r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. II Określa, że decyzje wymienione w pkt I nie mogą być wykonane do uprawomocnienia się wyroku. III Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej Firmy Handlowej "A" Spółka Jawna w D. kwotę 5.370zł (pięć tysięcy trzysta siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1001/02 Uzasadnienie Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej wydał w stosunku do Firmy Handlowej "A" B. K. U. i R. K. Spółka Jawna w D. /zwanej dalej spółką a powstałej w 2001r. z przekształcenia spółki cywilnej/ w dniu 28 listopada 2001r. decyzje nr [...] dotyczące podatku od towarów i usług w których: 1/ za marzec 1998r. określił spółce nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w kwocie 10.004 zł, zawyżenie tej nadwyżki w kwocie 2.293 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 687 zł, 2/ za kwiecień 1998r. określił spółce nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w kwocie 4.075 zł, zawyżenie tej nadwyżki w kwocie 3.389 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 328 zł, 3/ za maj 1998r. określił spółce zobowiązanie podatkowe w kwocie 23.399 zł, zaległość podatkową w kwocie 4.607 zł, odsetki w kwocie 6.453 zł od tej zaległości oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 365 zł, 4/ za czerwiec 1998r. określił zobowiązanie w kwocie 54.860 zł, zaległość podatkową w kwocie 3.604 zł, odsetki w kwocie 4.888,10 zł od tej zaległości oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 1.081 zł, 5/ za lipiec 1998r. określił spółce zobowiązanie w kwocie 50.730 zł, zaległość podatkową w kwocie 3.018 zł, odsetki w kwocie 3.978,20 zł od tej zaległości oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 905 zł, 6/ za sierpień 1998r. określił spółce nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w kwocie 94.559 zł, zawyżenie tej nadwyżki w kwocie 2.083 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 624 zł, 7/ za listopad 1998r. określił spółce zobowiązanie podatkowe w kwocie 164.376 zł, zaległość podatkową w kwocie 3.543 zł, odsetki za zwlokę w kwocie 562,20 zł od tej zaległości oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 1.062 zł, 8/ za grudzień 1998r. określił spółce zobowiązanie podatkowe w kwocie 112.838 zł, zaległość podatkową w kwocie 1.943 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 308,30 zł od tej zaległości oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 582 zł. Wspólnicy spółki wnieśli odwołania od wszystkich wymienionych wyżej decyzji i po ich rozpoznaniu Izba Skarbowa decyzjami z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] utrzymała w mocy powyższe decyzje organu I instancji. Według ustaleń przytoczonych w uzasadnieniach decyzji organów oraz zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, spółka zawarła z "E" S.A. we W. umowy leasingu operacyjnego: - w dniu [...] marca 1998r. trzy umowy nr [...], [...], [...] obejmujące samochody marki Nissan Micra nr rej. [...], [...], [...], - w dniu [...] czerwca 1998r. dwie umowy nr [...], [...] obejmujące samochody marki Nissan Micra nr rej. [...], [...]; wszystkie umowy zawarte zostały na okres dwóch lat, w żadnej z nich nie określono rodzaju samochodu tj. ciężarowy czy osobowy, określenia takiego brak także w protokołach zdawczo-odbiorczych dotyczących odbioru przedmiotowych samochodów przez spółkę. Wymienione wyżej samochody przed zawarciem powyższych umów tj. przed przyjęciem ich do używania przez spółkę były przedmiotem obrotu między innymi podmiotami a mianowicie samochody nr rej. [...], [...] i [...] zostały w dniu [...] marca 1998r. nabyte przez PHUP "B" s.c. E. i D.P. w R. od "P" S.A. w R. Autoryzowany Dealer nr [...] Nissan Poland Ltd. - do faktur zakupu dołączono wyciąg ze świadectwa homologacji nr [...] z dnia [...] lipca 1993r. określający rodzaj samochodu jako osobowy. Na podstawie wniosków złożonych przez s.c. "B" z dnia 23 marca 1998r. wszystkie powyższe trzy samochody zostały zarejestrowane przez Wydział Komunikacji Urzędu Miasta R. jako samochody osobowe nr rej. [...], [...], [...], natomiast w dniu 31 marca 1998r. s.c. "B" złożyła do organu rejestracyjnego wnioski o dokonanie zmian w dowodach rejestracyjnych w opisie tych samochodów przez określenie ich jako samochodów ciężarowych. Do wniosków tych dołączono zaświadczenia o badaniu technicznym tych pojazdów - wraz z opisem zmian dokonanych w pojazdach- sporządzone przez "C" s.c. Zakłady Usługowo- Handlowe Stacja Kontroli Pojazdów w R. /diagności: J.N., W.L., A. S./ w których stwierdzono, iż w każdym z tych pojazdów wymontowano tylne siedzenia a za fotelami kierowcy i pasażera zamontowano ścianę grodziową wykonaną z kraty stalowej przystosowując w ten sposób te pojazdy do przewozu dwóch osób łącznie z kierowcą oraz do przewozu ładunku a rodzaj tych samochodów określono jako ciężarowy. W uwzględnieniu powyższych wniosków organ rejestracyjny wydał dla tych samochodów nowe dowody rejestracyjne z określeniem samochodów jako ciężarowe a s.c. "B" samochody te następnie sprzedała "E" S.A. we W. na wniosek którego organ rejestrujący we W. zarejestrował je jako ciężarowe o dopuszczalnej ładowności 505 kg. Natomiast pozostałe dwa samochody nr rej. [...] i [...] zostały w dniu 28 maja 1998r. nabyte przez PHU "D" s.c. w D. od tego samego sprzedawcy tj. "P" S.A. w R. i do obu dołączono wyciąg ze świadectwa homologacji jak wyżej. Następnie samochody te zostały przez s.c. "D" zbyte spółce cywilnej "B" w R. i na jej wniosek zarejestrowane przez w/w organ rejestrujący w R. jako samochody osobowe /nr rej. [...], [...] i [...]/. Na wniosek spółki "B" organ rejestrujący w dniu 5 czerwca 1998r. wydał dla tych samochodów nowe dowody rejestracyjne z określeniem samochodów jako ciężarowe - również na podstawie zaświadczeń spółki cywilnej " C" stwierdzających dokonanie w tych samochodach takich samych zmian jak w samochodach opisanych wyżej. Samochody te również zostały sprzedane "E" i przez organ rejestrujący we W. zarejestrowane jako ciężarowe o dopuszczalnej ładowności 505 kg. Po zawarciu umów leasingowych opisanych wyżej, leasingobiorca tj. spółka "A" obniżyła podatek należny o podatek naliczony wykazany w fakturach wystawionych przez leasingodawcę a obejmujących czynsz inicjalny oraz poszczególne raty czynszowe a także o podatek naliczony związany z zakupem paliwa do tychże samochodów, zakupem części oraz usług remontowych /w kwotach wykazanych za poszczególne miesiące w poszczególnych decyzjach/. Organ I instancji uznał za nieuzasadnione odliczenie przez spółkę podatku naliczonego z powyższych tytułów, zaś organ odwoławczy podzielając co do zasady powyższe stanowisko wskazał, iż podstawą kwalifikacji samochodów jako osobowych bądź ciężarowych jest świadectwo homologacji i w niniejszych przypadkach wszystkie przedmiotowe samochody w takim świadectwie określone były jako samochody osobowe. Zmiana rodzaju - typu samochodu nie może nastąpić na podstawie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym wskazującym na dokonanie określonych zmian a może nastąpić tylko w trybie postępowania homologacyjnego. W niniejszych sprawach takie postępowania nie zostały przeprowadzone a więc nie nastąpiła zmiana rodzajów tych samochodów i wobec tego muszą one być traktowane jako samochody osobowe i nie zmieniają tego zapisy w dowodach rejestracyjnych będących dokumentami dopuszczającymi dane pojazdy do ruchu. Izba Skarbowa powołała się na pismo Prokuratury Okręgowej w R. z dnia 19 marca 2002r. w którym podano, iż przedmiotowe samochody nie były przerobione w sposób opisany przez diagnostów wystawiających zaświadczenia o badaniu technicznym z opisami zmian i przeciwko tym diagnostom: J.N., W.L. i A.S. wniesiony został akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w R. zarzucający im poświadczenie nieprawdy w tychże dokumentach. Skoro więc w rzeczywistości żadne przeróbki w tych samochodach nie zostały dokonane, to nie jest możliwe przyjęcie prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy uwzględnieniu stanowiska wyrażonego przez Ministra Finansów w trybie art. 14 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej z dnia 29 stycznia 2002r. W konsekwencji, skoro ustalone okoliczności wskazują, iż w rzeczywistości spółka na podstawie powyższych umów leasingowych używała samochody osobowe, to nie mogła obniżyć podatku należnego o podatek naliczony związany z odpłatnością za używanie /czynsz/, gdyż zabraniał tego przepis § 12 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / Dz.U. nr 156 poz. 1024 z późn. zm./. Zgodnie bowiem z tym przepisem usługobiorcy użytkujący samochody osobowe lub inne samochody o dopuszczalnej ładowności do 500 kg na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy o podobnym charakterze nie mają prawa do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku o kwotę podatku naliczonego od czynszu /raty/ i innych odpłatności wynikających z zawartej umowy. Spółka nie mogła także obniżyć podatku należnego o podatek naliczony związany z wydatkami dotyczącymi eksploatacji samochodów /paliwo, części, remonty itd./ ponieważ zgodnie z art. 25 ust.1 pkt. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 z późn. zm./, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodu. W przepisie art. 23 ust.1 pkt. 46 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych / Dz.U. nr 90 poz. 416 z późn. zm./ stwierdzono zaś, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, wydatków poniesionych z tytułu używania nie wprowadzonego do ewidencji środków trwałych samochodu osobowego dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej przez podatnika - w części przekraczającej kwotę wynikającą z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu oraz stawki za jeden kilometr. Dla ustalenia faktycznego przebiegu samochodu podatnik ma obowiązek prowadzić ewidencję pojazdu według określonego wzoru a przedłożone przez spółkę ewidencje odnośnie poszczególnych samochodów - prowadzone dla celów wewnętrznej kontroli a nie dla celów fiskalnych - nie odpowiadają wzorowi określonemu w Wytycznych Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1996r. w sprawie wzoru ewidencji przebiegu pojazdu /Dz.Urz. Min. Fin. Nr 25 poz. 137/ a ponadto zawarte w nich zapisy są niepełne i niespójne wewnętrznie. Spółka "A" złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na wszystkie wymienione wyżej decyzje Izby Skarbowej oraz utrzymane nimi w mocy decyzje organu i instancji i wniosła o uchylenie ich w całości. W skargach spółka zarzuciła, że stanowisko organów przyjmujące, iż przedmiotem umów leasingowych były samochody osobowe jest całkowicie błędne. Niewątpliwie samochody te zostały wyprodukowane jako osobowe ale w późniejszym czasie dokonano w nich przeróbek - prac adaptacyjnych w wyniku czego nastąpiła zmiana właściwości technicznych i zmiana rodzaju na ciężarowe. W chwili zawierania umów leasingowych samochody te były już samochodami ciężarowymi /posiadały przedział ładunkowy odgrodzony kratką i tylko dwa miejsca: dla kierowcy i pasażera/. Twierdzenie organu II instancji o braku przeróbek opiera się na treści cyt. pisma Prokuratury Okręgowej a przecież samo wniesienia aktu oskarżenia nie oznacza, że zawarte w nim zarzuty zostaną "potwierdzone" orzeczeniem sądu; same organy w tym zakresie nie przeprowadziły żadnych dowodów np. nie dokonały oględzin przedmiotowych samochodów. Ponadto w skardze podniesiono, iż skarżąca spółka otrzymała od leasingodawcy dowody rejestracyjne określające te samochody jako ciężarowe a dowody takie są decyzjami administracyjnymi i organy podatkowe nie mają uprawnień do kwestionowania zapisów zawartych w tychże dowodach lecz są tymi dowodami - decyzjami związane. Spółka faktycznie wykorzystywała te samochody w prowadzonej działalności gospodarczej, były one samochodami ciężarowymi na skutek dokonanych przeróbek co potwierdzono w dowodach rejestracyjnych i wobec powyższego wyłączenie przez organy uprawnienia do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest bezpodstawne. W odpowiedziach na skargi Izba Skarbowa wniosła o ich oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach a dodatkowo podniosła, iż sąd powszechny wydał wyrok skazujący J.N., W.L. a także D.P. i E. P. za czyny zarzucane im aktem oskarżenia i wyrok ten jest prawomocny /sygn. II K 442/02/ a Sąd w tymże wyroku ustalił, iż w zaświadczeniach o przeprowadzeniu badań technicznych z opisami zmian w przedmiotowych pojazdach poświadczono nieprawdę. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm./ sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 / - powoływanej dalej jako p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając wniesione skargi - po połączeniu spraw do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia- zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ i art. 134 § 1 p.s.a., kontrola zaskarżonych decyzji dokonywana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem z uwzględnieniem stanu prawnego w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych występujących w sprawie co w niniejszym przypadku dotyczy przepisów regulujących prawa i obowiązki podatników w 1998r., przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami prawnymi wskazanymi w skardze. W niniejszej sprawie spór między skarżącą spółką a organami podatkowymi sprowadza się do kwestii, czy skarżąca miała prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z zawarciem umowy leasingu odnośnie przedmiotowych samochodów tj. o podatek naliczony w fakturach obejmujących tzw. czynsz inicjalny oraz raty czynszowe za poszczególne miesiące a także o podatek naliczony związany z zakupami paliwa i części do tych samochodów, czy też - jak twierdzą organy podatkowe - uprawnienie to w niniejszych przypadkach spółce nie przysługiwało. Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 19 ust.1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 z późn. zm./, prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w fakturach stwierdzających nabycie towarów lub usług jest uprawnieniem podatnika, które może on zrealizować przy zachowaniu warunków wymienionych w dalszej części powyższego przepisu. Wyjątki uniemożliwiające realizację tego uprawnienia wymienione zostały w art. 25 cyt. ustawy a dalsze wyłączenia - na podstawie delegacji zawartej w art. 23 cyt. ustawy - wskazał Minister Finansów w obowiązującym wówczas Rozporządzeniu z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 156 poz. 1024 z późn. zm./. Między innymi z mocy art. 25 ust. 1 pkt. 3 cyt. ustawy uprawnienie do obniżenia podatku należnego nie przysługuje w przypadku nabycia przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym - co w niniejszych sprawach dotyczyłoby przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 90 poz. 416 z 1993r. z póżn. zm./....... Z mocy § 12 ust.1 cyt. Rozporządzenia uprawnienie do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku wyłączono odnośnie podatku naliczonego od czynszu /raty/ i innych odpłatności wynikających z umowy najmu, dzierżawy lub umowy o podobnym charakterze dotyczącej samochodu osobowego lub innego samochodu o dopuszczalnej ładowności do 500 kg /wyłączenie to dotyczyło usługobiorców użytkujących te samochody z wyjątkiem określonym w ust. 2 a dotyczącym umów zawartych przed dniem 20 stycznia 1997r. i zarejestrowanych we właściwym urzędzie skarbowym przed dniem 20 lutego 1997r./. Organy podatkowe jako okoliczność decydującą o określeniu wszystkich przedmiotowych samochodów jako samochodów osobowych przyjęły powołane wyżej świadectwo homologacji nr 685 w którym te samochody określono jako osobowe, natomiast organ II instancji dodatkowo stwierdził, iż brak jest podstaw do zastosowania wydanej w toku postępowania odwoławczego interpretacji Ministra Finansów z dnia 29 stycznia 2002r. wydanej w trybie art. 14 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej /ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Dz.U. nr 137 poz. 926 z późn. zm./, ponieważ w samochodach tych faktycznie nie dokonano przeróbek wskazanych w zaświadczeniach diagnostów. W nawiązaniu do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż na podstawie art. 73 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. -Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 z późn. zm./, rejestracji pojazdów dokonuje się w formie decyzji administracyjnej a podstawą rejestracji jest miedzy innymi wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane /art. 72 ust.1 pkt. 3 powyższej ustawy/. Obowiązek uzyskania świadectwa homologacji /wydawanego przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej/ nałożony został na producenta lub importera nowego typu pojazdu samochodowego a także przedmiotów jego wyposażenia lub części, przy czym za producenta uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów / art. 68 ust.1 i ust. 2 cyt. ustawy/. Jeżeli w danym typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia albo częściach dokonane zostały zmiany mające wpływ na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, to wówczas producent lub importer jest - z mocy art. 68 ust. 9 cyt. ustawy - zobowiązany do uzyskania nowego świadectwa homologacji. Sąd podziela stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 2001r. sygn. III RN 194/01 /OSNIAPiUS nr 5 poz. 103 z 2002r./, że nie jest dopuszczalna zmiana danych zawartych w świadectwie homologacji poprzez wydanie zaświadczenia o wyniku badań technicznych pojazdu, czyli jeśli świadectwo homologacji określa pojazd jako osobowy, to zmiana tego określenia może być dokonane po poddaniu danego typu pojazdu ponownej homologacji - a więc rozstrzygające znaczenie dla stwierdzenia czy dany pojazd jest pojazdem osobowym czy ciężarowym lub innym ma treść świadectwa homologacji. W tej sytuacji powołanie się przez organ II instancji na treść § 12 ust.1 cyt. wyżej Rozporządzenia na brak podstaw - co do zasady - do odliczenia podatku naliczonego od należności związanych z umowami leasingowymi nie może być przez Sąd zakwestionowane. Zaznaczyć przy tym należy, że przepis o takiej treści zawarty był w kolejnych rozporządzeniach wykonawczych Ministra Finansów a między innymi także w uprzednio obowiązującym Rozporządzeniu z dnia 21 grudnia 1995r. /Dz.U. nr 154 poz. 797 z późn. zm./. W odniesieniu do tego przepisu § 12 z powyższego Rozporządzenia wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 lipca 2003r. sygn. P 27/02 /OTK 2003/6A poz. 59/ stwierdzając, iż przepis ten rozumiany w ten sposób, że "użytkowanie samochodu osobowego lub innego samochodu o dopuszczalnej ładowności do 500 kg na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy o podobnym charakterze", polegające na trwałym korzystaniu z samochodu, konkretyzuje normę wyrażoną w art. 25 ust.1 pkt.2 w związku z art. 23 pkt.1 ustawy o podatku od towarów i usług, jest zgodny z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże w dacie orzekania przez organ II instancji, organ ten związany był urzędową interpretacją odnośnie stosowania przepisu art. 25 ust.1 pkt. 2 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług tj. dopuszczalności odliczenia podatku naliczonego przy zakupie samochodów przez podatników a także - jak w niniejszym przypadku - przez podatników użytkujących samochody między innymi na podstawie umów leasingu, gdyż interpretacji takiej z dnia 29 stycznia 2002r. Minister dokonał na podstawie art. 14 ust. 1 pkt. 2 cyt. Ordynacji. Minister w tejże interpretacji przyjął, że podatnicy, którzy przed dniem 1 stycznia 2001r. nabyli samochód osobowy, który następnie został przerobiony na samochód ciężarowy z odzwierciedleniem tego w dowodzie rejestracyjnym, mogą dokonać odliczenia podatku naliczonego, jeśli rzeczywiście wykorzystywali ten samochód w prowadzonej działalności gospodarczej i jeśli rzeczywiście wykonane w nim zostały takie przeróbki, które uzasadniały zaliczenie go do samochodów ciężarowych. W niniejszej sprawie wprawdzie strona skarżąca od leasingodawcy otrzymała dowody rejestracyjne z wpisami przedmiotowych samochodów jako ciężarowych, niemniej jednak ze względów przytoczonych wyżej tj. przyjęcia rozstrzygającego znaczenia zapisu w świadectwie homologacji z określeniem tych samochodów jako osobowe przyjąć należy, iż interpretacja ta miałaby zastosowanie. Organ II instancji przyjmując, iż w przedmiotowych samochodach nie zostały dokonane wymienione wyżej przeróbki oparł się na informacji Prokuratury Okręgowej w R. zawartej w piśmie z dnia 19 marca 2002r. w którym podano, iż do Sądu Rejonowego w R. skierowany został akt oskarżenia zarzucający między innymi E.P., D.P. /wspólniczkom s.c. "A"/ poświadczenie nieprawdy co do rodzaju sprzedawanych samochodów oraz zarzucający J.N., W.L. i A.S. /diagnostom wydającym zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach technicznych pojazdów/ poświadczenie nieprawdy o dokonaniu zmian konstrukcyjnych samochodów i przeprowadzeniu stosownych badań mimo, że ani takie zmiany a ani badania nie zostały dokonane - przy czym zarzuty te dotyczyły między innymi samochodów występujących w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, że już po wydaniu zaskarżonych decyzji organ II instancji uzyskał informację od Prokuratury Okręgowej w R. /pismo z dnia 18 czerwca 2002r./, iż wyrok skazujący za czyny zarzucane aktem oskarżenia zapadł w dniu 16 maja 2002r. przeciwko E.P., D.P., J.N. i W.L. i wyrok ten uprawomocnił się; nie została natomiast rozpoznania sprawa odnośnie A.S. Zapoznając się z materiałem dowodowym w dniu 8 kwietnia 2002r. wspólnicy skarżącej spółki stwierdzili natomiast, że przy obejmowaniu w leasing przedmiotowych samochodów, miały one przedział ładunkowy odgrodzony kratką i tylko dwa miejsca "osobowe" tj. dla kierowcy i pasażera. Zgodnie z art. 187 § 1 i art. 192 cyt. Ordynacji, organ podatkowy ma obowiązek zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie tego dowodu dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona i w niniejszym przypadku nie można odmówić zasadności zarzutom skargi, iż oparcie się na powołanej informacji Prokuratury Okręgowej w R. odnośnie treści zarzutów zawartych w akcie oskarżenia przeciwko wymienionym wyżej osobom nie może być uznane za wystarczające do udowodnienia okoliczności faktycznej tj. niedokonana określonych zmian /przeróbek/ w przedmiotowych samochodach a w dacie wydawania zaskarżonych decyzji tylko taką informacją dysponował organ II instancji. Akt oskarżenia zawiera bowiem określone zarzuty a ich zasadność oceniana jest przez uprawniony sąd i w tej sytuacji oparcie się na treści tych zarzutów w sytuacji, gdy wspólnicy skarżącej spółki twierdzą, iż stan faktyczny jest inny, nie może być uznane za wystarczające do potwierdzenia tej okoliczności tj. niewykonania przeróbek /a innych przesłanek wskazanych przez Ministra organ II instancji nie kwestionuje/. Ponadto zauważyć też należy, że nawet gdyby przyjąć, iż treść zarzutów aktu oskarżenia została już obecnie "potwierdzona" prawomocnym wyrokiem sądowym, to wyrok ten nie obejmuje diagnosty A.S. /według aktu oskarżenia miał poświadczyć nieprawdę odnośnie dokonanych w samochodach przeróbek/, który podpisał dokumenty zawierające opisy zmian i zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach technicznych odnośnie samochodów nr rej. [...] i [...] a organy w niniejszej sprawie zakwestionowały odliczenie podatku naliczonego związanego z powyższymi samochodami w rozliczeniach za wszystkie miesiące objęte zaskarżonymi decyzjami. W aktach sprawy poza powołanymi wyżej informacjami Prokuratury Okręgowej w R. brak jest jakichkolwiek innych danych źródłowych dotyczących powyższego postępowania karnego /organy nie podejmowały czynności na podstawie art. 284 § 4 -obecnie art. 286 § 3 - cyt. Ordynacji w związku z art. 156 kodeksu postępowania karnego/. W okolicznościach niniejszej sprawy trzeba też mieć na uwadze i tę okoliczność, że przedmiotowe samochody były przejmowane w leasing przez skarżącą spółkę /wówczas spółkę cywilną/ już po zarejestrowaniu ich jako ciężarowe przy czym czynności zmierzające do "przerejestrowania" podejmowane były przez inny podmiot jeszcze przed nabyciem samochodów przez leasingodawcę . Powołana wyżej interpretacja Ministra Finansów wskazuje ogólnie na spełnienie warunków dopuszczających realizację uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego i w ocenie Sądu odnosić to należy nie tylko do podatku związanego z leasingowymi opłatami czynszowymi ale i z innymi wydatkami dotyczącymi leasingowanych samochodów, gdyż w przypadku ustalenia, iż faktycznie dokonane zostały odpowiednie przeróbki, samochody te konsekwentnie musiałyby być traktowane jako ciężarowe. W związku ze stanowiskiem organów odnośnie zastosowania przepisu art. 25 ust.1 pkt.3 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług Sąd zauważa, iż przepis ten wyłącza uprawnienie do odliczenia podatku naliczonego jeśli towarami "rozporządzono" w taki sposób, że poniesione wydatki nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów. Sformułowanie powyższego przepisu wskazuje więc na to, że dla jego zastosowania konieczne jest podjecie pewnych działań mieszczących się w pojęciu "rozporządzenia", natomiast nie zezwala on na przyjęcie, iż sam fakt nieuznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu w podatku dochodowym oznacza automatycznie niemożność odliczenia podatku naliczonego. Rozporządzenie towarem /usługą/ może natomiast wystąpić wtedy, jeśli np. dany towar /urządzenie, pojazd itd../ zostanie przekazany na inne cele, zużyty w sposób sprzeczny z jego właściwościami, sprzedany, podarowany itd. innemu podmiotowi a w niniejszych sprawach organy nie wskazały na zaistnienie takich działań. W nawiązaniu do powyższej kwestii stanowisko tych organów na tle przepisu art. 23 ust.1 pkt. 46 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszych spraw; przepis ten określa bowiem warunki jakie musi spełnić podatnik dla zaliczenia określonych wydatków związanych z eksploatacją samochodów osobowych do kosztów uzyskania przychodów a ewentualne niespełnienie tych warunków nie mieści się w pojęciu "rozporządzenia". W związku z powyższym stanowisko organów podatkowych obu instancji wyłączające uprawnienie strony skarżącej do odliczenia podatku naliczonego związanego z wydatkami eksploatacyjnymi tych samochodów /zakup paliwa, remonty itd./ na podstawie powołanego wyżej przepisu nie jest uzasadnione. Biorąc pod uwagę naprowadzone wyżej okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje organu I instancji muszą ulec uchyleniu, gdyż nie została wyjaśniona kwestia istnienia bądź nieistnienia określonych zmian w przedmiotowych samochodach z chwilą przyjęcia ich do korzystania przez skarżącą spółkę /art. 145 § 1 pkt.1"c" w związku z art. 135 p.s.a./. Rozstrzygnięcie w przedmiocie niewykonywania powyższych decyzji oparto na przepisie art. 152 p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.s.a. w związku z § 18 ust.1 pkt.1"a" oraz § 6 pkt. 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie....../Dz.U. nr 163 poz. 1348 z późn. zm./.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło