I SA/Sz 1007/17

WyrokWSA w Szczecinie2018-01-17

Skład orzekający: Anna Sokołowska, Ewa Wojtysiak, Elżbieta Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, pomimo stwierdzenia całkowitej nieściągalności długu, biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową i zdrowotną zobowiązanego?
Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności, ponieważ chociaż stwierdzono całkowitą nieściągalność długu, to zobowiązany nie udokumentował trwałej niezdolności do pracy, która uniemożliwiałaby mu osiąganie dochodów po opuszczeniu zakładu karnego. Decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy i wymaga uwzględnienia zarówno interesu obywatela, jak i interesu publicznego, a w tym przypadku brak było podstaw do uznania, że sytuacja finansowa zobowiązanego ma charakter trwały.
Stan faktyczny
K. G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, wskazując na trudną sytuację finansową (zadłużenie, brak majątku, pobyt w zakładzie karnym) i zdrowotną. Organ rentowy odmówił umorzenia, uznając, że chociaż wystąpiła całkowita nieściągalność długu, to sytuacja zobowiązanego nie ma charakteru trwałego, a młody wiek i potencjalna zdolność do zarobkowania po wyjściu z więzienia pozwalają na przypuszczenie, że zadłużenie będzie mogło być spłacone. Sąd administracyjny oddalił skargę K. G. na tę decyzję.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. W dniu 18 sierpnia 2017 r. K. G. (dalej: "zobowiązany", "skarżący") wniósł do Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w K. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne powstałych w okresie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Zobowiązany w treści wniosku wskazał, że aktualne znajduje się w trudnej sytuacji. Wyjaśnił, że posiada wiele zaległości finansowych, w tym z tytułu: kredytu hipotecznego zaciągniętego na działalność gospodarczą na kwotę około [...] zł, zobowiązań alimentacyjnych na kwotę około [...] zł oraz innych zobowiązań. Oświadczył, że nie posiada nieruchomości, a dom którego był właścicielem został zlicytowany w związku z zadłużeniem kredytowym. Od 13 lutego 2014r. przebywa w zakładzie karnym, a przewidywany termin końca kary przypada na dzień 8 maja 2020r. Poinformował, że nie widzi na prawe oko, w 2013 roku zdiagnozowano u niego kamicę nerkową, w 2016 roku wystąpiły problemy z kręgosłupem, a obecnie ma także problemy ze stawem łokciowym prawej ręki. Zobowiązany wyjaśnił, że próbuje podejmować prace zarobkowe w zakładzie karnym, jednakże dochody uzyskiwane z tych prac nie wystarczają nawet na pokrycie zasądzonych przez Sąd Okręgowy w K. alimentów w kwocie [...]zł miesięcznie. Wskazał, że do dnia 13 lipca 2017r. zatrudniony był w [...], obecnie nie pracuje. Nie ma pomocy ani od innych osób ani od instytucji. Nie posiada żadnych oszczędności. Po opuszczeniu zakładu karnego nie będzie miał gdzie się udać, ponieważ jest bezdomny. W toku prowadzonego postępowania Zobowiązany przedłożył: - oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, - opinię o stanie zdrowia osoby pozbawionej wolności wystawioną dnia 12.09.2017r. przez lekarza medycyny w Z. K. w S., - zaświadczenie wystawione w dniu 06.09.2017r. przez Z. K. w S. o tym, że skarżący nie jest zatrudniony odpłatnie, środki w depozycie wynoszą [...] zł, skarżący do dyspozycji ma [...] zł, wynagrodzenie jest obciążone w związku z czterema postępowaniami egzekucyjnymi. - zaświadczenie wystawione w dniu 04.09.2017r. przez Z. K. w S. potwierdzające, że skarżący nie jest zatrudniony w tejże jednostce, - zaświadczenie wystawione w dniu 31.08.2017 r. przez Z. K. w S., o tym, że odbywa karę pozbawienia wolności od 13 lutego 2014 r.; przewidywany termin końca kary przypada na dzień 8 maja 2020 r. - wydruk z dnia 31.08.2017r. dot. karty depozytowej skarżącego, - swoje oświadczenie z dnia 18.09.2017 r. dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, - wydruk z dnia 13.09.2017r. dot. karty depozytowej skarżącego, - zestawienie zarobków skarżącego za okres od 01.2017 r. do 08.2017 r. oraz od lipca do grudnia 2016 r. Decyzją z dnia 13 października 2017 r., nr [...], organ odmówił zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie własne w łącznej kwocie [...]zł, w tym: 1) na ubezpieczenia społeczne za okres: grudzień 2011 r., maj 2012 r., czerwiec 2012 r., wrzesień 2012 r. - maj 2013 r., lipiec 2013 r.- listopad 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym: - z tytułu składek w kwocie [...]zł, - z tytułu odsetek za zwłokę liczonych na dzień wpływu wniosku, tj. 23.08.2017 r. w kwocie [...]zł, 2) na ubezpieczenie zdrowotne za okres: wrzesień 2011r., grudzień 2011 r. - maj 2013 r., lipiec 2013 r. - listopad 2013 r., w łącznej kwocie [...]zł, w tym: - z tytułu składek w kwocie [...]zł, - z tytułu odsetek za zwłokę liczonych na dzień wpływu wniosku, tj. 23.08.2017 r. w kwocie [...]zł, - z tytułu kosztów upomnienia w kwocie [...]zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ wskazał, że zobowiązania Skarżącego z tytułu składek były dochodzone w ramach postępowania egzekucyjnego, które zostało umorzone postanowieniem [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia 04.11.2016r. z uwagi na stwierdzenie bezskuteczności egzekucji. Organ zwrócił uwagę, że ten fakt wskazywałby na spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 – dalej w skrócie "u.s.u.s."), z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu. Zakład wyjaśnił dalej, że wystąpienie przesłanki pozwalającej na umorzenie długu nie oznacza, iż Zakład ma obowiązek umorzyć zaległość. W ocenie Zakładu, decyzja taka byłaby obecnie przedwczesna i niedostatecznie uzasadniona. Ewentualna rezygnacja Zakładu z dochodzenia należności z tytułu składek powinna być podjęta w oparciu o dokumenty bezspornie świadczące o trwałej nieściągalności zobowiązań. Stwierdził dalej organ, że z uwagi na młody wiek zobowiązanego ([...]) i zdolność do zarobkowania, brak jest podstaw od przyjęcia, że niemożliwe będzie wyegzekwowanie choćby części zadłużenia w okresie nieprzedawnionym. Z tego powodu Zakład nie znalazł podstawy do umorzenia zadłużenia zobowiązanego z powodu całkowitej nieściągalności. Z uwagi na fakt, że należności dotyczą składek na ubezpieczenie własne, Zakład rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej "rozporządzenie"). Stwierdził, że z przedłożonych do sprawy dokumentów oraz ustaleń Zakładu wynikało, iż prowadzona przez zobowiązanego działalność gospodarcza została z dniem 17.02.2016 r. wykreślona z ewidencji. Zobowiązany od 13.02.2014 r. odbywa karę pozbawienia wolności z przewidywanym terminem jej zakończenia przypadającym na dzień 08.05.2020 r., w związku z tym nie ponosi stałych wydatków związanych z utrzymaniem. Wskazał, że zobowiązanego obciążają wydatki z tytułu alimentów po [...] zł miesięcznie oraz zobowiązania z tytułu: podatków na kwotę [...]zł, zaciągniętych kredytów - [...] zł, zobowiązania u osób fizycznych - [...] zł oraz alimentacyjne - [...] zł. Powyższe zobowiązania nie są spłacane. Z informacji uzyskanej z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynikało, że zobowiązany jest właścicielem [...] oraz [...] Zakład przyznał, że przedłożone w sprawie dokumenty i dokonane ustalenia wskazują, że z uwagi na brak dochodów oraz liczne, wysokie zobowiązania, sytuacja finansowa w jakiej się obecnie zobowiązany znajduje jest trudna. W ocenie Zakładu, brak jest jednak podstaw do umorzenia wnioskowanego przez długu w oparciu o przepisy ww. rozporządzenia. Zdaniem Zakładu, nieuzasadnione byłoby założenie, że sytuacja ta ma charakter trwały. Zobowiązany jest osobą w wieku aktywności zawodowej, a wskazywane przez zobowiązanego problemy zdrowotne nie uniemożliwiają zarobkowania. Zobowiązany nie udokumentował, że został wobec niego stwierdzony stopień niepełnosprawności, bądź niezdolności do pracy, który wykluczałby możliwość zatrudnienia. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że sytuacja finansowa zobowiązanego ma charakter trwale uniemożliwiający osiągnie dochodów i spłatę zadłużenia. Zakład poinformował o zasadach udzielania ulgi przez zawarcie układu ratalnego oraz wskazał, że ponad objęte wnioskiem zaległości, na zobowiązanym ciąży jeszcze zadłużenie z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od lipca 2013r. do listopada 2013r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym: z tytułu składek w kwocie [...]zł, z tytułu odsetek za zwłokę od ww. składek liczonych na dzień wpływu wniosku, tj. 23.08.2017r. w kwocie [...]zł. Pismem z dnia 30 października 2017 r. zobowiązany wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję organu, domagając się jej uchylenia w całości i ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości na jego korzyść. W ocenie skarżącego, znajduje się on w sytuacji uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. Zwrócił uwagę na stan zdrowia, stwierdził, że z uwagi na utratę widzenia w jednym oku jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności. Oświadczył, że podczas pobytu w zakładzie karnym stan jego zdrowia uległ pogorszeniu; wskazał na zaburzenia psychiczne, nadciśnienie tętnicze, kamicę nerkową, przewlekłe bóle kręgosłupa. Wskazał nadto na stan zdrowia swojej matki, który wymaga opieki i zapewnił, że po opuszczeniu zakładu karnego będzie się opiekował chorą matką. Zwrócił uwagę na zły stan majątkowy swojej matki, brak jakiegokolwiek majątku skarżącego, zadłużenie skarżącego na kwotę ok. [...] zł (należność główna) i wskazał na wysokość kosztów utrzymania po opuszczeniu zakładu karnego (wg aktualnych cen). W jego ocenie spłata zaległości ZUS jest nierealna. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w K. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który nie ma sprawie niniejszej zastosowania). Na wstępie wskazać należy, że zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy ustawy z dnia13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 – zwanej w skrócie "u.s.u.s."), które w sposób ścisły regulują sytuacje dające możliwość ubiegania się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do ust. 3, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady umarzania tych należności zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365 - zwane "rozporządzeniem"). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy: 1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zarazem należy wskazać, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, że pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Nadto, art. 32 u.s.u.s. stanowi, że do składek m.in. na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Podkreślić więc należy, że rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). W orzecznictwie i piśmiennictwie akcentuje się, że podejmując decyzję uznaniową organ administracji, stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2011, str. 396-397). I tak, w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 60/10, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., Zakład nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, że Z. U. S. jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny. Z kolei, w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym". Wskazuje się także, że w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, zobowiązanych do opłacania składek na swoje ubezpieczenie, przy umarzaniu tych składek - niezależnie od wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności - zawsze należy oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 22/13). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji organu w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie organ uznał, że w aktualnym stanie sprawy wobec Skarżącego zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności, wymieniony w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Z uwagi na to, że należności dotyczą składek na ubezpieczenie własne, Zakład rozpoznał sprawę pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w rozporządzeniu. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska Organu, albowiem ustalenia w tym zakresie zostały oparte na niepodważonych skutecznie dokumentach oraz na oświadczeniach samego Skarżącego, które wykazały, że w przypadku Skarżącego nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku (w tym dochodów), z którego można egzekwować należności. Ustalono również, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. umorzył prowadzone wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne ze względu na brak majątku i jego bezskuteczność. Organ, pomimo stwierdzenia istnienia ww. przesłanek całkowitej nieściągalności, odmówił Skarżącemu umorzenia należności, uznając, że w sytuacji Skarżącego samo powołanie się na trudną sytuację finansową oraz brak możliwości przystąpienia do wykonywania przedmiotowego obowiązku nie może stanowić samoistnej podstawy do przyznania wnioskowanej ulgi. W ocenie Sądu, wyrażone w powyższym zakresie stanowisko Organu nie budzi zastrzeżeń i mieści się w ramach uznania administracyjnego. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że Skarżący, wskazując na swój zły stan majątkowy (tj. brak dochodów i majątku, istniejące duże zaległości) oraz sytuację zdrowotną (dolegliwości wymagające przyjmowania leków), jednak do złożonego formularza - "Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej" - nie przedstawił dokumentów, które w dacie zaskarżonego rozstrzygnięcia potwierdzałyby faktyczną niezdolność skarżącego do pracy. Skarżący, powołując się na swój stan zdrowia, częściowo potwierdzony dołączoną do akt sprawy opinią lekarza z dnia 12 września 2017 r., nie przedstawił dokumentów potwierdzających ograniczenia skarżącego w możliwości wykonywania pracy. W ocenie Sądu, odmowę umorzenia zaległości organ trafnie uzasadnił wskazując na wiek skarżącego ([...] lat) oraz stwierdzając, że skarżący nie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej osiąganie dochodów w sposób trwały. Skarżący, przebywający aktualnie od 2014 roku w zakładzie karnym, nie udokumentował niezdolności do pracy, dlatego uprawnione jest w ocenie Sądu domniemanie, że po opuszczeniu zakładu karnego, co ma nastąpić w 2020 r., będzie on miał możliwość podjęcia czynności zarobkowych i wobec znacznego zadłużenia z różnych tytułów, chociażby sukcesywnie, w miarę swoich możliwości zarobkowych, zrealizuje zobowiązania wobec Z. U. S.. Na tę ocenę nie może mieć wpływu nieudokumentowana aktualna zdrowotna i rodzinna sytuacja matki skarżącego. Zdaniem Sądu, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, organ uwzględnił całokształt okoliczności występujących w sprawie, w tym złożoną sytuację skarżącego oraz pozyskane w sprawie dowody. Wnioski na ich podstawie wyprowadzone zostały w sposób przekonujący uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, a dokonana przez organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej (art. 80 k.p.a.). Zarówno wnioski te, jak i wyrażona ocena nie budzą też zastrzeżeń Sądu z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Natomiast fakt, że – wbrew oczekiwaniom Skarżącego – wnioski te przemawiają za odmową umorzenia należności, nie może stanowić przesłanki determinującej konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło