I SA/Sz 1030/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca M.Z. złożyła w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że obecnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, aktualnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, korzysta ze wsparcia finansowego najbliższych. Nie posiada żadnych dochodów, ani oszczędności; zmuszona była wyprzedać wszystkie posiadane "precjoza i jakiekolwiek oszczędności", aby zdobyć środki na życie. Wyjaśniła, że posiada nieruchomości, które są wynikiem oszczędności i inwestycji całego życia. Wskazała na: dom mieszkalny przy ul. [...] w S., o powierzchni [...]; mieszkanie przy ul. [...] w S. o powierzchni [...] (dwa pokoje); grunt rolny przy ul. [...] w S. o powierzchni [...] wraz z budynkami gospodarczymi i budynkiem mieszkalnym; działka przy ul. [...] w S. o powierzchni [...]. Skarżąca wyjaśniła, że od ponad dwóch lat podejmuje działania mające na celu doprowadzenie do sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w S. oraz działki przy ul. [...] w S.; wraz z wnioskiem przedłożyła kopie umów zawartych z biurami pośrednictwa nieruchomości. Skarżąca oświadczyła, że mimo posiadanych nieruchomości nie posiada środków na życie; jest zadłużona z tytułu opłat związanych z posiadaniem ww. nieruchomości tj. czynsze, opłaty stałe do wspólnoty; posiadany majątek jest dla skarżącej ciężarem. Podała, że zadłużenie wobec wspólnoty mieszkaniowej za lokal przy ul. [...] w S. wynosiło na dzień 7 sierpnia 2015 r. kwotę [...] zł. Z kolei w odniesieniu do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], której dotyczy zaskarżona w sprawie decyzja, skarżąca oświadczyła, że jest jej współwłaścicielką z innymi spadkobiercami. Ww. nieruchomość jest obciążona z uwagi na prowadzone wobec spadkobierców postępowanie egzekucyjne (zajęcie udziałów) i nie stanowi atrakcyjnego towaru na sprzedaż. Skarżąca nie wykazała oszczędności, papierów wartościowych, ani wartościowych rzeczy ruchomych. Wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła: - kopie dwóch umów pośrednictwa dotyczących sprzedaży mieszkania przy [...] w S. zawartych w 2013 r. oraz sześciu umów pośrednictwa sprzedaży ww. nieruchomości zawartych w 2014 roku; - kopię zwartej w 2014 roku umowy pośrednictwa sprzedaży działki przy ul. [...]; - wydruki z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, tj. informację dotyczącą księgi wieczystej nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ul. [...],[...], nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] oraz lokalu przy [...]. Przedstawione wyżej oświadczenie skarżącej okazało się niewystarczające do oceny jej możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego skarżąca została zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń. Powyższe zobowiązanie, skierowane do skarżącej na podstawie art. 255 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., obejmowało: - zaświadczenie powiatowego urzędu pracy potwierdzające, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, - dokumenty potwierdzające aktualne zadłużenie skarżącej, - wykaz ponoszonych miesięcznie przez skarżącą wydatków na utrzymanie wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, - wyciągi z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym lokat, kart kredytowych, z okresu ostatnich sześciu miesięcy; - kopię rocznego zeznania podatkowego skarżącej za 2013 r. i 2014 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - dodatkowe oświadczenie skarżącej w zakresie posiadanych udziałów w nieruchomościach, tj.: w jaki sposób i przez kogo są wykorzystywane te nieruchomości, czy skarżąca otrzymuje, jeśli tak, w jakiej wysokości dochody z tych udziałów w nieruchomościach wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość tych dochodów, - dodatkowe oświadczenia o wysokości otrzymywanego wsparcia finansowego od rodziny w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Skarżącej wyznaczono dziesięciodniowy termin na wykonanie powyższego wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Ww. wezwanie doręczono skarżącej w dniu 20 października 2015 r. dziesięciodniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 30 października 2015 r. Skarżąca nie nadesłała wymaganych dokumentów, nie wyjaśniła też przyczyny niewykonania wezwania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca jest aktualnie zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, korzysta ze wsparcia finansowego najbliższych, a posiadanie opisanych we wniosku nieruchomości powoduje jedynie zwiększenie zadłużenia i jest dla skarżącej dużym obciążeniem; skarżąca ma problemy ze sprzedażą nieruchomości. Dlatego też koniecznym było potwierdzenie ww. okoliczności stosownymi dokumentami oraz złożenie przez skarżącą dodatkowych wyjaśnień, wskazanych w skierowanym do skarżącej, opisanym wyżej wezwaniu referendarza sądowego. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Przede wszystkim należy zaakcentować, że skarżąca, pomimo skierowanego do niej na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwania, nie nadesłała dokumentu potwierdzającego, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie wskazała od kiedy pozostaje bez pracy. Brak zeznań podatkowych za poprzednie lata (2013 i 2014) uniemożliwia dokonanie oceny przez jaki okres skarżąca deklarowała dochody, jakie były jego źródła i wysokość. Skarżąca nie złożyła dodatkowych wyjaśnień odnośnie do sposobu korzystania z posiadanych nieruchomości. Należy zwrócić uwagę, że w związku z posiadaniem tak dużego majątku, koniecznym jest – niezależnie od zadeklarowanego przez skarżącą zamiaru sprzedaży części nieruchomości, posiadanego zadłużenia z tytułu opłat związanych z posiadaniem ww. nieruchomości oraz obciążenia nieruchomości hipoteką przymusową zwykłą - wykazanie aktualnego sposobu korzystania z ww. nieruchomości, który stanowi przecież potencjalne źródło przychodu, chociażby na podstawie umowy najmu, czy dzierżawy. Z przedłożonych informacji z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wynika jedynie, że nieruchomość przy ul. [...] i ul. [...] w S. jest obciążona hipoteką przymusową na udziale ½ części Z.Z. Podkreślić też należy, że do oceny możliwości płatniczych w sprawie niezbędne jest ustalenie aktualnej wysokości posiadanych przez skarżącą środków finansowych, które według jej oświadczenia otrzymuje od najbliższych oraz wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie. Skarżąca nie złożyła, wbrew wezwaniu, oświadczenia o wysokości otrzymywanego wsparcia finansowego od rodziny, nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych, ani dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.