I SA/Sz 1095/12

WyrokWSA w Szczecinie2013-05-29

Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych, uznając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego?
Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowych, ponieważ nie stwierdzono wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją uznaniową, a trudna sytuacja finansowa i zdrowotna podatnika, w tym zaciągnięte kredyty, nie stanowiły okoliczności nadzwyczajnych uzasadniających zastosowanie ulgi. Sąd administracyjny ocenił legalność decyzji organów, stwierdzając, że prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a ich rozstrzygnięcie nie nosiło cech dowolności.
Stan faktyczny
Skarżący J. G. zwrócił się do organów podatkowych o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną, a także na fakt, że wyegzekwowane kwoty przekroczyły zobowiązanie wynikające z orzeczenia sądu cywilnego. Organy podatkowe obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, a sytuacja skarżącego nie miała charakteru nadzwyczajnego. Skarżący zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje argumenty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami oraz zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych wraz z odsetkami oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. znak [...], odmawiającą J. G. umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że J. G. wnioskiem z dnia [...]r., uzupełnionym w dniu [...] i [...]r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych, ustalenie właściwej wysokości zadłużenia po uwzględnieniu wyegzekwowanych kwot oraz umorzenie egzekucji prowadzonej wobec niego. Jak podkreślił, zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]r., zobowiązany został do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kwot uszczupleń podatkowych w wysokości [...] zł i [...] zł (łącznie [...] zł) tytułem naprawienia szkody, przy czym zobowiązanie to nie było obciążone odsetkami za zwłokę. Tymczasem w okresie od [...]r. do [...] . wyegzekwowano od niego kwotę [...] zł, w tym ponad [...] zł odsetek, co znacznie przewyższa zobowiązanie wynikające z powołanego orzeczenia. Na wezwanie organu wnioskodawca złożył oświadczenie o stanie majątkowym, w którym wskazał, że wraz z żoną oraz synem (studentem) zajmują lokal mieszkalny o pow. [...] m najmowany od [...]. Dochód rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura pana G. w kwocie [...] zł (po egzekucji administracyjnej pozostaje [...] zł) oraz żony w kwocie [...] zł. Stałe miesięczne wydatki to łącznie kwota [...]zł (czynsz wraz z zaległością gaz, energia, woda, kanalizacja, wywóz nieczystości, telefon komórkowy, telewizja kablowa i internet). Ponadto rodzina rocznie przeznacza kwotę [...] zł z tytułu ubezpieczenia samochodu. Dodatkowo podatnik obciążony jest spłatą rat dwóch kredytów tj. zaciągniętego w dniu [...]r. w kwocie [...] zł, z ratą miesięczną [...] zł oraz wobec zaciągniętego w dniu [...] r., z ratą miesięczną [...] zł. Strona posiada również zaległość wobec [...] na kwotę [...] zł, a rata miesięczna wynosi [...] zł. Żona podatnika posiada na rachunku bankowym limit kredytu w wysokości [...] zł, który jest w całości wykorzystany. Majątek rodziny stanowi samochód osobowy marki [...] rok prod. [...]. Podatnik nie deklarował posiadania innych dochodów, kapitałów pieniężnych i praw majątkowych. Przysługują mu wierzytelności: w kwocie [...] zł za wykonaną usługę (twierdzi, że brak jest możliwości ściągnięcia) oraz w kwocie [...] zł z tytułu wynagrodzenia za pracę (egzekucja komornika sądowego została umorzona). Obecnie podatnik nie pracuje, choruje, brakuje mu środków finansowych na bieżące potrzeby i spłatę zaległości. Nie korzysta z pomocy finansowej innych osób czy instytucji. Jako przyczynę powstania zaległości podatkowych wskazał brak środków na cele bieżące i naukę syna. Organ podatkowy I instancji ustalił, że podatnik na dzień złożenia wniosku tj. [...]r. zalegał z tytułu podatku od towarów i usług za [...]r. w kwocie łącznej [...] zł, odsetki za zwłokę [...] zł oraz z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za [...]r. w łącznej kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę - [...] zł. Ponadto wobec podatnika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, dotyczące ww. należności oraz należności wobec Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] (zaległość [...] zł). Organ ustalił także, że w dniu [...] r. dokonano zajęcia emerytury podatnika, miesięcznie wpływa z tego tytułu [...] zł, a także, iż podatnik nie wykazał w oświadczeniu majątkowym posiadanej nieruchomości tj. działki gruntu rolnego w [...] gm. [...]. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec ustalenia właściwej wysokości zadłużenia po uwzględnieniu wyegzekwowanych kwot Naczelnik Urzędu Skarbowego rozstrzygnął w odrębnym postępowaniu. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu organ, nie kwestionując trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego, stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, w rozumieniu art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 – dalej zwana O.p.) wskazując, iż zastosowanie ww. przepisu mieści się w ramach uznania administracyjnego organu. Zdaniem organu w sprawie nie zaistniały żadne nadzwyczajne okoliczności niezależne od woli podatnika, aby jego wniosek został uwzględniony. W ocenie organu w kwestii złego stanu zdrowia podatnik nie wykazał, że stan ten uniemożliwia mu podjęcie pracy. Odnośnie obciążeń kredytowych organ uznał, że powstały wskutek decyzji finansowych strony, natomiast obciążenia związane z działalnością gospodarczą ocenił jako zwyczajne ryzyko przedsiębiorcy. Okoliczność dysponowania niskimi dochodami – jak wywiódł organ- sama w sobie nie jest przesłanką umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi. Zawsze, ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie podatnika, w rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji ekonomicznej spełniałby przesłankę uprawniającą do przyznania podatkowej ulgi uznaniowej. Według organu w przypadku podatnika nie zaistniały nadzwyczajne zdarzenia ani okoliczności niezależne od jego woli, czy działań, które uniemożliwiły terminowe uregulowanie przedmiotowych należności podatkowych. Przyczyną ich powstania było stwierdzenie określonego działania podatnika, tj. nieujawnienie całego obrotu z tytułu świadczonych usług, co spowodowało uszczuplenia w wysokości [...] zł w tym: w podatku od towarów i usług na kwotę [...] zł oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym na kwotę [...] zł) oraz nie złożenie w terminie ustawowym zeznania PIT-28 o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok [...] (uszczuplenie z tego tytułu wynosi [...] zł). Wskazano także, że pomimo uzyskania przez rodzinę stałych dochodów w latach [...] i [...] r. (z wynagrodzenia za pracę i z emerytury) podatnik nie podjął się spłaty zadłużeń (podatkowych i z tytułu czynszu mieszkaniowego), występując o ich umorzenia lub rozłożenie na raty. J. G. pismem z dnia [...] r., uzupełnionym w dniu [...] r. złożył odwołanie od decyzji odmawiającej umorzenia do Dyrektora Izby Skarbowej, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zarzucił, że decyzja podjęta została na skutek stronniczego działania jednej z pracownic urzędu, która od dłuższego czasu prowadzi jego sprawy i z uwagi na konflikt interesów jest inicjatorem wielu działań, mających na celu pognębienie strony. Zarzucił, iż organ egzekucyjny prowadzi egzekucję zaległości niezgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...], poprzez dochodzenie odsetek za zwłokę. Obecnie znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej. Prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz studiującym synem. Posiada zaległości w opłacie czynszu na ponad [...] zł. Jedynym dochodem rodziny jest świadczenie emerytalne pobierane przez małżonków, przy czym emerytura pana G. pobierana od [...] r. zajęta jest na poczet zadłużenia podatkowego, nie korzystają z pomocy rodziny ani państwa. Posiada zadłużenie wobec banków. Dwa kredyty przeznaczone były na bieżące utrzymanie (wyżywienie), leczenie i zakup leków oraz zakup niezbędnych mebli. Kredyty nie są spłacane. Jego sytuacja majątkowa jest trudna, przy osiąganym poziomie dochodów. Z uwagi na problemy z kręgosłupem, nie może pracować, wzrosły wydatki ha leczenie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą ponad [...] zł (czynsz, energia i gaz). Dyrektor Izby Skarbowej po ponownym rozpoznaniu sprawy, w tym po wezwaniu podatnika do wykazania podnoszonych okoliczności przy pomocy stosownych dokumentów decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja organu I instancji narusza prawo. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w okresie, kiedy J. G. świadomy był posiadania zaległości podatkowych (m.in. powoływany przez stronę wyrok z dnia [...] r.), zaciągnął wspólnie z żoną zobowiązania kredytowe na łączną kwotę [...] zł: na pokrycie bieżących wydatków, a także na zakup mebli do kuchni, samochodu oraz kosiarki. Odnośnie zarzutu prowadzenia egzekucji niezgodnie z orzeczeniem sądowym z dnia [...]r. organ wyjaśnił, że kwestie te zostały ujęte w odrębnym postępowaniu. Odrębnie także organ rozpoznał skargę na działanie pracownika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, J. G. wniósł o jej uchylenie, a także o przeprowadzenie dowodu z jego zeznań na rozprawie, podtrzymując dotychczasową argumentację dotyczącą nienależytego przeanalizowania materiału zebranego w sprawie oraz niezbadania wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozpoznanie wniosku. Zdaniem Skarżącego organ odwoławczy nie wziął pod uwagę argumentacji i zasadności jego żądania a jedynie oparł się na stronniczym stanowisku Urzędu Skarbowego w [...]. Nie uwzględnił też jego sytuacji materialnej wynikającej głównie ze stanu zdrowia i innych okoliczności uzasadniających wniosek o umorzenie części zaległości. W ocenie skarżącego niezrozumiały dla niego jest upór organu podatkowego, który wbrew orzeczeniu Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]r. wyegzekwował już na to zobowiązanie ponad [...] zł odsetek, których egzekucja była bezpodstawna. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, wnosząc o jej oddalenie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż rolą sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić legalność działania organu orzekającego. Oznacza to, iż Sąd nie może kształtować sytuacji prawnej Skarżącego poprzez zmianę treści zaskarżonej decyzji. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 272) dalej zwana "p.p.s.a." Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach. W postępowaniu przed sądem administracyjnym stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów (...). Obowiązujące przepisy nie przewidują przeprowadzenia dowodu z zeznań strony, zatem wniosek Skarżącego nie mógł być uwzględniony. Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest rozstrzygnięcie organów podatkowych w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. W tak zakreślonych ramach kontroli sądowej, nie mieści się badanie zgodności z prawem postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec żądania Skarżącego opartego na własnym rozliczeniu wyegzekwowanych należności ujętych w wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. W toku kontroli sądowej sprawy odmowy umorzenia zaległości podatkowej, podnoszone przez Skarżącego okoliczności związane z bezpodstawną egzekucją lub prowadzenie jej z naruszeniem wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., błędnego rozliczenia wyegzekwowanej należności, nie mogą być poddane kontroli Sądu. Czynności organu podatkowego czy egzekucyjnego podejmowane w ramach innych postępowań, podlegają odrębnej kontroli, o ile Strona ewentualnie zaskarży te postanowienia odpowiednio w toku instancji a następnie do Sądu. Podkreślić należy, że Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie ulgi podatkowej bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że zaskarżona decyzja oparta została o przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p., który stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z powyższej regulacji wynika, że wniosek podatnika wszczyna postępowanie w sprawie ulgi w spłacie podatków. Jednakże należy podkreślić, iż stosowanie ulg podatkowych jest odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania określonej w art. 84 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Decyzja w przedmiocie zastosowania ulgi podatkowej jest decyzją uznaniową, gdyż zwrot "może" oznacza, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z istoty uznania administracyjnego wynika uprawnienie organu podatkowego do swobody wyboru określonego rozstrzygnięcia. Pozostawienie przez ustawodawcę organowi wyboru w podjęciu decyzji nie oznacza dowolności, albowiem organ jest zobowiązany do ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie występują przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi podatkowej. W tym celu, organ musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy, gdyż w następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego jest zobligowany do stwierdzenia, czy w sprawie występuje "ważny interes podatnika" lub " interes publiczny". Natomiast, w razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek, brak związania organu oznacza, że nie musi on uwzględnić wniosku i wydać rozstrzygnięcia na korzyść strony. Kontrola zatem legalności decyzji wydawanych w ramach, tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie tj. zasadność i celowość odmowy, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Przechodząc od tych uwag ogólnych na grunt sprawy będącej przedmiotem skargi J. G. oraz rozpoznania organów podatkowych, uznać należy, że organy podatkowe obu instancji sprostały wskazanym wyżej wymaganiom. Wydając decyzje organy dokonały prawidłowej wykładni przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p., w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrały w sprawie materiał dowodowy (art. 122, art. 187 § 1 O.p.) oraz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) dokonały jego analizy, poddając ocenie racje, na które powoływał się Skarżący, a także wyczerpująco i wszechstronnie uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności. Niezasadne okazały się zarzuty skargi w przedmiocie wadliwości dokonanych przez organ ustaleń, bowiem organ zebrał niezbędny materiał dowodowy pozwalający na rozpatrzenie wniosku Skarżącego. W uzasadnieniu decyzji organy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, przedstawionego z własnej inicjatywy przez Skarżącego, jak też na wezwanie i to dwukrotne organów - w szczególności oświadczenia co do ponoszonych stałych wydatków w kwocie [...] zł, osiąganych dochodów trzyosobowej rodziny w kwocie [...] zł (po wyegzekwowaniu kwoty w egzekucji) - dokonały oceny wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi podatkowej jaką jest umorzenie zaległości podatkowej. Nie budzi wątpliwości, że organy dostrzegły wagę podnoszonych przez Skarżącego problemów w tym konieczność ponoszenia wydatków bytowych czy wydatków na leki ale też zasadnie wskazały, że jako element codziennej egzystencji nie nosi znamion okoliczności nadzwyczajnych w świetle przesłanek z art. 67 a § 1 pkt 3 O.p. Nie można również podzielić zarzutu wadliwego przeprowadzenia postępowania i oceny materiału dowodowego przez nieuwzględnienie problemów zdrowotnych Skarżącego uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia, skoro w postępowaniu poza twierdzeniem, Skarżący tych okoliczności nie uwiarygodnił. Nie można bowiem uznać za uwiarygodnienie przedłożonego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r., z którego wynika jedynie diagnoza ze wskazaniem na leczenie ambulatoryjne. W ocenie Sądu, zasadnie organy podatkowe przyjęły, iż sytuacja ekonomiczna Strony nie odbiega od sytuacji innych podatników, wywiązujących się jednak ze swych zobowiązań podatkowych. W sytuacji w jakiej znajduje się Skarżący przyznanie ulgi uznaniowej w spłacie zobowiązań podatkowych, stawiałoby Skarżącego w uprzywilejowanej sytuacji wobec innych podatników, terminowo wywiązujących się z ciążących na nich zobowiązań, co z kolei sprzeczne jest z przyjętym rozumieniem "interesu publicznego". Sytuacja ekonomiczna Skarżącego jest po części, konsekwencją świadomych działań Strony, zaciągał on kredyty i to w dacie istnienia zaległości podatkowych przeznaczając te kredyty nie tylko na bieżącą konsumpcję ale także na zakup mebli, samochodu czy kosiarki. Oczywiście organ nie może kwestionować decyzji podatnika co do sposobu wykorzystania kredytu czy ustalania priorytetów wydatkowania tak uzyskanych kwot, jednakże obciążenie z tytułu spłaty kredytu kształtujące sytuację finansową Strony, jak zasadnie uznały to organy, nie mogą przemawiać za zastosowaniem ulgi podatkowej. Zasadą jest, że badając ważny interes podatnika i interes publiczny organ ocenia sytuacje podatnika na datę orzekania. W świetle przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., przyczyny, które doprowadziły do powstania stanu zaległości nie mają istotnego znaczenia (tak wyrok NSA w wyroku z 21 lutego 2012 r. II FSK 1652/10 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może bowiem budzić wątpliwości, że to, czy zaległości powstały na skutek działań podejmowanych przez podatnika, czy też na skutek np. klęski żywiołowej, może mieć wpływ dla oceny, czy zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, czy też nie. Losowe okoliczności dotyczące powstania zaległości mogą zatem być uwzględniane przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie ulgi, jednak decydujące znaczenie dla podjęcia decyzji ma sytuacja podatnika w chwili podejmowania przez organ decyzji. W niniejszej sprawie zaległość z tytułu podatku od towarów i usług oraz dochodowego stanowią konsekwencję nie wywiązywania się przez Skarżącego z ciążącego na nim obowiązku wykazywania do opodatkowania obrotu/dochodu i płacenia podatku, nie zaś działań pozostających poza jego wpływem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 426/10). Należy zatem podzielić pogląd, że podstawową przesłanką podjęcia decyzji w sprawie zastosowania ulgi jest sytuacja istniejąca w chwili orzekania, jednakże nie można tracić z pola widzenia tego, że skoro nie można zdarzeniami i niepowodzeniami prowadzonej działalności przez podatnika obciążać budżetu to tym bardziej świadomego unikania płacenia podatków. Wobec powyższych ustaleń dokonana przez organy ocena, że sytuacja Skarżącego nie ma charakteru wyjątkowej jest trafna. Sytuacja materialna, jak zasadnie podnoszą organy, nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości, zwłaszcza wobec faktu, że zaległości będące przedmiotem wniosku są skutecznie egzekwowane. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, że każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej, spełniałby przesłankę do przyznania ulgi. Takie stanowisko byłoby sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP, z której wynika, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2119/10 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Subiektywne przekonanie podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę nie może być utożsamiane z ważnym interesem podatnika. Organy powołały fakty, ich ocenę jak i uzasadniły przyczyny odmowy udzielenia żądanej ulgi. Co do zasady zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że subiektywne przekonanie strony o doznanej krzywdzie nie są wystarczającymi do umorzenia zaległości podatkowej. Wyrażone przez organy stanowisko nie stanowi przejawu dyskryminacji Skarżącego. Odmowa umorzenia wynika z faktu, że nie zaistniały przesłanki do zastosowania ulgi. Odnosząc się do zarzutu, że organy pominęły okoliczności braku majątku, Sąd nie podziela zarzutu skargi. Organy odnosząc się do tej kwestii stwierdziły bowiem, że egzekucja wobec stałych dochodów Skarżącego (emerytura) jest skuteczna, co rokuje możliwością egzekwowania kwoty zaległości podatkowej a ponadto Skarżący posiada majątek ruchomy (samochód osobowy) oraz nie wykazaną w oświadczeniu Strony z dnia [...] r. nieruchomość w postaci gruntu rolnego położonego w [...]. Reasumując, w ocenie Sądu, organy podjęły niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżone decyzje wydały na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego – dwukrotnie wzywano Skarżącego do udokumentowania przesłanek warunkujących zastosowanie przedmiotowej ulgi i prawidłowo stwierdziły, że nie wystąpiły przesłanki przemawiające za umorzeniem zaległości w podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowym. Według Sądu, taka ocena, jaką przedstawiły organy w zaskarżonych decyzjach, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. To, że Skarżący odmiennie ocenia materiał dowodowy nie znaczy, że ocena dowodów została dokonana przez organy z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów. Również uzasadnienie zaskarżonych decyzji nie budzi zastrzeżeń, bowiem wynika z nich podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji wyraźnie rozważono kwestę uzyskiwanych przez Skarżącego dochodów, ponoszonych wydatków, stanu zdrowia, wskazując jednocześnie, iż w tym konkretnym przypadku nie uzasadniają one udzielenia wnioskowanej ulgi podatkowej. Uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny być one tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje spełniają powyższe kryteria. Organy w uzasadnieniu przedstawiły ustalony stan faktyczny oraz wyjaśniły przesłanki, którymi kierowały się odmawiając umorzenia zaległości podatkowych. Mając na uwadze zatem podniesione wyżej okoliczności i uznając, że skoro ww. przepisy określające przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, uzależniają zastosowanie tego rodzaju ulgi od stanowiska organu, a w tej sprawie organ po rozważeniu zaistnienia w sprawie tych przesłanek i należytego ich uzasadnienia, podjął decyzję o odmowie ich umorzenia, to nie ma podstaw do uznania, że w sprawie naruszone zostały przepisy regulujące zasady umarzania tych zaległości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło