I SA/Sz 1166/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (zwany dalej: "Organem egzekucyjnym") prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku pani L. C. PESEL:[..] , na podstawie wystawionego przez K.W. P. w K. tytułu wykonawczego z dnia 31.01.2013 r. Nr [...] . Przedmiotowym tytułem wykonawczym objęto zaległości z tytułu opłaty za pobyt w jednostce Policji w dniu 08.07.2007 r. w celu wytrzeźwienia. 2. Postanowieniem z dnia [..] r. nr [...] MG Organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie z uwagi na przedawnienie należności, to jest przesłankę umorzenia wynikającą z regulacji art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.e.a."). 3. Na powyższe rozstrzygnięcie Organu egzekucyjnego M. K. W. P. (dalej przywoływany także jako: "Wierzyciel" lub: "Skarżący"), pismem z dnia 29.06.2015 r. numer [...] złożył zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż dochodzona należność z tytułu opłaty za pobyt w jednostce Policji celem wytrzeźwienia jest należnością niepodatkową budżetu państwa, o których mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej przywoływana jako: "O.p."). Jednakże, zdaniem Wierzyciela, do należności takich, powstałych przed dniem 01.01.2010 r. przepisy O.p. nie mają zastosowania. Termin 01.01.2010 r. związany jest z wejściem w życie nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.f.p."). Zgodnie z art. 67 tej ustawy do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, nie uregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i działu III O.p. Natomiast zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wg Wierzyciela przedmiotowe opłaty nie przedawniają się, gdyż przed 01.01.2010 r. kwestii przedawnienia opłaty za pobyt w celu wytrzeźwienia nie regulował żaden przepis. Skarżący wskazał również, że z uzasadnienia postanowienia Organu egzekucyjnego nie wynika, jakie czynności środki egzekucyjne oraz w jakich terminach były podejmowane przez organ egzekucyjny. Zarzucił także, iż Organ egzekucyjny nie posiada uprawnień do badania wymagalności należności przypadających wierzycielowi oraz ich przedawnienia. 4. Dyrektor Izby Skarbowej w S. (zwany dalej: "Organem II instancji") postanowieniem z dnia [...] r. numer [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. 5. Na powyższe rozstrzygnięcia Wierzyciel złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący zarzucił postanowieniu Organu II instancji naruszenie przepisów: - art. 29 § 1 oraz 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.; - art. 70 O.p.; - art. 315 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241, ze zm.). W stosunku do postanowienia Organu egzekucyjnego z dnia 18.06.2015 r. zarzucił naruszenie: - art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Jednocześnie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Organu II instancji w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Organu egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący powtórzył dotychczasową argumentację. Wskazał, iż brak jest przepisów prawa, na podstawie których możliwe byłoby rozciągnięcie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa na należności powstałe przed dniem 01.01.2010 r. Zarzucił również Organowi egzekucyjnemu oraz Organowi II instancji brak uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w związku z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącego ww. Organy dokonując umorzenia postępowania egzekucyjnego, dopuściły się naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. 6. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd w Administracyjnym w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 7. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy dochodzona przez Skarżącego należność z tytułu opłaty za pobyt w jednostce Policji w dniu 08.07.2007 r. w celu wytrzeźwienia, objęta tytułem wykonawczym nr [...] , uległa przedawnieniu. W związku z tym, czy zasadnie umorzono postępowanie egzekucyjne. Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż egzekwowany obowiązek uiszczenia należności uległ przedawnieniu; Skarżący natomiast podnosi, że brak jest przepisów prawa, na podstawie których możliwe jest rozciągnięcie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa na należności powstałe przed dniem 1 stycznia 2010 r. 8. Dla wyjaśnienia powyższych wątpliwości, niezbędne będzie zatem ustalenie jakie przepisy mają zastosowanie do oceny przedawnienia roszczenia o uiszczenie opłaty za pobyt w celu wytrzeźwienia w dniu 8 lipca 2007 r. w jednostce Policji. 9. Na wstępie wywodu uwypuklić należy, że nawiązywany pomiędzy izbą wytrzeźwień/jednostką Policji, a zobowiązanym stosunek nie wynika z zawartego porozumienia. Izba wytrzeźwień/jednostka Policji działa z mocy przysługującego temu podmiotowi władztwa administracyjnego i posiada uprawnienia wynikające z przepisów prawa administracyjnego. Ten specyficzny stosunek administracyjnoprawny pomiędzy organem administrującym, a osobą fizyczną następuje z wyłączeniem woli zobowiązanego i charakteryzuje się właśnie w związku z posiadaniem przez organ tzw. "władztwa", brakiem równorzędności podmiotów - stron tego stosunku. Również związane z tym stosunkiem opłaty, których obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy, ustalane są jednostronnie przez organ na podstawie przepisów wykonawczych. Powyższe cechy, w ocenie Sądu, są charakterystyczne dla stosunków publicznoprawnych i wynikających z nich zobowiązań publicznych. Stąd przyjąć należy, że opłaty z tytułu pobytów w izbie wytrzeźwień/w jednostce Policji w celu wytrzeźwienia, nie posiadają charakteru zobowiązaniowego w rozumieniu prawa cywilnego, lecz administracyjnoprawny i wynikają nie z czynności prawnej, lecz z decyzji np. o przymusowym o umieszczeniu w izbie. 10. Zgodnie z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, stosuje się przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (w tym dotyczące przedawnienia). W normie zawartej w art. 60 u.f.p. ustawodawca wprowadził termin niepodatkowych należności budżetowych oraz zawarł otwarty katalog tych należności, wskazując w art. 60 pkt 7 u.f.p., jako niepodatkowe należności budżetowe - dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych przepisów. Definicję niepodatkowych należności budżetowych odnaleźć można w normie art. 3 pkt 8 O.p., zgodnie z którym, przez niepodatkowe należności budżetowe należy rozumieć należności niebędące podatkami i opłatami, stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Opłata za pobyt w jednostce Policji w celu wytrzeźwienia stanowi niepodatkową należność budżetową, o której mowa w normie zawartej w art. 60 u.f.p. Obowiązek uiszczenia tej opłaty wynika bowiem z przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.). Należy także wskazać, że pobyt w izbie wytrzeźwień/ jednostce Policji, zwykle poprzedzony jest przymusowym doprowadzeniem, wiąże się zatem z zaistnieniem okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 1 powyższej ustawy. Obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień/jednostce Policji w celu wytrzeźwienia wynika z art. 42 ust. 5 powołanej ustawy, a egzekucja tych należności następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 42 ust. 5a ustawy). Podsumowując tę część wywodu, nie ma wątpliwości, że opłata za pobyt w jednostce Policji w celu wytrzeźwienia jest opłatą o charakterze publicznoprawnym, stanowiącą należność budżetu państwa, której obowiązek uiszczenia wynika z przepisów prawa. Należy także wskazać, że do dnia 1 stycznia 2010 r. przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie regulowały kwestii terminu przedawnienia opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień/jednostce Policji w celu wytrzeźwienia. 11. Zgodnie z treścią art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Wskazywano także powyżej, iż zgodnie z art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 stosuje się przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - w tym dotyczące przedawnienia. Nie można zatem przyznać racji Skarżącemu, iż należności powstałe przed dniem 1 stycznia 2010 r. nie ulegają przedawnieniu. Takiemu poglądowi przeczy w istocie nie tylko regulacja art. 67 w zw. z art. 60 u.f.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p., ale także sama istota instytucji przedawnienia, co do której Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się wielokrotnie wskazując, iż jest ona prawem podatnika. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd Organu, iż w stosunku do wymagalnej w 2007 r. opłaty za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań należy zastosować art. 70 § 1 O.p., który przewiduje 5 letni termin przedawnienia (por. także wyrok NSA z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt. II FSK 2174/10), z tym jednak zastrzeżeniem, iż termin ten należy liczyć od dnia wejścia w życie ustawy o finansach publicznych, czyli od dnia 1 stycznia 2010 r. (por. także WSA w Łodzi z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 615/10, wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II FSK 884/09, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 1072/10). Tym samym Sąd orzekający w sprawie uznaje, iż w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o finansach publicznych, dopiero od 1 stycznia 2010 r. do opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień/jednostce Policji w celu wytrzeźwienia, będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i działu III O.p. - zgodnie z regulacją wynikającą z art. 67 u.f.p. Skoro bowiem do dnia 1 stycznia 2010 roku kwestii przedawnienia w przedmiotowej opłaty nie regulował żaden przepis prawa materialnego, to pięcioletni termin przedawnienia należy liczyć od dnia 1 stycznia 2010 roku (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II FSK 884/09 - wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko powyższe należy uznać obecnie za obowiązujące. 12. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać należy, iż bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z chwilą wejścia w życie ustawy o finansach publicznych, to jest w dniu 01.01.2010 r. Wobec tego, w ocenie Sądu, prawidłowo Organ uznał, że obowiązek uiszczenia przedmiotowej należności z tytułu pobytu do wytrzeźwienia w jednostce Policji w dniu 08.07.2007 r. uległ przedawnieniu z dniem 31.12.2014 r. 13. W następnej kolejności, odnosząc się do zarzutu Skarżącego w zakresie braku uprawnień organów do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w związku z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a., Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z powyższym przed podjęciem egzekucji organ egzekucyjny ma obowiązek zbadać dopuszczalność prowadzenia egzekucji, m.in. czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, czy zostało doręczone upomnienie, jeśli takie jest wymagane. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 czerwca 2014 r. (sygn. akt I SA/Po 57/14), można dostrzec pewną sprzeczność, że z jednej strony organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania, m.in. zasadności i wymagalności obowiązku, a w przypadku wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. co do wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku, organ egzekucyjny musi zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów, wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca. Natomiast zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo, jeżeli obowiązek nie istniał. W ocenie Sądu powołany przepis art. 59 u.p.e.a. należy odczytywać w powiązaniu z innymi regulacjami tej ustawy, m.in. istotnym jest art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 34 § 1 u.p.e.a. Należy wyraźnie podkreślić, że zakaz badania tytułu z punktu widzenia zasadności i wymagalności obowiązku, jak wskazują powołane przepisy, nie jest bezwzględny w toku całego postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może zatem nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informacje bez jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., III SA 7105/98, LEX nr 46 237). 14. Rację ma Organ podnosząc, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza bowiem, że nie jest realizowany jego cel; wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyny niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny jest zatem obowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne, jeżeli w sprawie zachodzi chociażby 1 z przesłanek wymienionych we wskazanym art. 59 § 1 u.p.e.a. 15. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Organ I instancji art. 124 § 2 K.p.a., Sąd podziela argumentację Organu II instancji, iż jakkolwiek postanowienie Organu egzekucyjnego nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia, to nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dodatkowo wskazać należy, iż uzasadnienie postanowienia wydanego w II instancji, wymogi w zakresie powyższego spełnia. 16. Biorąc pod uwagę że jedną z okoliczności, która uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego jest przedawnienie obowiązku, a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie, oraz nie stwierdziwszy naruszenia przepisów prawa zarzucanego w skardze w stopniu kwalifikowanym jak również w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.