I SA/Sz 1266/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U M i K M o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 22 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności III i IV raty podatku od nieruchomości za 2014 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący U i K M, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnili, że aktualna sytuacja finansowa rodziny nie pozwala na uiszczenie ww. wpisu sądowego. Wskazali, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi coraz mniejsze zyski, wysokość dochodów z tego tytułu wynosi netto "[...]". Z kolei Skarżący przebywa na rencie z tytułu niezdolności do pracy, ze względu na problemy zdrowotne nie może podjąć żadnej pracy. Otrzymuje rentę w wysokości netto "[...]", nie posiada innych źródeł utrzymania. Skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, na ich utrzymaniu pozostaje studiujący [...][...], który nie uzyskuje żadnych dochodów. Wskazując na zobowiązania i stałe wydatki podali, że wynoszą one [...]. zł. Odnośnie do majątku, Skarżący wskazali jedynie na pawilon handlowy o wartości "[...]."; nie wykazali innego majątku, oszczędności, ani wartościowych rzeczy ruchomych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2015 r. Skarżący nadesłali: - zeznanie podatkowe Skarżących PIT-36 za 2014 rok z zadeklarowanym przez skarżącą przychodem z działalności gospodarczej (Handel hurtowy i detaliczny materiałami budowlanymi) [...] zł, kosztami [...] zł i dochodem [...] zł oraz zadeklarowanym przez Skarżącego przychodem (dochodem) z innych źródeł (w tym emerytury-renty z zagranicy) w wysokości [...] zł, - dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków tytułem opłat za energię, wodę i wywóz nieczystości, - zaświadczenie uczelni wyższej potwierdzające, że [...] Skarżących jest studentem [...]roku studiów stacjonarnych w S, - niepodpisany wydruk – zestawienie zapisów księgowych firmy PH B za miesiące od stycznia 2015 r. do listopada 2015 r. , - kopię umowy najmu lokalu użytkowego, z której wynika, że Skarżąca U M jest najemcą lokalu znajdującego się w miejscowości O na cele mieszkaniowe za cenę [...] zł miesięcznie, wynajmującym jest P M; umowa została zawarta na okres od 1 grudnia 2015 r. do 1 grudnia 2020 r, - wyciąg z dwóch rachunków bankowych (osobisty i firmowy – U M PH "B") Skarżącej za okres od 1 listopada do 31 grudnia 2015 r. (brak transakcji). Skarżący wyjaśnili, że nieruchomość przy ul. D w S, gdzie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, jest własnością PKP. Wbrew wezwaniu Skarżący nie przedłożyli wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego oraz nie przedłożyli dokumentów potwierdzających aktualną wysokość renty Skarżącego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy Skarżący są w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji) czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżących, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Skarżący są aktualnie zobowiązani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł. Wniosek złożony w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, Skarżący nie wykazali bowiem, że poniesienie przez nich kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania ich rodziny. W formularzu Skarżący podali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza Skarżącej oraz renta Skarżącego. Według oświadczenia Skarżących, dochód z działalności wynosi netto "[...]" miesięcznie, a renta Skarżącego "[...]". Z przedłożonego zestawienia zapisów księgowych firmy B (bez podpisu) wynika, że w okresie od stycznia do listopada 2015 r. skarżąca zaewidencjonowała przychód "[...]", wydatki "[...]". Powyższe dane oznaczają, że sytuacja finansowa prowadzonej przez skarżącą działalności nie jest zła. Udokumentowane miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny wynoszą ok. [...] zł (najem lokalu mieszkalnego energia, woda wywóz nieczystości). Należy zwrócić uwagę, że dla oceny możliwości płatniczych Skarżących konieczne jest ustalenie sytuacji finansowej Skarżącego. Skarżący nie wykazali jakie są możliwości płatnicze Skarżącego w sprawie. Wbrew wezwaniu referendarza sądowego nie przedstawili dokumentów potwierdzających aktualną wysokość pobieranej renty ani wyciągów z rachunków bankowych. Takich dokumentów nie zawierają też akta administracyjne sprawy. Wskazać trzeba, że nadesłane zeznanie podatkowe Skarżącego wskazuje, że deklarował on za 2014 r. dochód w wysokości [...] zł ("inne źródła, niewymienione w wierszach od 1 do 7 w tym emerytury- renty z zagranicy"), jednak jego aktualna sytuacja finansowa nie została potwierdzona, pomimo kierowanego do Skarżących wezwania. Dodać w tym miejscu należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Oceniając wniosek Skarżących, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie przedstawili oni wszystkich wymaganych dokumentów, istotnych dla oceny swoich możliwości płatniczych w niniejszej sprawie. Mając na uwadze wszystko powyższe, należy stwierdzić, że Skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.