I SA/Sz 1282/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J L o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 17 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca J L ([...] lat), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wyjaśniła, że jej aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie ww. wpisu sądowego. Wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą, w której poziom przychodów nie jest stały, "utrzymanie generuje koszty"; terminy płatności za usługi są rozciągnięte w czasie, często wymagają podjęcia działań windykacyjnych. Skarżąca nie była w stanie zaplanować takiego wydatku. Kwota stanowiąca dochód pozwala na skromne utrzymanie rodziny. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z [...] M (ur. [...] r.) oraz dwójką dzieci w wieku [...] lat. Według oświadczenia Skarżącej źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez nią działalność gospodarcza, z której dochód wynosi netto ok. [...] zł, z kolei [...] Skarżącej pobiera zasiłek w wysokości ok. [...] zł. Stałe miesięczne wydatki to: kredyt bankowy [...] zł , raty leasingowe [...] zł, koszt mieszkania ok. [...] zł. Skarżąca nie wykazała jakiegokolwiek majątku, oszczędności, ani wartościowych rzeczy ruchomych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2015 r. Skarżąca nadesłała: - zeznanie podatkowe Skarżącej PIT-36L za 2014 rok z zadeklarowanym przychodem [...] zł, kosztami [...] zł i stratą [...] zł, - zeznanie podatkowe [...] Skarżącej PIT-37 za 2014 r. z zadeklarowanym przychodem ze stosunku pracy: [...] zł, z tytułu renty/emerytury oraz inne krajowe świadczenia, o których mowa w art. 34 ust. 7 ustawy, w wysokości [...] zł, dochodem: [...] zł, - podsumowanie księgi przychodów i rozchodów działalności gospodarczej Skarżącej za okres od 1 czerwca do 31 grudnia 2015 r. z wykazanym przychodem [...] zł, kosztami uzyskania przychodu [...] zł, dochodem [...] zł, - dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków tytułem opłat za energię, gaz, wodę i wywóz nieczystości, spłatę kredytu, - załączniki do czterech umów leasingu zawartych przez PTH "D" J L (tabele rat wynagrodzenia), w których wartość przedmiotów leasingu wynosiła po [...] zł + podatek VAT), - lista płac za październik 2015 r., - kopię faktury z dnia 19 grudnia 2014 r. związanej ze sprzedażą samochodu [...] za kwotę [...] zł. W odniesieniu do wymaganego w ww. wezwaniu wyciągu z rachunku bankowego, Skarżąca wyjaśniła, że jej rachunki bankowe są zajęte przez komornika i nie ma historii za wskazany okres (od 1 października do 30 listopada 2015 r.), w związku z tym nie może zrobić wydruku; oświadczyła, że jej [...] nie posiada rachunków bankowych. Z kolei odnosząc się do wymaganego w wezwaniu referendarza sądowego dokumentu potwierdzającego wysokość zasiłku [...] za okres ostatnich sześciu miesięcy, oświadczyła, że wysokość zasiłku [...] wynosi około [...] zł oraz że nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego kwotę. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji) czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Skarżąca jest aktualnie zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł. Wniosek złożony w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem, że poniesienie przez nią kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. W formularzu skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje małoletnich dzieci ([...] lat). Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza skarżącej: PT-H "D" w D. Według oświadczenia Skarżącej otrzymuje z tego tytułu dochód w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie, z przedłożonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynika, że średni miesięczny dochód brutto wyniósł w okresie od czerwca do listopada 2015 r. [...] zł. Skarżąca otrzymała nadto [...] zł z tytułu sprzedaży w dniu 19 grudnia 2014 r. samochodu [...]. Miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny wynoszą ok. [...] zł (gaz, energia, woda; skarżąca spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości ok. [...] zł). Wskazać trzeba, że raty leasingowe i wypłaty pracownicze, jako związane z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą, nie zostały uwzględnione przy wyliczaniu kosztów utrzymania rodziny skarżącej. Należy zwrócić uwagę, że dla oceny możliwości płatniczych Skarżącej wymagane jest ustalenie sytuacji finansowej jej męża. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, że jej [...] utrzymuje się z zasiłku w wysokości [...] zł miesięcznie, w odpowiedzi na wezwanie oświadczyła jedynie, że nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego kwotę zasiłku. Nadesłane zeznanie podatkowe [...] Skarżącej wskazuje, że deklarował on za 2014 r. dochody z dwóch źródeł (dochody z pracy; emerytury, renty oraz inne krajowe świadczenia, o których mowa w art. 34 ust. 7 ustawy), jednak aktualna sytuacja finansowa nie została potwierdzona. Oceniając sytuację Skarżącej należy też zwrócić uwagę, że nie udokumentowała ona należycie swojej osobistej sytuacji finansowej, w tym stanu ewentualnych oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym. Wbrew wezwaniu nie przedłożyła wymaganych wyciągów z rachunków bankowych. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie wyjaśniła, że rachunki bankowe są zajęte przez komornika, nie ma historii za wskazany okres. Okoliczności tej nie potwierdziła jednak żadnym dokumentem. Dodać w tym miejscu należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Dodatkowo wskazać też należy, że Skarżąca nie wskazała w sposób niebudzący wątpliwości swojej sytuacji majątkowej. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że nie posiada nieruchomości, natomiast z nadesłanej w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego dokumentacji wynika, że opłaty mieszkaniowe dotyczą lokalu położonego w D przy ul. G, Skarżąca jako adres podaje lokal w D przy ul. [...] (korespondencję odebrał dorosły domownik – siostra "P Z"), z kolei siedziba prowadzonej działalności znajduje się w nieruchomości przy ul. G w D. Oceniając wniosek Skarżącej, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie przedstawiła ona wszystkich wymaganych dokumentów, istotnych dla oceny swoich możliwości płatniczych w niniejszej sprawie. Mając na uwadze wszystko powyższe, należy stwierdzić, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.