I SA/Sz 1405/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości p o s t a n a w i a: odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca H.R., reprezentowana przez adwokata, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podała, że dochody w postaci emerytury z ledwością wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Oświadczyła, że od grudnia 2014 r. jest wdową i emerytura w wysokości [...] zł netto jest jedynym źródłem jej utrzymania. Z oświadczenia Skarżącej wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Odnośnie do majątku Skarżąca oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności. W związku z wynikającymi z akt sprawy danymi wskazującymi na prowadzony przez Skarżącą w latach 2010-2012 obrót nieruchomościami, przedstawione wyżej oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jej możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2016 r. Skarżąca została zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznanie podatkowe Skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku; aktualny dokument potwierdzający wysokość emerytury Skarżącej, dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez Skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem z okresu ostatnich trzech miesięcy; wykaz rachunków bankowych Skarżącej oraz wyciągów z wszystkich rachunków bankowych Skarżącej (w tym lokat) za okres od 20 listopada 2015r. do 20 stycznia 2016r.; decyzje właściwych organów podatkowych ustalających Skarżącej zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości na 2014 rok; dodatkowe oświadczenie Skarżącej o stanie majątkowym, tj. jaki tytuł prawny przysługuje Skarżącej do nieruchomości w miejscowości P. nr [...], kto jest właścicielem tej nieruchomości, jaka jest powierzchnia gruntu i budynków oraz szacunkowa wartość nieruchomości. W ww. wezwaniu (doręczonym 1 lutego br.) wyznaczono siedmiodniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca oświadczyła w dniu 8 lutego br., że nie składała zeznania podatkowego za 2014 rok, "nie odszukała" ostatniej waloryzacji emerytury i wystąpiła do oddziału KRUS o wydanie kopii decyzji. Do dnia sporządzenia oświadczenia nie otrzymała jej. Podała, że dołączy decyzję do akt sprawy. Skarżąca oświadczyła nadto, że nie posiada lokat bankowych ani rachunków bankowych, a nieruchomość, w której zamieszkuje, położona w miejscowości P. [...], o wartości [...] zł, należy do córki Skarżącej (W.C.). Skarżąca nadesłała nakaz płatniczy w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 rok wydany wobec W.C. oraz dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków (faktury za energię, telefon, wodę). Do dnia wydania niniejszego postanowienia Skarżąca nie nadesłała wymaganego dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Skarżący powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony skarżącej od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym osoba, chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienia NSA: z dnia 25.06.2014 r. sygn. akt II FZ 911/14, LEX 1481720; z dnia 24.07.2014 r. sygn. akt II GZ 393/14, LEX 1495223; z dnia 22.10.2014 r. sygn. akt II FZ 1294/14, LEX 1525356). W ocenie referendarza sądowego, Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W formularzu Skarżąca wskazała, że źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, nie posiada majątku, jest wdową i prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Referendarz sądowy uznał, że udokumentowanie sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącej jest konieczne do oceny jej możliwości płatniczych w sprawie. Dlatego została wezwana w piśmie z dnia 26 stycznia br. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić i potwierdzić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Oceniając wniosek Skarżącej, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie potwierdziła ona wymaganych informacji, istotnych dla oceny jej możliwości płatniczych w niniejszej sprawie, w szczególności dotyczy to aktualnych źródeł utrzymania i wysokości posiadanych środków na utrzymanie. Skarżąca nie nadesłała zeznania podatkowego za 2014 r. Gołosłowne twierdzenie Skarżącej o tym, że "zeznanie podatkowe za 2014 rok nie zostało złożone" oraz nieprzedłożenie przez Skarżącą dokumentów potwierdzających wysokość emerytury oznacza, że nadal oświadczenie o utrzymywaniu się Skarżącej jedynie z emerytury KRUS w wysokości [...] zł budzi wątpliwości. Na konieczność dostarczenia do Sądu takich dokumentów wskazują dodatkowo dane wynikające z akt sprawy, t.j. okoliczność aktywnego uczestniczenia Skarżącej w latach 2010-2012 w obrocie nieruchomościami. Już chociażby transakcja sprzedaży przez Skarżącą nieruchomości z dnia 21 kwietnia 2010 r. za cenę [...]zł związana z przedmiotem zaskarżenia w sprawie (nieruchomość położona w G. przy ul. [...], stanowiła dla skarżącej źródło przychodu w znacznej wysokości (płatności miały być dokonywane na wskazany przez Skarżącą rachunek bankowy). Z akt sprawy wynika, że Skarżąca nabyła tę nieruchomość w 2006 r. za cenę [...]zł z funduszy pochodzących z majątku osobistego. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że Skarżąca należała do osób majętnych. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżąca nie przedłożyła dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej aktualnej sytuacji finansowej. Przyjąć zatem należało, że przedstawiła ona swoją sytuację finansową w sposób selektywny, uchylając się od wykazania swoich rzeczywistych możliwości płatniczych, nie wykazując tym samym, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Reasumując przedmiotowe rozważania, należy stwierdzić, że tylko wyjaśnienie – w sposób niebudzący wszystkich przedstawionych wyżej wątpliwości –dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej Skarżącej oraz nadesłanie brakujących dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku. Na marginesie należy również wyjaśnić, że odmowa przyznania prawa pomocy nie oznacza ze swojej istoty ograniczenia Skarżącej prawa do sądu. Prawo pomocy, jak już wyjaśniono to wyżej, jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom niebędącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284, ze zm.). Skoro Skarżąca nie wykazała, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, to w konsekwencji zasadna, w ocenie referendarza sądowego jest odmowa przyznania jej prawa pomocy i w tej sytuacji nie można mówić o pozbawieniu jej możliwości obrony swoich praw przed sądem. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.