I SA/Sz 1416/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca M.S. złożyła w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca powołała się na niską emeryturą i konieczność opieki nad całkowicie niepełnosprawną ruchowo matką ([...] lata). Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem i matką. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura Skarżącej w wysokości netto [...] zł, świadczenie przedemerytalne męża Skarżącej w wysokości netto [...] zł oraz emerytura matki Skarżącej w wysokości netto [...] zł. Podała, że miesięczne zobowiązania i stałe wydatki, szczegółowo wskazane w uzasadnieniu wniosku, wynoszą łącznie ok. [...] zł. Odnośnie do majątku podała, że posiada dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 (wartość [...] zł), stanowiący przedmiot współwłasności majątkowej małżeńskiej. Skarżąca i jej mąż są współwłaścicielami, każdy po [...] części, trzech lokali użytkowych o powierzchni [...] m2, [...] m2, [...] m2 o wartości [...] zł. Skarżąca jest współwłaścicielem w [...] części samochodu osobowego [...] rok prod. [...], o wartości [...] zł. Wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła kopię decyzji o przyznaniu emerytury Skarżącej w wysokości netto [...] zł oraz skierowany do niej tytuł wykonawczy Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. dotyczący należności pieniężnej w wysokości [...] zł (odsetki na dzień wystawienia ww. tytułu w wysokości [...] zł). Przedstawione wyżej oświadczenie Skarżącej okazało się niewystarczające do oceny jej możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego Skarżąca została zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń. Wezwanie to obejmowało: - zeznanie podatkowe o wysokości uzyskanych przez Skarżącą dochodów w 2014 roku, - zeznanie podatkowe o wysokości uzyskanych przez męża Skarżącej dochodów w 2014 roku, - dodatkowe oświadczenie Skarżącej, czy wskazane we wniosku trzy lokale użytkowe stanowią dla Skarżącej lub jej męża źródło przychodu np. na podstawie umowy najmu, dzierżawy i jaka jest wysokość dochodu uzyskanego z tego tytułu w okresie ostatnich 6 miesięcy wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe, - wyciągi z rachunków bankowych Skarżącej oraz męża Skarżącej za okres od 10 grudnia 2015 r. do 10 stycznia 2016 r. - dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca przedłożyła: - kopie faktur potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie, w tym leczenie, - zeznanie podatkowe Skarżącej i jej męża za 2014 rok, - dodatkowe oświadczenia Skarżącej i jej męża o nieuzyskiwaniu przychodów z tytuły najmu lub dzierżawy trzech lokali użytkowych, - wyciągi z rachunku bankowego Skarżącej i jej męża za okres od 16 grudnia 2015 r. do 15 stycznia 2016 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca jest aktualnie zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. W ocenie referendarza sądowego, Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest emerytką, mąż otrzymuje świadczenie przedemerytalne, Skarżąca opiekuje się swoją niepełnosprawną ruchowo matką w podeszłym wieku. Wskazała, że miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł, a miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą łącznie ok. [...]zł. Wobec Skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Z przedłożonych na wezwanie dokumentów wynika jednak, że Skarżąca posiada co najmniej od 2014 r. dodatkowe źródło dochodu, o czym nie wspomniała na urzędowym formularzu. Zarówno z zeznania podatkowego małżonków za 2014 rok, jak i z wyciągów ze wspólnego rachunku bankowego wynika, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w S. "[...] M.S., J.J. " z udziałem w wysokości [...] %". Aktualne, powszechnie dostępne dane z CEIDG (www.firma.gov.pl), potwierdzają, że Skarżąca jest aktywnym przedsiębiorcą, prowadzi od [...] r. działalność gospodarczą ([...] M. S.) głównie w zakresie sprzedaży obuwia i wyrobów skórzanych. Z przedłożonego zeznania podatkowego za 2014 rok wynika, że Skarżąca zadeklarowała stratę z działalności w wysokości [...]zł (przychody: [...] zł, koszty [...] zł), dochody z tytułu emerytury w wysokości [...] zł), z kolei mąż Skarżącej zadeklarował dochody z emerytury w wysokości [...] zł. Z wyciągu bankowego wynika, że Skarżąca zasiliła w grudniu 2015 r. wspólny rachunek bankowy małżonków kwotą [...] zł (dwa przelewy z rachunku bankowego [...] w S. z 18 i 21 grudnia 2015 r.), a przelewem z dnia 29 grudnia 2015 r. małżonkowie przekazali kwotę [...] zł na osobisty rachunek Skarżącej. Należy zatem zwrócić uwagę, że Skarżąca dysponuje jeszcze co najmniej jednym dodatkowym rachunkiem bankowym (nr [...]), z którego wyciągów, wbrew wezwaniu nie przedłożyła. Zatem stwierdzić należy, że pomimo wezwania Skarżąca nie przedłożyła dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową, w szczególności związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Podkreślić należy raz jeszcze, że do oceny możliwości płatniczych w sprawie niezbędne jest ustalenie aktualnych źródeł utrzymania i wysokości posiadanych przez Skarżącą środków finansowych. Oświadczenie Skarżącej było niepełne (brak informacji o dodatkowym źródle przychodu - prowadzona działalność gospodarcza), a pomimo wezwania, nie przedstawiła wszystkich dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową swojej rodziny. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie wykazała w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.