I SA/Sz 153/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi E.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.), dalej zwana "Ordynacją podatkową", stwierdziło, że odwołanie E. i P. K. od wydanej przez Burmistrza C. decyzji z dnia 27 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia małżonkom zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2010 w kwocie [...] zł, zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w zaskarżonej decyzji organ podatkowy I instancji zawarł pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania do organu odwoławczego. Organ odwoławczy zaznaczył także, że z akt sprawy wynika, że odbiór zaskarżonej decyzji P. K. pokwitował własnoręcznym podpisem w dniu 28 listopada 2012 r. W konsekwencji stwierdził dalej, że termin na wniesienie odwołania mijał w dniu 12 grudnia 2012 r., uznając jednocześnie, że odwołanie E. i P. K. wysłane listem poleconym w dniu 13 grudnia 2012 r. zostało złożone nieskutecznie, tj. z uchybieniem terminu, co uniemożliwiło organowi odwoławczemu merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy zauważył także, że strona nie zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na to rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca E. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie: 1) art. 233 § 3 w związku z art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia decyzji z dnia 27 listopada 2012 r. i niedokonania przez SKO w S. rozstrzygnięcia o zasadności uchylenia tej decyzji, mimo że strona nigdy skutecznie powyższej decyzji nie otrzymała, a w konsekwencji niezgodne ze stanem faktycznym ustalenie terminu przez organ odwoławczy do wniesienia odwołania; 2) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.) poprzez nieuznanie przez SKO w S. E. K. jako podatnika podatku od nieruchomościi równoprawną stronę postępowania, podczas gdy z treści przywołanego przepisu wynika, że podatnikami są osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości; 3) art. 214, w związku z art. 211 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie przez SKO w S. faktu niedoręczenia decyzji nr [...] jednej ze stron – E. K., a tym samym braku pouczenia strony o terminie wniesienia odwołania i pomimo powyższego -stwierdzenie przez SKO w S. uchybienia terminowi do wniesienia odwołania; 4) art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez sankcjonowanie przez SKO w S. rażącego naruszenia przepisów przez Burmistrza Gminy C., polegającego na pominięciu w postępowaniu podatkowym w pierwszej instancji jednej ze stron – E. K., wraz z niedoręczeniem jej decyzji, pomimo obowiązku ciążącym na organie - działania w ramach i na podstawie przepisów prawa; 5) art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez działanie SKO w S. naruszające zaufanie podatnika do organów podatkowych, polegające w szczególności na nieodniesieniu się w żaden sposób do kwestii braku, w otrzymanej dokumentacji, potwierdzenia doręczenia decyzji E. K., a także do zarzutów podniesionych w odwołaniu do decyzji przez stronę, dotyczących kwestii braku doręczenia decyzji, pomimo obowiązującej organy podatkowe zasady zaufania. W uzasadnieniu skargi skarżąca zauważyła, że w aktach sprawy brak jest dowodu nadania decyzji przez organ podatkowy oraz odbioru decyzji przez skarżącą, co oznacza, że Burmistrz Gminy C. nigdy nie doręczył decyzji w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. E. K. Skarżąca wprawdzie zapoznała się z decyzją w dniu 30 listopada 2012 r., jednakże nieuwzględnienie przez Kolegium faktu niedoręczenia decyzji skarżącej oznacza, że nie została ona formalnie pouczona o prawie wniesienia odwołania, co stanowi naruszenie art. 214 w zw. z art. 211 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącej nie doszło zatem do uchybienia terminu na wniesienia odwołania, a organ winien rozpatrzeć sprawę merytorycznie. W tej sytuacji niewyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia Kolegium stanowiłoby dalsze pozbawienie jej możliwości obrony swych praw, tj. prawa do zaskarżenia decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym oznaczałoby uchybienie zasadzie praworządności. W ocenie skarżącej, działanie Kolegium pogłębiło poczucie rażącego lekceważenia praw strony postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym wypadku zaskarżonego postanowienia, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej jako "P.p.s.a.) - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec tego, Sąd zbadał, czy toczące się postępowania nie naruszyły norm, zawartych w Ordynacji podatkowej i stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, a skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd pragnie przy tym zwrócić uwagę Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że decyzja z dnia 27 listopada 2012 r. została wydana przez Burmistrza C. na rzecz obojga małżonków to jest na rzecz E. i P. K. Także odwołanie – podpisali obydwoje małżonkowie. Nie mniej decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości została doręczona jedynie P. K. (choć zaadresowana na E. i P. K.), co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych. Okoliczność nie doręczenia decyzji skarżącej była przez nią podnoszona w odwołaniu. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) ustanawia zasady opodatkowania małżonków. Należy zaznaczyć, że do końca 2002 r., co wynikało z ówczesnego brzmienia art. 2 ust. 3 tej ustawy, jeżeli nieruchomość stanowiła współwłasność małżonków lub odrębną własność każdego z nich - to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył łącznie na obojgu małżonkach bowiem ustawodawca w powołanym przepisie posługiwał się pojęciem obowiązku podatkowego, ciążącego łącznie na obojgu małżonkach. Po dniu 1 stycznia 2003 r. małżonków traktuje się tak jak innych współwłaścicieli. Nie są już oni łącznie zobowiązani do zapłacenia podatku od nieruchomości stanowiących zarówno ich współwłasność, jak i odrębną własność każdego z nich. W obowiązującym stanie prawnym małżonkowie otrzymują jedną, odrębną decyzję dotyczącą nieruchomości wspólnej. Decyzja ta powinna być doręczona małżonkom – podatnikom odrębnie. Praktyka doręczenia decyzji "dowolnemu" małżonkowi jest niezgodna z wymogami Ordynacji podatkowej w zakresie doręczeń bowiem każdy z małżonków powinien otrzymać decyzję odnoszącą się do nieruchomości wchodzącej w skład majątku małżeńskiego. W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej, sporządzonej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy oraz podatek w jednej kwocie (bez podziału). Jeżeli decyzja zostanie doręczona tylko jednemu z nich, tylko na nim będzie ciążyło zobowiązanie podatkowe. Od drugiego małżonka, do czasu doręczenia mu decyzji, nie będzie można wymagać i egzekwować podatku (por. Leonard Etel Podatek od nieruchomości komentarz, Lex 2012). Pogląd taki został przyjęty również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Dla przykładu można tu przywołać następujące wyroki: Naczelnego Sąd Administracyjnego w W. z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 244/06, LEX nr 317889, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 874/06, LEX nr 394833, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 294/08, LEX nr 461225. A zatem, doręczenie decyzji tylko jednemu z podatników, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, nie upoważniało organu do zajęcia stanowiska w przedmiocie orzekania w kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania zarówno przez E. K., jak i P. K., bowiem skarżącej nie doręczono decyzji organu pierwszej instancji. Z tego też względu zaskarżone postanowienie wypowiadające się w kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez E. K. uznać należało za przedwczesne, bowiem z uwagi na brak dowodu doręczenia skarżącej decyzji organu pierwszej instancji nie sposób odnieść się do terminowości wniesionego odwołania. Wobec powyższego, skoro zaskarżone postanowienie wydane zostało z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, należało je uchylić na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wymienionej ustawy.