I SA/Sz 1532/14

Dnia 11 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpatrzeniu w dniu 11 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. U. – H. "C." s.c. L. i E. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją z dnia 09.06.2014 r. o nr [..] , Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 02.11.2009 r., nr [..] , określającą P. U. – H. "C." s.c. L. i E. M. zobowiązanie w podatku akcyzowym za marzec 2007 r. w kwocie [...] zł, i w tym zakresie orzekł co do istoty w ten sposób, że określił Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za marzec 2007 r. w kwocie [...] zł. W decyzji organu II instancji zawarto pouczenie, że na decyzję tę służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, oraz że skargę wnosi się za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Powyższa decyzja została doręczona na adres Spółki w dniu 13.06.2014 r. Odbiór przesyłki pokwitował K. B. (określony przez doręczającego jako "kierownik"), opatrując ten podpis pieczęcią firmy. Termin do wniesienia skargi upływał w dniu 14.07.2014 r. (poniedziałek). Postanowieniem z dnia 04.07.2014 r., nr [...] , Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w treści decyzji z dnia 09.06.2014 r. o nr [...] . Postanowienie to doręczono Stronie w dniu 10.07.2014 r., a jej odbiór został poświadczony pieczęcią firmy i podpisem S. D. (którego doręczający oznaczył jako "kierownika"). Pismem z dnia 19.11.2014 r. wspólnicy Spółki zwrócili się do Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z prośbą o "dosłanie odpisu decyzji nr [...] z dnia 09 czerwca 2014 r. wraz z potwierdzeniem odbioru", wskazując, że do dnia dzisiejszego ww. decyzji nie otrzymali. W dniu 27.11.2014 r. organ przesłał, na adres wskazany w piśmie Spółki, kserokopię ww. decyzji wraz z kserokopią zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji. Doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 01.12.2014 r. W dniu 08.12.2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Spółka wniosła, za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję z 09.06.2014 r., nr [...] , dopełniając jednocześnie wskazanej czynności. Uzasadniając wniosek, Spółka przywołała brzmienie art. 45 k.p.a., zgodnie z którym jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, oraz orzeczenia sądów administracyjnych, w których wskazano co należy rozumieć pod pojęciem "osoba upoważniona do odbioru korespondencji". Spółka wskazała również na możliwość obalenia domniemania, że pracownik spółki, który dysponuje pieczęcią firmową adresata pisma, jest osobą uprawnioną do odbioru pism. Spółka podniosła, że osoba, która odebrała przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję, nie jest pracownikiem P. C. s.c. L. i E. M. K. B. wykonuje pewne czynności w ramach umowy zlecenia, a więc na podstawie umowy cywilnoprawnej. Umowa zlecenia nie przewidywała uprawnienia i możliwości odbierania korespondencji. K. B. nigdy nie odbierał korespondencji. Osobą wyznaczoną do odbioru przesyłek i prowadzenia czynności administracyjnych jest (i był w czerwcu 2014 r.) pracownik T. A. Jest to jedyna osoba upoważniona do odbioru korespondencji. Spółka wskazała również, że w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym E. M. ustalił, że w dniu 13.06.2014 r. T. A. opuścił stanowisko pracy, aby kupić drugie śniadanie. W tym czasie w biurze pojawił się listonosz. K. B. informował listonosza, że T. A. za chwilę wróci i odbierze korespondencję. Listonosz stwierdził, że nie może tyle czekać i oświadczył, że przecież K. B. równie dobrze może pokwitować odbiór przesyłek. K. B. samowolnie użył pieczęci firmowej i pokwitował odbiór przesyłki. Następnie odebraną korespondencję położył wśród pozostałej korespondencji, która była już zaewidencjonowana przez T. A. K. B. nie poinformował T. A. o odebraniu przesyłki. W ten sposób korespondencja leżała niezauważona do 01.12.2014 r. Spółka podniosła, że zna konsekwencje niezłożenia skargi (Spółka posłużyła się określeniem "odwołanie") w terminie i doniosłość doręczeń, i dba o to, aby korespondencję odbierał tylko jeden pracownik. W tej konkretnej sytuacji doszło do nieprawidłowego odbioru przesyłki przez osobę nieuprawnioną. W ocenie Spółki, załączone przez nią dokumenty w postaci umowy zlecenia oraz umowy o pracę z aneksem jednoznacznie wskazują, że doręczenie było wadliwe. Wobec powyższego Spółka wniosła o rozważenie, czy w ogóle doszło do skutecznego doręczenia decyzji, albowiem jeżeli doręczenie było nieprawidłowe, termin do złożenia skargi nie zaczął biec. Ponadto, przywołując art. 7 k.p.a., Spółka wskazała, że w rozpatrywanej sprawie Strona z przyczyn obiektywnych nie miała możliwości złożenia skargi, gdyż prawo to zostało naruszone przez osobę trzecią, a więc nie z winy organu czy samej strony. W tej sytuacji jej wniosek jest zasadny. W piśmie z dnia 30.12.2014 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie przedstawił swoje stanowisko w przedmiocie wniosku Skarżącej i wniósł o odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi z dnia 08.12.2014 r., wskazując, że doręczenie zaskarżonej decyzji z dnia 09.06.2014 r. było skuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 86 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Przy czym, w myśl art. 86 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. (art. 87 § 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. Brak choćby jednej z nich uniemożliwia zaś przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie wątpliwości Sądu nie budzi fakt, że skarżąca Spółka złożyła swoją skargę z uchybieniem trzydziestodniowemu terminowi do jej wniesienia, albowiem skuteczne doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło w dniu 13.06.2014 r., zaś złożenie skargi – w dniu 08.12.2014 r. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia argumentacji Skarżącej co do tego, że doręczenie decyzji z dnia 09.06.2014 r. było wadliwe, gdyż wydanie przesyłki zawierającej decyzję nie nastąpiło do rąk osoby upoważnionej. Stosownie do brzmienia - mającego zastosowanie w niniejszym przypadku - art. 151 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.): "Osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. (...)". Jak wynika z powyższego - i co jest mocno akcentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w literaturze przedmiotu - doręczenie osobie prawnej oraz jednostce niemającej osobowości prawnej każdorazowo musi nastąpić - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Skutek prawny doręczenia pisma podmiotom wskazanym w art. 151 Ordynacji podatkowej następuje bowiem przez sam fakt jego odbioru, dokonanego przez osobę upoważnioną, w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. Natomiast dla skuteczności doręczenia przewidzianego w tym przepisie nie jest konieczne wykazanie, że pismo zostało faktycznie przekazane organowi powołanemu do działania w imieniu jednostki organizacyjnej, np. dyrektorowi przedsiębiorstwa. Przyjmuje się, że pojęcie "osoby upoważnionej" zależy od wewnętrznego podziału funkcji w określonej jednostce i przyjętej w tym zakresie praktyki. Przez osobę upoważnioną do odbioru pism należy zatem rozumieć "nie tylko osobę, która ma specjalne upoważnienie pod tym względem, ale również każdą osobę, która ze względu na funkcję wykonywaną w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism, np. pracownik kancelarii (biura), portier, członek zarządu (administracji) itp." (vide: E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 124; vide także np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.12.2012 r., sygn. akt II OSK 1480/11, LEX nr 1367290). Ponadto, jak stwierdzono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.09.2007 r., sygn. akt I FSK 1152/06 (LEX nr 440659), a które to stanowisko Sąd orzekający w sprawie podziela: "Osoby, która w siedzibie osoby prawnej - adresata przesyłki dysponują pieczęcią firmową tego podmiotu dokonuje faktycznego odbioru przesyłki od doręczyciela i fakt ten potwierdza swoim podpisem oraz odbiciem pieczęci firmowej adresata nie sposób traktować jako osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji adresowanej do tej osoby prawnej". Wskazać również należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż doręczający pismo nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. To obowiązkiem jednostki organizacyjnej, a w szczególności prowadzącej działalność gospodarczą, jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i aby odbioru dokonywała osoba upoważniona. Jeżeli osoba, obecna pod adresem siedziby danej jednostki organizacyjnej, posługiwała się jej pieczątką i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, legitymując się przy tym pieczątką firmy. Przyjęcie odmiennego założenia mogłoby doprowadzić, do nadmiernego opóźnienia w obiegu korespondencji (vide np.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.02.2014 r., sygn. akt II OZ 127/14, LEX nr 1450943; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06.07.1999 r., sygn. akt I SA/Po 1829/98, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło skutecznie i do rąk osoby upoważnionej – K. B. Przesądzające w tej kwestii jest odbiór pisma oraz podpisanie dowodu doręczenia przez osobę czynną w siedzibie Spółki, która swobodnie posługiwała się pieczęcią przedsiębiorstwa i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków. Z wyjaśnień Skarżącej oraz okoliczności sprawy nie wynika bowiem, że sytuacja taka - tj. poinformowanie doręczającego o braku uprawnień do odbioru przesyłki - miała miejsce. We wniosku Skarżąca wskazała jedynie, że K. B. poinformował listonosza, że nieobecny T. A. za chwilę wróci i odbierze korespondencję. Jak zaś wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, doręczyciel dokonał adnotacji o doręczeniu przesyłki "adresatowi", a obok własnoręcznego podpisu K. B. umieścił zapis "kierownik". W ocenie Sądu, powyższej oceny nie mogą podważyć także przedłożone przez Skarżącą dokumenty, w postaci: – zawartej w dniu 01.01.2008 r. z K. B. umowy zlecenia, – umowy o pracę zawartej w dniu 01.04.2008 r. z T. A., – aneksu z dnia 30.03.2014 r. do ww. umowy o pracę z dnia 01.04.2008 r., w której zmieniono m.in. brzmienie pkt 1 ust. 1 umowy, wskazując m.in., że (cyt.) "PRACOWNIK przyjmuje do wykonania niżej wyszczególnione czynności w stacji paliw w B. S. (...), odbieranie korespondencji oraz prowadzenie wszelkich czynności administracyjnych związanych z prowadzeniem biura". Niewątpliwie wynika z nich, że K. B. nie zawarł ze Spółką umowy o pracę, jednakże trudno uznać, że będąc związanym ze Spółką od roku 2008 r. nie zna panujących w niej zwyczajów dotyczących odbioru korespondencji, i nagle, bez uzasadnionej przyczyny, samowolnie podjął przesyłkę adresowaną do Spółki. Złożone dokumenty nie potwierdzają także, że T. A. – na co wskazuje Spółka we wniosku – (cyt.) "to jedyna osoba upoważniona do odbioru korespondencji". Zwłaszcza, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż odbioru postanowienia z 04.07.2014 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki, w imieniu Spółki dokonał w dniu 10.07.2014 r. S. D. (oznaczony przez doręczającego jako "kierownik"), składając na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki swój podpis oraz odciskając pieczęć firmy. Z kolei, badając dalsze przesłanki dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu, Sąd stwierdził, że Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (01.12.2014 r. – data, w której Skarżąca powzięła wiadomość o treści decyzji, 08.12.2014 r. – data nadania wniosku w urzędzie pocztowym) i uczyniła to za pośrednictwem skarżonego organu, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin. Sąd stwierdził również, że uchybienie wskazanemu terminowi spowodowało dla Strony ujemne skutki w toku postępowania sądowego w postaci utraty prawa do merytorycznego rozpoznania jej skargi. Zbadania wymaga natomiast przesłanka braku winy, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie. Odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należy zauważyć, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.05.1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.06.2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.) Tak więc, osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Wskazać również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wszelkie błędy popełnione przez osobę uprawnioną w zakresie odbioru pisma (zwłaszcza po wykonaniu tej czynności) obciążają adresata (vide wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.02.1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1453/96, niepubl.; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31.03.2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1676/04, niepubl.). Bez znaczenia dla ustalenia daty doręczenia jest fakt jego zaginięcia na terenie przedsiębiorstwa po dokonaniu odbioru (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.10.1995 r., sygn. akt SA/Wr 1703/95, niepubl.) oraz inne okoliczności zawinione przez osobę uprawnioną, np. niewłaściwe odnotowanie daty doręczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.02.2000 r., sygn. akt I SA 1071/99, niepubl.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.02.1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1453/96, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie Skarżąca podniosła, że uchybienie terminowi do złożenia skargi na decyzję z dnia 09.06.2014 r. nastąpiło bez jej winy, a zostało zawinione przez działanie osoby trzeciej – K. B., który po dokonaniu samowolnego odbioru przesyłki, położył ją wśród pozostałej korespondencji, zaewidencjonowanej już uprzednio przez T. A.. K. B. nie poinformował T. A. o odebraniu przesyłki. W ten sposób korespondencja leżała niezauważona do 01.12.2014 r. Spółka zastrzegła przy tym, że znając konsekwencje niezłożenia skargi w terminie i doniosłość doręczeń, dba o to, aby korespondencję odbierał tylko jeden pracownik. W ocenie Sądu, Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jak już to stwierdzono powyżej, Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że doręczenie przesyłki nastąpiło do rąk osoby nieupoważnionej, gdyż - jak wskazywała Spółka - jedynym upoważnionym do odbioru pism był T. A.. Z kolei, argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu nie daje podstaw do uznania braku winy w uchybieniu terminu, a świadczyć może jedynie o niedochowaniu należytej staranności zarówno przez osobę upoważnioną do odbioru pisma, jak i przez samą Spółkę. W szczególności nie można uznać za przejaw należytego dbania o własne interesy sytuacji, w której odebrana przesyłka, bez jej uprzedniego zarejestrowania, zostaje umieszczona pośród korespondencji zaewidencjonowanej i spoczywa tam przez nikogo niezauważona przez okres ponad pięciu miesięcy. Podkreślić przy tym należy, że Skarżąca miała świadomość, iż toczy się postępowanie zainicjowane jej odwołaniem od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 02.11.2009 r. w sprawie podatku akcyzowego za marzec 2007 r. (vide: postanowienie organu z 07.04.2014 r., nr [..] ). W dniu 10.07.2014 r. (a zatem jeszcze w terminie otwartym do złożenia skargi) otrzymała zaś postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej zawartej w treści decyzji z dnia 09.06.2014 r., nr [..] i miała obiektywną możliwość niezwłocznego podjęcia odpowiednich kroków, celem wyjaśnienia, o jaką decyzję chodzi oraz czy i kiedy ta decyzja została Spółce doręczona (np. wykonanie telefonu do organu, przejrzenie własnej korespondencji). Tymczasem - jak wynika z akt sprawy - pierwsze działania w tym zakresie zostały podjęte przez Skarżącą dopiero w listopadzie 2014 r. (pismo do organu z 19.11.2014 r., nadane w urzędzie pocztowym 20.11.2014 r.). W tym stanie sprawy, Sąd uznał wniosek Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za nieuzasadniony i - na podstawie przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.