I SA/Sz 168/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] przedmiocie umorzenia należności z tytułu dotacji p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Skarżący J. K., w związku ze skargą wniesioną na wyżej wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 7 marca 2018 r. ustalono wpis od skargi w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ani w całości, ani w części, bez istotnego uszczerbku dla kosztów utrzymania siebie. Skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie oraz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - prowadzenie niepublicznych szkół ponadgimnazjalnych, uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Skarżący spłaca pożyczkę w kwocie ok. [...] zł (miesięczna rata wynosi [...] zł), pożyczkę na rozszerzenie działalności gospodarczej [...] zł (miesięczna rata [...] zł), pożyczkę z kasy zapomogowo – pożyczkowej – [...] zł (rata miesięczna [...] zł), pozostałe środki przeznacza na ubezpieczenie i bieżące utrzymanie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, która otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. Łącznie dochody skarżącego i jego żony wynoszą łącznie netto [...] zł. W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazał na dom jednorodzinny o powierzchni [...] m˛ na działce 6-arowej (stare budownictwo ) oraz dom jednorodzinny o pow. [...] m˛ w rozbudowie z przeznaczeniem na przedszkole na działce [...] arowej o wartości ok. [...] tys. zł, a także samochód [...] r. o wartości ok. [...] tys. zł. W dniu 21 marca 2018 r. skarżący wpłacił do Sądu kwotę [...]zł tytułem wpisu sądowego w sprawie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.); przyznanie prawa pomocy w takim zakresie jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Należny wpis od skargi w wysokości [...] zł uiścił na rachunek bankowy Sądu w dniu 21 marca 2018 r. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynikało, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada nieruchomości, samochód, nie posiada oszczędności. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne skarżącego i jego żony w wysokościach netto, odpowiednio – [...] zł i [...] zł miesięcznie oraz dochody z działalności gospodarczej skarżącego (szkoły) w wysokości netto [...] zł. Skarżący podał, że łączne dochody netto w wysokości [...] zł przeznacza w całości na spłatę kredytów i utrzymanie siebie i żony. Sytuacja skarżącego podlegała już ocenie referendarza sądowego WSA w Szczecinie i WSA w Szczecinie w związku z ubieganiem się skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Sz [...], I SA/Sz [...] i I SA/Sz [...], w których jego wnioski zostały częściowo uwzględnione. Z uwagi na zgromadzony w aktach ww. spraw materiał dowodowy potwierdzający wysokość dochodów i wydatków skarżącego i jego żony, referendarz sądowy odstąpił od wzywania skarżącego do potwierdzania złożonych oświadczeń w sprawie. Wskazać wypada, że skarżący nadesłał do akt sprawy I SA/Sz [...] m.in.: kserokopie odcinków emerytury otrzymywanej przez skarżącego (w kwocie [...]zł za kwiecień 2017 r.) oraz żony skarżącego – H. K. (w kwocie [...]zł za marzec 2017 r.); kopie rocznego wspólnego zeznania podatkowego skarżącego i małżonki [...] za 2016 r. (łączne przychody skarżącego z emerytury i pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...]zł, dochody w kwocie [...]zł; przychody małżonki z emerytury w kwocie [...]zł, nadpłata [...] zł), a także informacji PIT/B; kopie rocznego wspólnego zeznania podatkowego skarżącego i małżonki [...] za 2015 r. (łączne przychody skarżącego z emerytury i pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...]zł, dochody w kwocie [...]zł; przychody małżonki z emerytury w kwocie [...]zł, nadpłata [...] zł), a także informacji PIT/B; wyciągi z rachunku bankowego skarżącego w Banku Spółdzielczym prowadzonego dla przedszkola za okres od 14.10.2016 r. do 31.12.2016 r. i od 3.01.2017 r. do 31.03.2017 r. (obroty Wn: [...] zł, obroty Ma: [...] zł, saldo końcowe Ma: [...] zł); wyciągi z rachunku bankowego skarżącego w Banku Spółdzielczym prowadzonego dla szkoły policealnej za okres od 07.10.2016 r. do 31.12.2016 r. i od 18.01.2017 r. do 31.03.2017 r. (obroty Wn: [...] zł, obroty Ma: [...] zł, saldo końcowe Ma: [...] zł); wyciągi z rachunku bankowego skarżącego w Banku [...] prowadzonego dla liceum ogólnokształcącego za ww. okres (obroty Wn: [...] zł, obroty Ma: [...] zł, saldo końcowe Ma: [...] zł); dokumenty dotyczące spłacanych rat pożyczek (potwierdzenia przelewów dokonanych w styczniu, lutym, marcu 2017 r., terminarze spłat pożyczek); kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2017 r. Uwzględniając przedstawioną we wniosku sytuację finansową, majątkową i rodzinną skarżącego, uznać należało, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe, bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Innymi słowy prawo pomocy przewidziane w ustawie o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma na celu zapewnienie dostępu do sądu – poddania kontroli sądowej orzeczeń administracji publicznej – podmiotom, których sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie pozwalają na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego tak w całości jak i w części. Skarżący nie wykazał, aby jego rodzina znajdowała się w sytuacji, która determinowałaby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa we wnioskowanym zakresie. Wręcz przeciwnie, jak wskazał Skarżący, posiada on stałe źródła dochodu oraz nieruchomości o znacznej wartości, a prowadzoną działalność gospodarczą rozszerza (pożyczka na rozszerzenie działalności gospodarczej – przedszkole i żłobek). Należy także podnieść, że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla utrzymania (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., sygn. akt I CZ 99/1980; LEX nr 8257 , postanowienie NSA z 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II FZ 635/17). Odnosząc się jeszcze do wskazanej we wniosku okoliczności ponoszenia przez skarżącego dużych wydatków na spłatę kilku pożyczek, należy stwierdzić że okoliczność ta nie ma wpływu na dokonaną ocenę w sprawie. Podkreślenia bowiem wymaga, że w orzecznictwie sądowym ugruntował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12). Zdaniem referendarza, dochody skarżącego i jego żony w wysokości netto [...] zł są w stanie zapewnić odpowiednie warunki utrzymania gospodarstwa domowego strony skarżącej, a przy właściwym ich gospodarowaniu ponieść również ciężar kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.