I SA/Sz 188/22
WyrokWSA w Szczecinie2022-06-22
Skład orzekający: Bolesław Stachura, Elżbieta Dziel, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje podatnikowi VAT, który ponosi nakłady związane z budową wielorodzinnych budynków mieszkalnych, jeśli w badanym okresie nie dokonuje czynności opodatkowanych, a inwestycja jest długoterminowa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, iż inwestycja w postaci budowy trzech wielorodzinnych budynków mieszkalnych nie ma związku z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu. Długotrwałość inwestycji i jej skala (trzy budynki, sześć mieszkań w każdym) wskazują na profesjonalny charakter działalności, a brak bieżących transakcji opodatkowanych nie może przesądzać o braku związku z przyszłymi czynnościami opodatkowanymi, zwłaszcza gdy finansowanie pochodzi ze środków własnych. Organy nie wykazały również, że inwestycja służy wyłącznie celom osobistym skarżącej.Stan faktyczny
Skarżąca K. W. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych, w ramach której od maja 2009 r. ponosiła nakłady na budowę trzech wielorodzinnych budynków mieszkalnych. Organy podatkowe zakwestionowały prawo skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z tytułu tych nabyć, uznając brak związku z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu. Dodatkowo, organy ustaliły, że faktura VAT wystawiona przez skarżącą na rzecz K. K. nie dokumentowała faktycznych czynności, co skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja 2009 r. do listopada 2012 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 30 listopada 2020 r. nr [...] [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej K. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z 29 grudnia 2021 r., nr [...], [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "organ") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego
w S. (dalej "organ I instancji") z 30 listopada 2020 r., nr: [...], która określiła K. W. w podatku od towarów
i usług:
- za okres od maja 2009 r. do października 2012 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł,
- za listopad 2012 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym,
w tym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości [...] zł, do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł.
- kwotę do zapłaty w wysokości [...] zł na podstawie art. 108 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług, z tytułu wystawienia faktury VAT nr [...] z 20 listopada 2012 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i 3a, art. 70 § 1, 6 pkt 1, art. 70c, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm., dalej: "O.p.), art. 5 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2 pkt 1 lit. a), art. 87 ust. 1 i 2, art. 99 ust. 1 i 12, art. 103 ust. 1, art. 106 ust. 1, art. 108 ust.1, art. 109 ust. 3, art. 112 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: "u.p.t.u.").
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...], 7 maja 2009 r. zgłoszona została działalność gospodarcza pod nazwą K. K. W. (NIP [...])
w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych
i niemieszkalnych, zgłoszenie rejestracyjne dla celów podatku od towarów i usług (VAT-R) zostało złożone 7 maja 2009 r. .
Od maja 2009 r. do listopada 2012 r. oraz od grudnia 2012 r. do marca 2017 r. strona nie dokonywała żadnych czynności podlegających opodatkowaniu mających związek z dokonanymi nabyciami. Również w okresie od grudnia 2012 r. do marca 2017 r. nie deklarowała żadnych dostaw i nabyć, tzn. deklaracje dla podatku od towarów i usług były "zerowe".
Organ ustalił ponadto, że z dniem 7 marca 2017 r. strona została wykreślona
z rejestru podatników VAT czynnych, na podstawie art. 96 ust. 9a u.p.t.u. - ostatnia deklaracja dla podatku od towarów i usług VAT-7 złożona została za marzec 2017 r. Strona w deklaracji VAT-7 za listopad 2012 r. wykazała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości [...] zł.
Organ stwierdził, że kwota podatku naliczonego do odliczenia, o zwrot której wnosiła strona wynikała z dokonanych nabyć towarów i usług związanych z realizowanymi pracami przy ul. [...] w S..
W związku z powyższym organ ustalił, że niezabudowaną działkę gruntu numer [...] i [...] posiadającą księgę wieczystą KW nr [...] położoną
w S. przy ul. [...], na której realizowana była inwestycja, Gmina Miasto S. oddała w drodze bezprzetargowej, w wieczyste użytkowanie do
9 listopada 2099 r., celem poprawienia warunków jej zagospodarowania K.
i B. W.. Począwszy od maja 2009 r. ponoszone były nakłady w związku
z realizowaną wysokonakładową inwestycją polegającą na budowie trzech domów wielorodzinnych położonych w S. na działce przy ul. [...] dz. Nr [...]. Strona deklarowała wyłącznie nabycia związane z realizowaną inwestycją na działce przy ul. [...]. Powyższe nakłady strona zaprzestała ponosić od maja 2011 r..
W ocenie organu stronie nie przysługiwało prawo do odliczenia w okresie od 05/2009 do 11/2012 podatku naliczonego z tytułu dokonanych nabyć związanych
z powyższą inwestycją, z uwagi na brak wystąpienia związku z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu.
Organ stwierdził także, że faktura sprzedaży nr [...] z 20 listopada 2012 r. wystawiona przez stronę na rzecz K. K., za sprzedaż usługi - prace remontowe na wartość netto [...] zł, VAT [...] zł, nie dokumentuje faktycznych czynności pomiędzy podmiotami na niej wskazanymi i przyjął, że czynności te nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT. Ustalił, że przedmiotowa dostawa była pierwszą dostawa, jaka miała miejsce od początku prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej, a zadeklarowana kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w deklaracji za listopad 2012 r. wynika z rozliczenia kwoty nadwyżki z poprzednich okresów rozliczeniowych, tj. począwszy od maja 2009 roku.
Organ zaznaczył, że strona nie okazała żadnych umów, zleceń, protokołów odbioru robót, dowodów zapłat za prace remontowe. Natomiast prace remontowe udokumentowane fakturą nr [...] z 20 listopada 2012 r. wykonywał M. W.. Wynika to z załączonego do faktury rachunku nr [...] z 19 listopada 2012 r., wystawionego przez M. W. na rzecz strony za usługi-prace remontowe
o wartości [...] zł. D. K. Konobrodzki potwierdził, że prace remontowe w lokalu przy ul. [...] w S. wykonywał pan M. W. z materiału powierzonego.
Organ wezwał wybranych kontrahentów do złożenia pisemnych wyjaśnień
i przesłania dowodów, które potwierdziłyby sprzedaż usług dokonanych na rzecz strony
w badanym okresie. Wystąpił również do właściwych miejscowo organów podatkowych
z wnioskami o przeprowadzenie czynności sprawdzających u kontrahentów strony i uznał, że faktury VAT, z tytułu których strona dokonała odliczenia podatku naliczonego
w deklaracjach VAT-7 za okres objęty postępowaniem, a dokumentujące poniesione nakłady na realizowaną inwestycję przy ul. [...] w S., nie służyły wykonywaniu przez nią czynności podlegających opodatkowaniu.
W ocenie organu w dwóch instytucjach (organie podatkowym i Urzędzie Miasta) strona przedstawiła odmienny stan faktyczny i prawny w celu osiągnięcia korzyści z tych inwestycji. W urzędzie skarbowym, chcąc odliczyć podatek naliczony z prowadzonej działalności, wskazała że dokonane nabycia mają związek wyłącznie z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu. Związek tych nabyć miał wynikać z ich charakteru. Następnie strona poinformowała, że inwestycja - budowa budynków mieszkalnych realizowana jest z zamiarem wykonywania wyłącznie czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. W urzędzie miasta, korzystając z bonifikaty - pomocy de minimis, z kolei strona wskazywała, że inwestycja prowadzona jest na cele osobiste i nie będzie wykorzystywana w działalności gospodarczej.
Organ ustalił, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące okresu od maja 2009 r. do listopada 2012 r. uległ zawieszeniu z dniem 1 grudnia 2014 r. Bowiem w zakresie zobowiązań podatkowych
z tytułu podatku od towarów i usług za okres od maja 2009 r. do listopada 2012 r. wobec K. W. zostało wszczęte 1 grudnia 2014 r. postępowanie przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. Wydział VI do Spraw Przestępczości Gospodarczej
w S., sygn. akt Ds. [...] bowiem wszczął śledztwo w sprawie podawania nieprawdy w deklaracjach dla podatku od towarów i usług VAT-7 w okresie od maja 2009 r. do grudnia 2012 r. w zakresie podatku naliczonego z tytułu zadeklarowanych nabyć towarów i usług z nierzetelnych faktur wystawianych przez K. W. za miesiące maj-grudzień 2009 r., luty-kwiecień 2010 r. oraz maj 2011 r., jak i w zakresie podatku należnego z tytułu zadeklarowanej dostawy na rzecz K. K.
w rozliczeniu za listopad 2012 roku (...). Stronę pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. zawiadomił, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od maja 2009 roku do listopada 2012 roku, został zawieszony 1 grudnia 2014 roku.
Strona zaskarżyła decyzję w całości, zarzucając naruszenie przepisów:
1. art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 274b § 1 O.p. poprzez nie przedłużenie terminu zwrotu podatku pomimo wymogów ustawowych i naruszenie praw strony do zwrotu podatku, narażając ją na znaczną szkodę majątkową poprzez brak zwrotu powstałej z tego powodu nadpłaty podatku,
2. art. 274b § 1 O.p polegające na pozbawieniu strony możliwości zaskarżenia działań organu w przedmiocie trwających od stycznia 2013 czynności sprawdzających w zakresie zasadności zwrotu podatku,
3. art. 187 § 1, 181, 191, 122 O.p. poprzez zaniechanie zgromadzenia w sprawie dowodów pozwalających na wydanie rzetelnego i bezstronnego rozstrzygnięcia opartego na stanie faktycznym a oparcie rozstrzygnięcia na interpretacji pewnych działań, których strona następnie zaniechała i w konsekwencji nie zrealizowała,
4. art. 123 O.p. poprzez pozbawienie strony możliwości uczestniczenia
w postępowaniu dowodowym i oparcie całego materiału dowodowego o dowody zgromadzone w innych postępowaniach, w których strona nie uczestniczyła, czym pozbawiono stronę ustawowego prawa do czynnego udziału
w postępowaniu.
5. art. 86 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez nieuzasadnione zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego
z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu będące winkiem niewłaściwie ustalonego stanu faktycznego,
6. art. 120 oraz 121 § 1 O.p. w szczególności zasady praworządności, poprzez dopuszczenie się przez Organ wskazanych wyżej uchybień.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżąca zwróciła uwagę, że fakt realizacji inwestycji polegającej na budowie domów wielorodzinnych położonych w S. przy ul. [...] ewidentnie wskazuje na zamiar wykonywania czynności opodatkowanych bądź to poprzez zbycie inwestycji, zbycie gotowych mieszkań czy też ich wynajęcie. Stwierdza, że organ nie dokonał oględzin inwestycji, w związku z czym ma nikłe pojęcie o przedmiocie przyszłych czynności podatkowania. Nieprzedłożenie umów przedwstępnych czy umów najmu na takim a nie innym etapie realizacji inwestycji przy jedocześnie nieznanym terminie jej zakończenia, byłoby błędem inwestora z ekonomicznego punktu widzenia.
Ponadto skarżąca podkreśla, że żaden przepis ustawy VAT nie wyznacza podatnikowi terminu wykonania czynności opodatkowanej, aby można było uznać, że działania podatnika mają związek z taką czynnością. Zatem bez znaczenia jest czy podatnik będzie realizował inwestycje płynnie i bez zakłóceń czy będzie ją realizował według własnego harmonogramu (rok, 5 lat, 10 lat a nawet dłużej) a zwłaszcza
w sytuacji, kiedy finansowanie inwestycji pochodzi w większości ze środków własnych.
Podatnik nie musi posiadać prawa własności do nieruchomości, aby mógł realizować na niej inwestycję wykorzystywaną następnie do prowadzonej przez siebie działalności opodatkowanej.
W ocenie skarżącej materiał dowodowy jest niezupełny i nie daje podstaw do wydania rozstrzygnięcia o takiej treści jak w sentencji decyzji.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego
z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325
z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Na wstępie należy zauważyć, że sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wobec braku wniosku stron o rozpoznanie sprawy na rozprawie na odległość. Przed wydaniem wyroku sąd umożliwił stronom wypowiedzenie się w sprawie.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska organów podatkowych nieuznania skarżącej za podatnika VAT w zakresie inwestycji polegającej na budowie trzech budynków jednorodzinnych na działkach nr [...] i [...] obręb D. położonych w S. przy ulicy [...], stanowiącej jedną nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy S. [...] prowadzi księgę wieczystą [...]
W pierwszej kolejności wobec zarzutów podnoszonych w uzasadnieniu skargi oraz z uwagi na uchwałę NSA z 24 maja 2021 r., sygn. akt I FSP 1/21, obowiązkiem sądu było również zbadanie, czy nie doszło w niniejszej sprawie do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku VAT za okres od maja 2009 do listopada 2012 r. Stosownie do art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem co do zasady zobowiązanie podatkowe strony za okres objęty postępowaniem uległyby przedawnieniu. Z kolei zgodnie z art. 70c O.p. organ podatkowy właściwy
w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p.
W rozpoznawanej sprawie w dniu 1 grudnia 2014 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. w sprawie [...] [...] wszczął śledztwo w sprawie podawania nieprawdy w deklaracjach VAT-7 w okresie od maja 2009 r. do grudnia 2012 r. w zakresie podatku naliczonego z tytułu zadeklarowanych nabyć towarów
i usług z nierzetelnych faktur wystawionych na rzecz K. W. za miesiące maj - grudzień 2009 r., luty – kwiecień 2010 r. oraz maj 2010 r. oraz w zakresie podatku należnego z tytułu zadeklarowanej dostawy na rzecz K. K.
w rozliczeniu za listopad 2012 r. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2021 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. w sprawie [...] umorzył śledztwo między innymi w sprawie podawania w okresie od maja 2009 r. do grudnia 2012 r.
w S., nieprawdy w deklaracjach dla podatku od towarów i usług VAT-7
w zakresie podatku naliczonego z tytułu zadeklarowanych nabyć towarów i usług
z nierzetelnych faktur VAT wystawionych na K. K. W. za miesiące maj – grudzień 2009 r., luty – kwiecień 2010 r. oraz maj 2011 r., jak i w zakresie podatku należnego z tytułu zadeklarowanej dostawy na rzecz K. K. w rozliczeniu za listopad 2012 r., przez co narażono na znaczne uszczuplenie należności publicznoprawne w kwocie [...]zł poprzez zadeklarowanie kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w listopadzie 2012r. to jest o przestępstwo z art. 56 § 2 kks w zb. z art. 76 § 2 kks w zb. z art.62 § 2 kks w zw. z art. 7 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks czyn XX, zdaniem prokuratora bowiem materiał dowodowy nie potwierdził w stopniu dostatecznym że zdarzenia wykazane w dokumentacji miały miejsce oraz, że deklaracje były nierzetelne.
Na skutek wniesionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. zażalenia postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r. Sąd Rejonowy S. – [...] w S. w sprawie [...] [...] [...] uchylił zaskarżone postanowienie co do czynu XX i w tym zakresie przekazał prokuratorowi sprawę do dalszego prowadzenia.
Pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego
w S. zawiadomił podatniczkę oraz jej pełnomocnika – o tym że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od maja 2009 r. do listopada 2012 r. został zawieszony.
Pismo to zostało doręczone zatem podatniczce w trakcie trwania czynności sprawdzających w momencie znacznie poprzedzającym upływ pięcioletniego terminu przedawnienia. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia
z sytuacją do której odnosi się uchwała NSA z dnia 24 maja 2021 r. I FPS 1/21 dotycząca badania czynie doszło do instrumentalnego wykorzystania art. 70 § 1 pkt 6 O.p.
Ponadto wskazać należy, że organ pierwszej instancji wielokrotnie zwracał się do Prokuratury Okręgowej w S. o udzielenie informacji odnośnie do prowadzonego przez ten organ postępowania wobec K. W., ostatnio pismami z dnia 23 października 2017 i z dnia 3 lipca 2018 r.
Skoro śledztwo w sprawie o przestępstwo skarbowe nadal trwa, gdyż jest nadal prowadzone przez prokuratora, to ocenie sądu okoliczność ta uprawniała organ do zajęcia merytorycznego stanowiska w sprawie, ponieważ zobowiązania podatkowe
w podatku od towarów i usług za wskazane okresy nie uległy przedawnieniu.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca w będącym przedmiotem sprawy okresie była czynnym podatnikiem VAT, z rejestru podatników VAT została wykreślona z dniem 7 marca 2017 r. W ewidencji gospodarczej zgłoszoną miała działalność gospodarczą pod nazwą K. K. W. w zakresie robót budowalnych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. W zgłoszeniu rejestracyjnym z dnia 7 maja 2009 r. skarżąca zrezygnowała ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 4 u.p.t.u.
Organy podatkowe ustaliły, że począwszy od maja 2009 r. skarżąca ponosiła nakłady w związku z realizowaną wysokonakładową inwestycją polegającą na budowie trzech domów wielorodzinnych położonych w S. na działce przy ulicy [...]. Jednocześnie organy ustaliły, że ww. okresie i dalej do marca 2017 r. skarżąca nie dokonywała żadnych czynności podlegających opodatkowaniu mających związek z dokonanymi nabyciami. W ocenie organów zatem skarżącej nie przysługuje prawo do odliczenia w okresie od maja 2009 r. do listopada 2012 r. z uwagi na brak wystąpienia związku z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu.
Należy zauważyć, że na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.t.u. podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Natomiast ust. 2 wyżej cytowanego przepisu stanowi, że działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Wskazać także należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE Rady
z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, podatnikiem jest każda osoba prowadząca samodzielnie i w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. Działalność gospodarcza definiowana jest jako wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów. Za działalność gospodarczą uznaje się również wykorzystywanie w sposób ciągły majątku rzeczowego i wartości niematerialnych i prawnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że uznanie, iż dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług wymaga ustalenia, że prowadzi on zawodowo, w sposób profesjonalny działalność gospodarczą w danym zakresie. Wymaga to każdorazowo zbadania, czy dana dostawa czy nabycie towarów (usług) zostały wykonane w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w tym konkretnym zakresie, gdyż podatnika definiuje się w związku z pojęciem działalności gospodarczej.
Istotną rolę odgrywa zatem rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, nie wszystkie bowiem rodzaje działalności gospodarczej polegają na jednoczesnym dokonywaniu nabyć towarów i usług oraz zbywaniu tychże. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą polegająca na budowie trzech wielorodzinnych budynków mieszkaniowych z oczywistych względów nie mogła charakteryzować się dokonywaniem nabyć i zbyć w tym samym bądź zbliżonym czasie. Bowiem jest to działalność polegająca na prowadzeniu wysokonakładowej i długotrwałej inwestycji. Długotrwałość tejże inwestycji musi być uznana za cechę chrakteryzującą działalność prowadzoną przez skarżącą. Tym samym sama w sobie okoliczność, że przez jakiś okres prowadzenia inwestycji skarżąca nie wykazywała żadnych nabyć nie może przesądzać o braku prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że analiza ujętych przez podatniczkę w rejestrach zakupu za poszczególne miesiące faktur prowadzi do wniosku, że faktury dotyczyły nabycia usług
i towarów związanych z prowadzoną inwestycją. Okoliczności tej nie kwestionują także organy podatkowe podobnie jak nie kwestionują strony podmiotowej wystawionych dokumentów. Organy zatem nie zakwestionowały materialnej treści wystawionych na rzecz skarżącej faktur czyli tego od jakich podmiotów oraz jakie towary i usługi nabyła skarżąca.
W ocenie sądu stanowisko organu odwoławczego co do tego, że "okoliczności sprawy", wskazują na to, że budowa będzie służyła zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych skarżącej i jej rodziny nie została w sposób wystarczający na tym etapie wykazana. Uwadze organu bowiem umknął rozmiar inwestycji – trzy wielorodzinne budynki mieszkaniowe w każdym budynku sześć odrębnych mieszkań. Jest sprawą oczywistą, że taka inwestycja wymaga nie tylko wyłożenia środków ale także i czasu. Natomiast w sytuacji, gdy inwestor dysponuje środkami na prowadzenie inwestycji trudno mu zarzucić skutecznie, że nie podejmuje przed zrealizowaniem inwestycji (zbyciem budowanych lokali) działań mających na celu sprzedaż lokali, które mają być dopiero wybudowane i są budowane. Takie działanie nie pozbawia prowadzonej przez inwestora działalności cech działalności gospodarczej, nadal jest to zorganizowana i ciągła działalność mająca na celu osiągnięcie zysku przy czym to osiągnięcie zysku pozostaje odroczone w czasie.
Zdaniem sądu nie można przeceniać, jak to uczyniły organy, wyrażonego
w piśmie pełnomocnika skarżącej i jej męża z dnia 23 maja 2018 r., czyli wiele lat po dokonaniu kwestionowanych przez organy podatkowe nabyć, kierowanym do Urzędu Miasta w S., w którym dla wykazania przesłanek do zastosowania bonifikaty przy ubieganiu się o pomoc de minimis wskazano, że przedmiotowa nieruchomość nie jest i nie będzie wykorzystana do prowadzenia działalności gospodarczej. Bowiem to organ do którego skierowano powyższe pismo władny jest oceniać, czy złożone w nim oświadczenie jest zgodne z prawdą czy też nie, natomiast organy podatkowe powinny racjonalnie ocenić charakter prowadzonej przez skarżącą działalności z punktu widzenia spełniania przesłanek prowadzenia działalności gospodarczej wynikających
z cytowanego powyżej art. 15 ust. 1 u.p.t.u. a w sytuacji gdy uznają, że pomimo zarejestrowania skarżącej jako podatnika VAT oraz pomimo zgłoszenia w ewidencji działalności gospodarczej prowadzona przez podatniczkę działalność nie ma cech działalności gospodarczej, organy powinny tę okoliczność w sposób jednoznaczny wykazać. Na tym etapie w ocenie sądu organy podatkowe temu obowiązkowi nie podołały, zatem za skuteczny należało uznać zarzut dotyczący nieprawidłowości
w postępowaniu dowodowym i ocenie materiału dowodowego tj. art. 187 § 1 O.p., organy bowiem nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Przede wszystkim organy pomimo tego, że argumentowały zbędność przeprowadzenia oględzin ze względu na oględziny przeprowadzone przez pracowników Urzędu Miejskiego w S., nie poczyniły prawidłowych ustaleń odnośnie do przedmiotu inwestycji, nie wskazały ani ilości ani przeznaczenia budowanych lokali.
W konsekwencji zatem sąd uznał, że okoliczność braku prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej wobec prowadzonej przez nią inwestycji nie została przez organy w sposób prawidłowy oceniona, czym naruszono art. 191 O.p.
Wskazać także należy, że organy oceniając okoliczności sprawy i wskazując na brak przedłożenia przez skarżącą dokumentów prowadzonym przez nie postępowaniu podatkowym nie uwzględniły podnoszonego przez skarżącą faktu zatrzymania dokumentacji skarżącej przez Prokuratora prowadzącego postępowanie karno-skarbowe w sprawie [...]. [...].
Skutkiem natomiast powyższej nieprawidłowej oceny materiału dowodowego jest naruszenie art. 86 ust. 2 u.p.t.u. poprzez nieuzasadnione zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Natomiast w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 87 ust. 2 u.p.t.u. wskazać należy, że przepis ten nie mógł być naruszony przez organy w postępowaniu dotyczącym określenia kwot podatku naliczonego. Jak słusznie wskazano w skardze dotyczy on przesłanek przedłużenia terminu zwrotu podatku.
Wprawdzie skarżąca nie wniosła zarzutów odnośnie do określonej kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. jednak sąd dokonał kontroli decyzji organów i w tym zakresie. Zgodnie z art. 108 ust. 1 u.p.t.u., w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.
Przepis ten przewiduje szczególny przypadek samoistnego powstania obowiązku podatkowego w efekcie samego wystawienia faktury wykazującej kwotę podatku od towarów i usług, przy czym obowiązek ten przyjmuje postać swoistej sankcji. Polega ona na tym, iż niezależnie od tego, czy w sprawie zaistniał obrót będący podstawą opodatkowania podatkiem VAT, jak również niezależnie od rozmiarów i konsekwencji podatkowych tego obrotu - każdy wystawca faktury nie odzwierciedlającej rzeczywistych zdarzeń gospodarczych winien się liczyć z koniecznością zapłaty wykazanego w niej podatku. Już samo wystawienie faktur, które nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych, bez względu na ujęcie ich w rejestrach prowadzonych dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług oraz wykazanie podatku należnego z nich wynikającego w deklaracji VAT-7, skutkuje zaistnieniem obowiązków wynikających z art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Każda osoba, która wprowadza do obrotu prawnego fakturę z wykazaną kwotą podatku ma obowiązek zapłaty wykazanego w niej podatku VAT.
Z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że prace remontowe, za które skarżąca wystawiła fakturę VAT z 20 listopada 2012 r. zostały wykonane przez M. W. na rzecz K. K. w lokalu przy ulicy [...]. Wykonujący remont wykorzystał materiały K. K., z nim uzgadniał zakres prac i nigdy nie współpracował z K. W.. Zasadnie zatem organy uznały, że faktura VAT nr [...] z dnia 20 listopada 2012 r. nie przedstawia rzeczywistej sprzedaży i w konsekwencji uznały, że skarżąca jest zobowiązana do zapłaty podatku wykazanego na tej fakturze.
Mając powyżej przedstawione względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu organ dokona zbadania prowadzonej przez skarżącą działalności przy uwzględnieniu specyfiki jej przedmiotu – budowa budynków wielolokalowych.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego oparte jest art. 200 p.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu za wynik postępowania sądowego. Na koszty w rozpoznawanej sprawie składa się wniesiony przez skarżącą wpis od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło