I SA/Sz 196/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Ziemowit Augustyniak, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 października 2016 r. nr [...] o oddaleniu skargi [...] - dalej: "Strona", "Skarżąca" na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] . Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezydent Miasta [...] – dalej: "organ egzekucyjny", zawiadomieniem z dnia 19 sierpnia 2016 r., nr [...] , dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego inną wierzytelność pieniężną u Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] , na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] obejmujących należność za zajęcie pasa drogowego. Zawiadomienie zostało doręczone Stronie w dniu 9 września 2016 r., a Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w [...] w dniu 22 sierpnia 2016 r. Strona nadała w placówce operatora pocztowego w dniu 23 września 2016 r., skargę z dnia 18 września 2016 r. na czynności egzekucyjne tj. zajęcie prawa majątkowego stanowiącego inną wierzytelność pieniężną. Uzasadniając złożoną skargę Strona wskazała, że postępowanie prowadzone jest bez ważnej podstawy prawnej. Zdaniem Strony powyższe jest skutkiem wniesienia przez nią odwołania od decyzji Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego w [...] w sprawie umorzenia zobowiązania w kwocie [...] zł za zajęcie pasa drogowego. W związku z tą okolicznością postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Jako dowód Strona załączyła pismo ZDiTM w [...] z dnia 6 września 2016 r. Postanowieniem z dnia 3 października 2016 r. nr [...] organ egzekucyjny, oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia, w pierwszej kolejności organ egzekucyjny przywołał przepisy art. 54 § 1, art. 67 § 1, art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.". Organ odnosząc się do twierdzenia Strony, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest "bez ważnej podstawy prawnej, której skutkiem powinno być umorzenie postępowania egzekucyjnego" zwrócił uwagę na podstawę prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, iż tytuły wykonawcze w sprawie nie zostały wydane na podstawie decyzji nr [...] z dnia 2 sierpnia 2016 r. w sprawie odmowy umorzenia zobowiązania, w kwocie [...] zł za zajęcie pasa drogowego (o której mowa w załączonym do skargi na czynności egzekucyjne piśmie ZDiTM z dnia 6 września 2016 r.). Tytuły wykonawcze wydane bowiem zostały na podstawie decyzji nr[...] . W związku z powyższym zdaniem organu egzekucyjnego brak jest podstaw, by uznać za zasadną skargę na czynności egzekucyjne. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Strona pismem z dnia 20 października 2017 r. złożyła na nie zażalenie. W uzasadnieniu Strona obszernie opisała swoją sytuację osobistą i majątkową w kontekście prowadzonej przez siebie działalności oraz przebiegu postępowań o umorzenie należności z tytułu opłat za zajęcie pasa drogowego prowadzonych przez organ egzekucyjny. Ponadto Strona wskazała, że z tytułu pierwszej decyzji ZDiTM [...] zapłaciła za dzierżawę pasa drogowego kwotę [...] zł, a z tytułu drugiej decyzji nr [...] uiściła kwotę [...] zł. Łącznie przez Stronę uiszczona została kwota [...] zł. Strona wyjaśniała, że opłata została naliczona od dnia 1 maja 2013 r. do dnia 27 września 2015 r. (dzień złożenia wniosku o umorzenie opłaty za zajęcie pasa drogowego), tj. za okres 29 miesięcy. Zdaniem Strony rzeczywista opłata miesięczna uiszczona przez nią ww. okresie [...] miesięcy). Następnie Strona przedstawiła obszerną argumentację dotyczącą inicjowanych przez nią postępowań w przedmiocie umorzenia opłaty za zajęcie pasa drogowego. W tym zakresie Strona wskazała na decyzję organu I instancji z dnia 12 stycznia 2016 r. odmawiającą umorzenia, decyzję organu odwoławczego z dnia 9 czerwca 2016 r. uchylającą ww. decyzję w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia oraz decyzję organu I instancji z dnia 16 sierpnia 2016 r. odmawiająca umorzenia (decyzja nie jest ostateczna). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] – dalej: "organ odwoławczy" utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, nakreśliło ramy prawne sprawy. Wskazało, że rozpoznając skargę na czynność egzekucyjną, należy ocenić, czy ta zaskarżona czynność została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił przy tym, że postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego, w którym można byłoby negować zasadność decyzji odmawiającej umorzenia należności lub ustalającej wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego. Ponadto ewentualna wadliwość decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego nie może być podnoszona w postępowaniu egzekucyjnym. Organ odwoławczy wskazał, że prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny zwrócił uwagę, iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie dwóch tytułów wykonawczych: nr [...] wystawionego na podstawie decyzji z dnia 4 września 2012 r. nr [...] oraz nr [...] wystawionego na podstawie decyzji z dnia 4 listopada 2013 r. nr[...] . Natomiast decyzje, do których odwołuje się Strona w zażaleniu, wydane zostały w przedmiocie odmowy umorzenia należności za zajęcie pasa drogowego i nie nadają się ze względu na swój charakter do przymusowego wykonania w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Ponadto okoliczność, iż decyzja w sprawie odmowy umorzenia należności jest nieostateczna nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego. Organ odwoławczy podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu opłat za zajęcie pasa drogowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie , Skarżąca wskazała, że postanowienie organu odwoławczego narusza prawo i jej interes prawny. Podkreśliła, iż żaden dług wobec organu egzekucyjnego za zajęcie pasa drogowego nie istnieje. Należności za okres od maja 2013 r. do końca stycznia 2017 r. zostały opłacone. W treści uzasadnienia skargi wskazano na okoliczności wydania przez organ egzekucyjny decyzji w sprawie należności za zajęcie pasa drogowego. Ponadto Skarżąca odniosła się do złożonego przez siebie wniosku do Prokuratury Rejonowej [...] – [...] w [...] o ściganie osób, które wydały niezgodne z prawem decyzje, tj. z dnia 4 września 2012 r. i 4 listopada 2013 r. Końcowo Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy, wniósł o jej oddalenie i wskazał, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze. zm.) - dalej jako: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonego postanowienia z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania (art.145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu zabezpieczającym, na które służy zażalenie i egzekucyjnym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując bowiem kontroli zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego, ale również organu I instancji w płaszczyźnie ich zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby organy naruszyły prawo. Wbrew argumentacji zawartej w skardze, postanowienia nie naruszają obowiązujących przepisów i w związku, z tym zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] , którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej. Kwestią bezsporną jest, że Prezydent Miasta [...] prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych z dnia 1 czerwca 2016 r. nr [...] i [...] , obejmujących należności za zajęcie pasa drogowego. Zawiadomieniem z dnia 19 sierpnia 2016 r. organ ten dokonał zajęcia prawa majątkowego. Zawiadomienie to zostało doręczone Skarżącej i dłużnikowi zajętej wierzytelności. Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Z uprawnienia tego Skarżąca skorzystała wnosząc skargę na czynność egzekucyjną. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, zarówno o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu tym, bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego i może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Taki pogląd wyrażany jest również w orzecznictwie sądowym, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skarga do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07, www.orzezcenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty odnoszące się do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktycznych podejmowanych już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także wydawanych w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Skarga służy więc kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, www.orzeczenia .nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (por. np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. W niniejszej sprawie, skarga dotyczy zajęcia prawa majątkowego stanowiącego inną wierzytelność pieniężną, a zatem czynność wymienioną w art. 89 u.p.e.a. Do zajęcia wierzytelności pieniężnej tego rodzaju dochodzi poprzez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§ 1). Z treści § 2 wynika natomiast, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Z kolei § 3 stanowi, że organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność, 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku o wpis o zajęciu wierzytelności do księgi wieczystej. W kontrolowanej sprawie, zawiadomienie z dnia 19 sierpnia 2016 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostało podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego i przesłane do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] (doręczenie nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2016 r.), jak i do Skarżącej (doręczenie nastąpiło w dniu 9 września 2016 r.). Zdaniem Sądu przedmiotowe zajęcie zostało sporządzone oraz doręczone prawidłowo, z uwzględnieniem przepisów procedury egzekucyjnej oraz przepisami aktów wykonawczych - rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1483), rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339), rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1305 ze zm.). Nawiązując do powyższego Sąd wskazuje, że Skarżąca nie podniosła w skardze, ani w toku wcześniejszego postępowania, kwestii dotyczących czynności wykonawczych z zakresu prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych. Tym samym nie wskazała sposobu naruszenia przez organ egzekucyjny przytoczonego art. 89 u.p.e.a. Skarżąca zarzuciła natomiast, że dług wobec Prezydenta Miasta [...] za zajęcie pasa drogowego nie istnieje, został "sztucznie" wytworzony przez Zarząd Dróg, który wydał dwie decyzje dotyczące należności za zajęcie pasa drogowego. Końcowo Skarżąca wniosła o uchylenie tych decyzji: tj. z dnia 4 września 2012 r., nr [...] i z dnia 4 listopada 2013 r., nr[...] . Sąd stoi na stanowisku, że nie ma podstaw, żeby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań, podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego, czy też aktów i działań podejmowanych przez wierzyciela, w tym w zakresie wydawania decyzji stanowiących podstawę wszczętej egzekucji. Trafnie organy wskazały, że celem postępowania egzekucyjnego jest wymuszenie realizacji nakazów wpływających z decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, o ile nakazy te nie zostaną wykonane dobrowolnie. Postępowanie egzekucyjne nie jest zatem kontynuacją postępowania administracyjnego, w którym można byłoby negować zasadność decyzji odmawiającej umorzenia należności lub ustalającej wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego. Tym samym ewentualna wadliwość decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego nie może być zatem podnoszona w ramach skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać przy tym należy, że jeżeli według Skarżącej, należność z tytułu opłat za zajęcie pasa jest nienależna mogła ona zaskarżyć decyzję, którą wymierzono opłaty, w postępowaniu administarcyjnym, bądź jeśli ta należność nie istnieje, mogła być zaskarżona w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Pouczenie o prawie wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, zawarte jest w załączonym do akt sprawy w tytule wykonawczym. Jak wskazano już wyżej, ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów czy wymiarowym, w sprawie ulg, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne. Uwzględniając powyższe, Sąd uznaje za nieuzasadnione przedstawione w skardze zarzuty skargi. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 134 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.