I SA/Sz 299/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za [...] r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca B. W. w związku ze skargą na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I k. [...]). Skarżąca uzasadniła wniosek "tragiczną" sytuacją finansową firmy oraz sytuacją osobistą i rodzinną. Wskazała na licytację komorniczą samochodu firmowego, zajęcia rachunków bankowych, co spowodowało utratę płynności finansowej i brak możliwości spłaty kredytów hipotecznych (hipotekami obciążony jest dom jednorodzinny skarżącej oraz lokale użytkowe). Skarżąca podniosła również, że ma problemy z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w związku z wypowiedzeniem przez dostawców mediów umów na dostawę mediów i zaprzestanie dostawy tych mediów. Sytuacja ta spowodowała problemy zdrowotne skarżącej. Nadmieniła, że wychowuje czwórkę dzieci, samodzielnie ponosząc trud wychowania, bez pomocy ze strony państwa. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem ([...] lat), małżonkowie mają cztery córki w wieku [...] lat. Odnośnie do majątku skarżąca oświadczyła, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz "lokale użytkowe, mieszkanie". Podała, że dzieci uczą się – nie posiadają majątku, a jej mąż ma udział we wspólnych nieruchomościach. Cały majątek jest obciążony hipotekami w związku z zaciągniętymi kredytami, które zostały skarżącej wypowiedziane. Źródłem utrzymania rodziny jest praca skarżącej w szkole, działalność gospodarcza skarżącej oraz działalność gospodarcza męża skarżącej. Skarżąca oświadczyła, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości brutto [...] zł, a prowadzone działalności gospodarcze przynoszą straty. Dodatkowo oświadczyła, że cały dochód z działalności gospodarczej zostaje skonsumowany przez banki oraz podatki lokalne. W wezwaniu referendarza sądowego z dnia [...] r. skarżąca została zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Zobowiązanie to obejmowało: zeznanie podatkowego skarżącej i męża skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w [...] roku; zaświadczenie pracodawcy skarżącej o wysokości wynagrodzenia za ostatnie 3 miesiące; wyciągi z wszystkich rachunków bankowych skarżącej i męża skarżącej (osobistych i firmowych) za okres od [...] do [...] b.r.; dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy (w szczególności wydatki na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), itp.); dodatkowe oświadczenie o posiadanych lokalach użytkowych i mieszkaniu (wskazanych w pkt 7 formularza PPF), tj. podania ich powierzchni, miejsca położenia, oświadczenia czy stanowią źródło przychodu dla skarżącej i jej rodziny, jakie uzyskano dochody z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy; dokumenty potwierdzające wysokość przychodów i dochodów (straty) z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą oraz z działalności gospodarczej męża skarżącej z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. ewidencja przychodów, kosztów, dochodów); dokumenty potwierdzające prowadzone postępowanie egzekucyjne; zaświadczenie właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy rodzina skarżącej korzystała w okresie ostatnich sześciu miesięcy z pomocy społecznej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała: - oświadczenie męża skarżącej z [...] r. o tym, że w okresie ostatnich [...] miesięcy "wykazuje stany zerowe po stronie przychodów, kosztów, dochodów" z powodu braku umów i braku pracy, - oświadczenie skarżącej z [...] r. o tym, że [...] lokale użytkowe skarżącej w [...] stanowią źródło przychodu - są wynajęte, [...] lokale użytkowe oraz łąka o powierzchni [...] ha – niewynajęte oraz o tym, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą ponosi straty, - zeznanie podatkowe PIT-36 męża skarżącej za [...] r. w którym zadeklarował: przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej (kupno i sprzedaż nieruchomości) łącznie: [...] zł, koszty [...] zł, strata [...] zł, - zeznanie podatkowe PIT 36 skarżącej za [...] r. w którym zadeklarowała przychód ze stosunku pracy i z działalności gospodarczej (kupno i sprzedaż nieruchomości): [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł, - zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] r. o tym, że skarżąca nie korzysta z pomocy finansowej ośrodka, - zaświadczenie pracodawcy skarżącej o średnim wynagrodzeniu z ostatnich trzech miesięcy w wysokości brutto [...] zł, oraz o tym, że wynagrodzenie wolne jest od zajęć komorniczych, - dokumenty związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym (k. [...]), - faktury za telefon wystawione na Firmę P. B. W., - faktury za energię, wodę, - faktury gaz za okres: [...] wystawione na Firmę P. B. W., Wbrew wezwaniu skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających brak dochodów (stratę) z prowadzonej działalności gospodarczej (swojej oraz męża), skarżąca nie podała wielkości dochodów z najmu [...] lokali użytkowych. Nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych (swoich i męża). Nie wyjaśniła przyczyny niezłożenia ww. dokumentów i oświadczeń w sprawie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia skarżącej były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącej i jej rodziny i dlatego została wezwana do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zaznaczyć należy, zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Skarżąca nie wykonała w całości określonego w wezwaniu zobowiązania. B. W. przedłożyła dokumenty potwierdzające: prowadzone postępowanie egzekucyjne (dokumenty z [...] r. i [...] r. dotyczące egzekucyjnej sprzedaży samochodu oraz zajęcia rachunków bankowych na kwotę ok. [...] zł – egzekucja dotyczy podatku od towarów i usług); aktualną wysokość wynagrodzenia (wolne od zajęć komorniczych); źródła i wysokość deklarowanych przez skarżącą i jej męża dochodów za [...] rok oraz częściowe wydatki na utrzymanie (faktury za media, z tym, że znaczna część faktur dotyczy wydatków skarżącej jako przedsiębiorcy – P. B. W.). Wbrew wezwaniu skarżąca nie udokumentowała stanu posiadanych aktualnie środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, nie przedłożyła aktualnych dokumentów związanych z ewidencją przychodów, kosztów, dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej (swojej i męża), to jest nie potwierdziła, że aktualnie ponosi wraz z małżonkiem straty. Z danych za [...] rok wynika, że skarżąca uzyskała dochód z działalności w wysokości [...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł), a jej mąż zadeklarował stratę w wysokości [...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł). Skarżąca nie przedstawiła wysokości dochodu z najmu lokali użytkowych w [...]. Z jej oświadczenia wynika, że aktualnie wynajmuje [...] lokale o powierzchni [...] m². Zatem stwierdzić należy, że ponad przedłożone zaświadczenie o wynagrodzeniu, skarżąca nie udokumentowała aktualnej sytuacji finansowej (dochodowej) swojej rodziny. Nie określiła też wielkości ponoszonych kosztów utrzymania. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny, jaki wpływ na możliwości płatnicze skarżącej (i jej męża) ma prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne należności pieniężnej w wysokości ok. [...] zł. Niepełne i gołosłowne oświadczenia w kwestiach istotnych dla oceny możliwości płatniczych skarżącej i jej męża uniemożliwia dokonanie oceny czy B. W. jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, sprowadzające się obecnie do wpisu od skargi w wysokości [...] zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.