I SA/Sz 325/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 października 2019 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Dyrektor [...] postanowieniem z dnia [...] r. znak [...], [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną związaną z zajęciem świadczenia emerytalnego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec E. K.-O. (dalej "Skarżącej" lub "Zobowiązanej") na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach: [...] i [...] Organ odwoławczy postanowienie wydał w następującym stanie faktycznym: Dyrektor [...] (występujący w sprawie jako organ egzekucyjny reprezentujący jednocześnie wierzyciela) wszczął egzekucję administracyjną wobec Zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład [...] z dnia [...] r. o numerach [...], obejmujących nieopłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] W postępowaniu egzekucyjnym, zawiadomieniem z dnia [...] r. znak: [...] organ egzekucyjny zajął świadczenie emerytalne Zobowiązanej w Zakładzie [...] (zwanego dalej: "Inspektoratem"). Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone organowi rentowemu jako dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] r., a Zobowiązanej w dniu [...] r. wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych. W piśmie z dnia [...] r. Zobowiązana złożyła do organu skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie świadczenia emerytalnego Zobowiązanej, zarzucając niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały opłacone w terminie. Do wniosku załączyła dowody wpłat składek na ubezpieczenie zdrowotne za [...] oraz za okres od [...]. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. - zwanej dalej: "u.p.e.a."), oddalił jako bezpodstawną skargę na czynność egzekucyjną związaną z zajęciem świadczenia emerytalnego Zobowiązanej. Odnosząc się do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, Organ egzekucyjny wydał w trybie art. 59 u.p.e.a. odrębne postanowienie z dnia [...] r., znak [...], na mocy którego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Nie zgadzając się z postanowieniami Organu egzekucyjnego z dnia [...] r., Zobowiązana złożyła dwa zażalenia z dnia [...] r. do Organu odwoławczego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonych rozstrzygnięć, ewentualnie o ich zmianę. Organ odwoławczy orzekł ostatecznymi postanowieniami z dnia [...] r. o numerach: - [...] [...]) o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną związaną z zajęciem świadczenia emerytalnego, - [...] ([...] o odmowie umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie dotyczącej oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, Organ odwoławczy powołał się na regulację prawną zawartą w art. 18 oraz art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a., art. 138 § 1 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096 ze zm. - zwanej dalej: "K.p.a.") i wskazał, że w realiach rozpoznawanej sprawy przeprowadzona ocena prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia świadczenia emerytalnego Zobowiązanej zawiadomieniem z dnia [...] r., nie wykazała nieprawidłowości. Stosując ten środek egzekucyjny, organ egzekucyjny - zgodnie z wymogami art. 79 § 1 u.p.e.a. - przesłał do właściwego do sprawy wypłaty świadczeń Zobowiązanej organu rentowego zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego, który to Organ otrzymał je w dniu [...] r., a zatem z tym dniem - w myśl art. 79 § 2 u.p.e.a. - ww. zajęcie zostało dokonane. Organ podkreślił, że użycie w art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zwrotu "wezwania skierowanego do organu rentowego", wskazuje na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny, tj. najpierw organ kieruje zawiadomienie o zajęciu do organu rentowego jako dłużnika zajętej wierzytelności, a następnie do Zobowiązanej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynikało, iż zawiadomienie o zajęciu egzekucyjnym wraz z odpisami tytułów wykonawczych, skierowane na znany adres zamieszkania Zobowiązanej, zostało jej doręczone w dniu [...] r. W badanej sprawie, wbrew twierdzeniom Zobowiązanej, nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie podejmowanych przez organ rentowy czynności egzekucyjnych związanych z zajęciem świadczenia emerytalnego. Organ odwoławczy nie stwierdził również uchybień formalnych zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Organ ten zauważył, że druk zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego organem rentowym, odpowiadał wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804). Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego. W treści zawiadomienia wskazano, iż dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] oraz nr [...] Przedmiotowe tytuły wykonawcze zawierały również informację, że egzekwowane należności wynikają z orzeczenia [...] z dnia [...] r. znak: [...], stanowiącego podstawę ich wystawienia. Organ odwoławczy uznał, że w ustalonych okolicznościach sprawy, podniesione w zażaleniu zarzuty dotyczące naruszenia art. 79 § 1 u.p.e.a., należało oddalić. Jednocześnie Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie związane z rozliczeniem składek przez organ rentowy, a także przeksięgowanie wpłat przekazanych przez Zobowiązaną, nie mogły być przedmiotem rozpoznania w trybie skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. Mając jednak na uwadze, że Dyrektor [...] reprezentujący w niniejszym postępowaniu wierzyciela, szczegółowo odniósł się do podnoszonych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. znak: [...], to - w ocenie Organu odwoławczego - nie było potrzeby przytaczania ponownie tej argumentacji, która nie budziła zastrzeżeń. Zobowiązana wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na postanowienie z dnia [...] r. o numerach: [...] ([...]) o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną związaną z zajęciem świadczenia emerytalnego. Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 79 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie w niniejszej sprawie poprzez zajęcie - pomimo braku przesłanek do dokonania zajęcia - albowiem należność objęta tytułami wykonawczymi została spłacona, na co Skarżąca przedstawiła dowody wpłat. Tytuły wykonawcze w ocenie Skarżącej nie powinny być zatem wystawione, a zajęcie dokonane. 2. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczeń składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS poprzez błędną jego interpretację i zastosowanie do składek aktualnie wpłacanych za dane okresy rozliczeniowe poprzez zaliczanie tychże składek na poczet zaległości, co uniemożliwia Skarżącej prowadzenie jakiejkolwiek działalności, przy uwzględnieniu, że zaległe składki ściągane są w postępowaniu egzekucyjnym i na poczet tych zaległości wpływają określone kwoty. W ocenie Skarżącej przy zastosowaniu wprost rozporządzenia w stosunku do aktualnych zobowiązań wobec ZUS i przeksięgowywanie tych zobowiązań niezgodnie z dyspozycją Skarżącej, uniemożliwia się prowadzenie działalności gospodarczej. Za odmienną interpretacją rozporządzenia przemawia również to, że zasada wprowadzona została od [...]. w dokumencie o randze rozporządzenia, natomiast rozliczenie istniejących zobowiązań egzekwowane od Skarżącej na drodze postępowania egzekucyjnego toczyło się odrębnie. Błędne było zatem przyjęcie, że Skarżąca nie dokonała spłaty zobowiązań za okres od [...] r., albowiem wpłaty te zostały dokonane wraz z wyraźnym oznaczeniem okresu rozliczeniowego. 3. Art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i brak zastosowania w niniejszej sprawie, a tym samym umorzenia postępowania. Art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowi m.in, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. W ocenie Skarżącej z powyższych względów skarga była konieczna i zasadna. Wobec tego, zaskarżyła postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie w całości oraz uchylenie zajęcia świadczenia emerytalnego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem badania zgodności z prawem jest wyłącznie zaskarżone przez Stronę postanowienie z dnia [...] r. o numerach: [...] w przedmiocie oddalenia skargi wniesionej na czynność egzekucyjną, w trybie art. 54 u.p.e.a., tj. na zajęcie świadczenia emerytalnego Skarżącej. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co czyni bezpodstawne żądanie Skarżącej jego uchylenia. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora (...). Na podstawie art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika z przytoczonego przepisu przedmiotem skargi są czynności egzekucyjne. W art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ustawodawca wskazał co należy rozumieć przez czynności egzekucyjne, a mianowicie: wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W doktrynie wskazuje się, że "działania", o których mowa w tym przepisie to czynności faktyczne (a nie akty prawne) lub przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Artykuł 1a pkt 2 u.p.e.a. ogranicza je do działań organu egzekucyjnego (Z. Leoński, R. Hauser (w opracowaniu J. Olszanowskiego) (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz 9. wydanie, pod red. R. Hausera, A. Skoczylasa, Warszawa 2018, s. 301 – 302). W orzecznictwie wskazuje się, że kognicja organów nadzoru w przypadku złożenia skargi w trybie art. 54 § 1 u.pe.a. jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do zdziałanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora. Ponadto skarga taka przysługuje także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty (wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1255/13, dostępne na stronie internetowej: www. orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarga ta nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. (wyroki NSA z dnia: 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2966/17 dostępne na stronie internetowej: www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że Organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego Zobowiązanej. W ocenie Sądu zajęcie to zostało dokonane prawidłowo i skutecznie, bowiem w pierwszej kolejności – stosownie do postanowień art. 79 § 1 u.p.e.a. – organ egzekucyjny przesłał do Inspektoratu zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego, które doręczono adresatowi w dniu [...] r. Zatem mając na uwadze uregulowania zawarte w art. 79 § 2 u.p.e.a. (zdanie pierwsze), który stanowi, że zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu, stwierdzić należy, że prawidłowo Organ odwoławczy uznał, iż w dniu [...] r. ww. zajęcie zostało dokonane. Obowiązek doręczenia Zobowiązanej zawiadomienia o zajęciu jej świadczenia ustawodawca wprowadził dopiero w § 4 art. 79 u.p.e.a., stanowiąc, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób (pkt 1). Wobec powyższego słusznie Organ odwoławczy uznał, że zgodnie z prawem Organ egzekucyjny najpierw przesłał zawiadomienie do organu rentowego, a następnie do Skarżącej wraz z odpisami tytułów wykonawczych na jej adres zamieszkania. Ww. dokumenty skutecznie zatem doręczono Skarżącej w dniu [...] r. Z uwagi na powyższe należy podzielić stanowisko Organu odwoławczego, że Organ egzekucyjny nie naruszył przepisów u.p.e.a. w zakresie podejmowanych przez Organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych związanych z zajęciem świadczenia emerytalnego. Organ spełnił także wymogi formalne przewidziane dla prawidłowego zawiadomienia zarówno organu rentowego jak i Zobowiązanej. Dodać należy, że – jak słusznie zauważył Organ - druk zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym był zgodny ze wzorem ustalonym dla tego rodzaju druków, określonych w załączniku nr [...] do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r, w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804). Jednocześnie Organ egzekucyjny wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia Zobowiązanej, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Ponadto wezwał organ rentowy (stosownie do art. 79 § 4 pkt 2 lit. a i lit. b u.p.e.a.), aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości; w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli. Zawiadomienie zawierało także niezbędne pouczenia tj. zarówno dla organu rentowego, jak i dla Zobowiązanej. Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego. W treści zawiadomienia dokładnie wskazano jakich tytułów wykonawczych dotyczy. Natomiast załączone odpisy tytułów wykonawczych zawierały szczegółowe informacje odnośnie źródła powstania zaległości - orzeczenia [...] z dnia [...] które stanowiło podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Wobec powyższego zasadnie Organ odwoławczy uznał, że należało oddalić zarzuty dotyczące naruszenia art. 79 § 1 u.p.e.a. W świetle powyższych uwag uprawnione było stwierdzenie Organu odwoławczego, że kwestie związane z rozliczeniem składek przez organ rentowy, a także dokonanie przeksięgowania wpłat przekazanych przez Skarżącą, nie mogły być przedmiotem rozpoznania w trybie skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. Zauważyć jedynie należy, że Organ egzekucyjny, reprezentujący w postępowaniu jednocześnie wierzyciela, szczegółowo wypowiedział się do podnoszonych kwestii w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r. znak: [...] Odnosząc się do następnego zarzutu podniesionego w skardze, tj. naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i brak zastosowania w niniejszej sprawie, a tym samym brak umorzenia postępowania, stwierdzić należy, że ww. przepis nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, iż Organ odwoławczy w postępowaniu zażaleniowym utrzymał w mocy dwa zaskarżone rozstrzygnięcia Organu I instancji ostatecznymi postanowieniami z dnia [...] r. Przedmiotem pierwszego o numerze [...] ([...]) było oddalenie skargi na czynność egzekucyjną związaną z zajęciem świadczenia emerytalnego, natomiast przedmiotem drugiego o numerze [...] ([...]) była odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego oparta m.in. właśnie na podstawie art. 59 § 5 u.p.e.a. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżyła do Sądu wyłącznie postanowienie organu z dnia [...] r. nr [...] ([...]) oddalające skargę na czynność egzekucyjną, nie zaskarżyła zaś drugiego z postanowień tj. postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast z treści skargi wynika, że Skarżąca kwestionując czynność organu egzekucyjnego związaną z zajęciem jej świadczenia emerytalnego, zwróciła się także z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na załączone do skargi polecenia przelewów wpłat dokonanych przez płatnika składek. Wobec tego, wyjaśnić należy, że kwestie związane z rozliczeniem kwot wpłaconych przez płatnika składek w świetle przepisów powołanego przez Skarżącą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r., były zweryfikowane w postępowaniu przed wierzycielem, zwłaszcza w kontekście wydanej w tym zakresie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Zatem wskazane okoliczności nie podlegają ocenie w trybie skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Podkreślić należy, że wystąpienie bądź brak wystąpienia przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a. było przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o właściwie zastosowany przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie w tym zakresie zostało ostatecznie zakończone ww. postanowieniem Organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] ([...]). Skoro Skarżąca (działająca przez profesjonalnego pełnomocnika) nie zaskarżyła tego orzeczenia na drodze sądowej, to zarzut naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. w obecnie prowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym, które nie dotyczy postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia – nie może zostać uwzględniony . Reasumując zatem wskazać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza ani przepisów materialnych, ani procesowych w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Postanowienie wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego mogło być kwestionowane i zaskarżone przez Stronę jedynie w odrębnym postępowaniu, o czym była mowa powyżej. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności i ocenę prawną, Sąd skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).