I SA/Sz 340/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-07-06
Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Joanna Wojciechowska, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błędne zakwalifikowanie przez wnioskodawcę przedsięwzięcia do grupy IV zamiast do grupy II w kontekście oceny oddziaływania na środowisko, skutkujące brakiem uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowi nieprawidłowość w rozumieniu przepisów unijnych i krajowych, uzasadniającą zwrot otrzymanego dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że błędne zakwalifikowanie przez spółkę przedsięwzięcia do grupy IV zamiast do grupy II, co skutkowało brakiem uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Działanie to spowodowało szkodę w budżecie UE poprzez sfinansowanie wydatków niekwalifikowalnych, co uzasadnia zwrot otrzymanego dofinansowania. Sąd podkreślił, że uzyskanie decyzji środowiskowej po zakończeniu inwestycji nie sanuje naruszenia, a kwestia winy strony nie wpływa na obowiązek organu dochodzenia zwrotu środków.Stan faktyczny
Spółka M zawarła umowę o dofinansowanie projektu z Zarządem Województwa Zachodniopomorskiego. Wnioskodawca zakwalifikował planowane przedsięwzięcie do grupy IV pod względem oddziaływania na środowisko, nie przedstawiając decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Po weryfikacji, Instytucja Zarządzająca uznała, że przedsięwzięcie powinno być zaliczone do grupy II, wymagającej takiej decyzji. W konsekwencji, umowa o dofinansowanie została rozwiązana, a spółka wezwana do zwrotu środków. Po bezskutecznym terminie, organ wydał decyzję zobowiązującą do zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami. Po kolejnych postępowaniach i wyrokach sądów, organ wydał ostateczną decyzję, którą spółka zaskarżyła.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 21 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu wraz z odsetkami oddala skargę.
M Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K, obecnie M Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K, dalej "spółka", w dniu 19 maja 2009 r. zawarła z Województwem Zachodniopomorskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r., poz. 1649), dalej "uzppr", rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013, dalej "IZ RPO WZ", umowę o dofinansowanie na realizację projektu "Wzrost konkurencyjności Spółki M poprzez wprowadzenie kolejnego etapu zmian procesu produkcji kosmetyków wysokiej lepkości, w tym poszerzenia asortymentu o kosmetykę białą" Oś priorytetowa 1 "Gospodarka - Innowacje – Technologie", Działanie 1.1 "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje, Poddziałanie 1.1.2 "Inwestycje w małe i średnie przedsiębiorstwa". Dodatkowo pomiędzy spółką a IZ RPO WZ został zawarty aneks do ww. umowy w dniu 4 listopada 2009 r.
Wnioskodawcy, przygotowując dokumentację aplikacyjną w ww. konkursie
w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013, dalej "RPO WZ", zgodnie z zaleceniami Przewodnika dla wnioskodawców RPO WZ Ocena oddziaływania na środowisko, dalej "Przewodnik", byli zobowiązani do weryfikacji, czy planowane przedsięwzięcie:
- znajduje się w I czy w II aneksie do Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska, dalej "Dyrektywa Rady 85/337/EWG", lub nie jest w tej dyrektywie wymieniony,
- znajduje się w grupie I przedsięwzięć według prawa polskiego (jest wymienione
w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. nr 257 poz. 2573, dalej "rozporządzenie RM z dnia 9 listopada 2004 r.",
- znajduje się w II grupie przedsięwzięć (jest wymienione w § 3 rozporządzenia RM
z 9 listopada 2004 r.),
- znajduje się poza ww. rozporządzeniem, ale jest wymienione w aneksie II do Dyrektywy Rady 85/337/EWG (tzw. przedsięwzięcie podprogowe),
- oddziałuje na obszar Natura 2000/potencjalny obszar Natura 2000, czyli znajduje się w grupie III.
Ponadto zgodnie z ww. Przewodnikiem, przedsięwzięcia niezaliczane do żadnej z ww. grup nazwane zostały jako należące do grupy IV.
Podmioty aplikujące o dofinansowanie miały zatem obowiązek określić, do której z ww. grup kwalifikuje się planowane przez nich przedsięwzięcie. Z uwagi na przynależność do danej grupy, wnioskodawcy byli zobowiązani do przedstawienia dodatkowych dokumentów, m.in. dokumentów związanych z procedurą oceny oddziaływania na środowisko, w tym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Dnia 18 września 2008 r. spółka złożyła wniosek o dofinansowanie ww. projektu. W dokumentach aplikacyjnych, mając na uwadze ww. wytyczne spółka wskazała, że dla planowanej inwestycji nie przeprowadzono postępowania w sprawie oddziaływania na środowisko naturalne. Powyższe uzasadniono (w pkt A.14.1. wniosku o dofinansowanie) tym, iż zakres inwestycji objętej wnioskiem:
- nie znajduje się w I czy w II aneksie do Dyrektywy Rady 85/337/EWG,
- nie znajduje się w grupie I przedsięwzięć wg prawa polskiego (nie jest wymienione
w § 2 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r.),
- nie znajduje się w II grupie przedsięwzięć (nie jest wymienione w § 3 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r.),
- nie jest przedsięwzięciem podprogowym.
Dodatkowo spółka wskazała, iż zidentyfikowano brak oddziaływania na obszary Natura 2000, co kwalifikuje inwestycję do grupy IV przedsięwzięć z punktu widzenia oddziaływania na środowisko naturalne. spółka we wniosku o dofinansowanie projektu zaliczyła planowane przedsięwzięcie do grupy IV, w związku z czym nie przedstawiła żadnych dokumentów związanych z procedurą oceny oddziaływania na środowisko.
Z uwagi na fakt, iż spółka we wniosku o dofinansowanie projektu zaliczyła planowane przedsięwzięcie do grupy IV, nie przedstawiła żadnych dokumentów związanych z procedurą oceny oddziaływania na środowisko.
Po przeprowadzeniu przez IZ RPO WZ oceny formalnej złożonego przez spółkę wniosku aplikacyjnego, a następnie dokonaniu oceny środowiskowej, ekonomiczno-finansowej i merytoryczno-technicznej projektu przez Komisję Oceniającą Projekty, uchwałą Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr 254/09, z dnia 3 marca 2009 r. spółce przyznano dofinansowanie na realizację ww. projektu w łącznej wysokości [...] zł ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego dalej "EFRR", oraz ze środków budżetu państwa.
W dniu 19 maja 2009 r. spółka zawarła z IZ RPO WZ, umowę o dofinansowanie na realizację ww. projektu, a w dniu 4 listopada 2009 r. został zawarty aneks do ww. umowy.
W trakcie realizacji ww. projektu przez spółkę IZ RPO WZ powzięła wątpliwości, co do prawidłowości zakwalifikowania przez spółkę, na etapie wnioskowania o dofinansowanie, planowanego przedsięwzięcia do grupy IV. Po dokonaniu szczegółowej weryfikacji IZ RPO WZ, mając na uwadze, iż dotyczyło ono instalacji do wytwarzania produktów użytkowych przez mieszanie, emulgowanie lub konfekcjonowanie chemicznych półproduktów lub produktów podstawowych, uznała,
że należało je zaliczyć do grupy II, a więc przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
IZ RPO WZ stwierdziła, że powinnością spółki przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, gdyż zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25 poz. 150 ze zm.), dalej "u.p.o.ś.", realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Uchwałą nr 1144/11 z dnia 19 lipca 2011 r., Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego zdecydował o rozwiązaniu ze spółką ww. umowy
o dofinansowanie przedmiotowego projektu.
Z uwagi na fakt, iż środki otrzymane na podstawie ww. umowy o dofinansowanie zostały pobrane przez spółkę nienależnie, IZ RPO WZ pismem z dnia 4 sierpnia 2011r., wezwała spółkę do zwrotu środków w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma.
Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w ww. wezwaniu z dniem 23 sierpnia 2011 r. wobec spółki wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach ww. umowy
o dofinansowanie.
W dniu 25 listopada 2011 r. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego podjął decyzję nr [...] zobowiązującą spółkę do zwrotu całości dofinansowania, tj. kwoty [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Spółka, nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem złożyła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniach 15 grudnia 2011 r. i 28 grudnia 2011 r. spółka zwróciła w całości wymagane środki wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, jednocześnie zastrzegając możliwość dochodzenia ich zwrotu.
Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego w dniu 17 lutego 2012 r. podjął decyzję nr [...], utrzymującą w całości w mocy własną decyzję z dnia 25 listopada 2011 r.
Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 października 2012 r. o sygn. akt I SA/Sz 348/12, skargę oddalił.
Spółka złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
NSA wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r. o sygn. akt II GSK 79/13 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 października 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie.
WSA w Szczecinie po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia
3 września 2014 r. o sygn. akt I SA/Sz 707/14 uchylił decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr [...] z dnia 17 lutego 2012 r. i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr 5/W/2011 z dnia 25 listopada 2011 r.
Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego podjął w dniu 23 lutego 2015 r. decyzję nr [...] i orzekł od spółki zwrot otrzymanych przez nią środków w łącznej kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, ze wskazaniem nowego terminu, od którego należy liczyć odsetki od należności w części dotyczącej budżetu państwa.
Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego podjął w dniu 21 stycznia 2016 r. decyzję nr [...], w której utrzymał własną decyzję z dnia 23 lutego 2015r.
Organ podał, że analizowanej sprawie z uwagi na datę zawarcia umowy,
tj. 19 maja 2009 r. będzie miała zastosowanie ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 249 , poz. 2104 ze zm.), dalej "u.f.p.", nie zaś ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r.
poz. 885 ze zm.) dalej "u.o.f.p.". Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych utraciła moc z dniem 1 stycznia 2010r., stosownie do art. 85 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241), dalej "p.w.u.f.p.". Zgodnie z treścią art. 113
ust. 1 p.w.u.f.p. dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 (tj. przed dniem 1 stycznia 2010 r.) podlegają zwrotowi na podstawie przepisów dotychczasowych. Organ podał, że opierając się na stanowisku prezentowanym przez judykaturę, orzekając o zwrocie dotacji uwzględnić należy stan prawny obowiązujący w dacie zawarcia umowy o dofinansowanie. Wobec tego użyte w art. 113 ust. 1 p.w.u.f.p. określenie "dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy" zgodnie z ogólnymi zasadami stosowania prawa należy rozumieć w ten sposób, że dotyczy ono dotacji przyznanych beneficjentowi na podstawie umowy o dofinansowanie zawartej przed dniem 1 stycznia 2010 r., nie zaś dotacji wypłaconych (pobranych) przed tą datą.
Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, obejmujące całościową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zgodnie ze wskazaniami NSA i WSA oraz ustosunkował się do zarzutów spółki zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zdaniem organu, w sprawie zaistniała nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Organ stwierdził, że spółka, będąc podmiotem gospodarczym niewłaściwie przygotowała dokumentację aplikacyjną przez błędne zakwalifikowanie przez planowanego przedsięwzięcia do grupy IV, zamiast do grupy II, tj. przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, co wiązało się z tym, że spółka nie posiadał takiej decyzji na etapie ubiegania się o dofinansowanie (co stanowiło warunek niezbędny do uzyskania dofinansowania) przez co doszło do naruszenia prawa tj. art. 35 ust. 3 u.f.p., art. 46 u.p.o.ś., zapisów załącznika II pkt. 6 lit.a Dyrektywy Rady 85/337/EWG, a także § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r. W ocenie organu, działanie spółki spowodowało szkodę rzeczywistą w budżecie ogólnym UE, albowiem doszło do sfinansowania wydatków niekwalifikowalnych. Szkoda w niniejszej sprawie przejawiała się w tym, iż środki w wysokości nienależnie pobranego przez spółkę dofinansowania IZ RPO WZ mogłaby rozdysponować na dofinansowanie projektów innych wnioskodawców w ramach RPO WZ, którzy przedłożyliby wszystkie niezbędne dokumenty aplikując o dofinansowanie,
a tym samym spełniających podstawowe warunki niezbędne do uzyskania dofinansowania jak również czyniących zadość przepisom prawa. Tym samym, środki przekazane w ramach przedmiotowego projektu, w rzeczywistości nie powinny być ani wykorzystane przez spółkę ani wypłacone z budżetu UE, a winny służyć takim celom jak dążenie do zmniejszania dysproporcji, wzmacniania spójności społeczno-gospodarczej, pobudzania rozwoju, tworzenia warunków wzrostu konkurencyjności. Zdaniem organu, działanie spółki wypełniła przesłankę, o której mowa w art. 211 ust. 1 pkt 3 u.f.p., jak również, że wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, co spowodowało wydanie przez organ decyzji z art. 211 ust. 4 u.f.p. Organ stwierdził, że genezą powstania naruszenia przepisów prawa było działanie spółki, która błędnie zakwalifikowała swoje przedsięwzięcie do IV grupy środowiskowej zamiast II, a tym samym nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów na etapie aplikowania o środki unijne. Powyższe w efekcie doprowadziło do wystąpienia szkody rzeczywistej w budżecie UE. Organ podał, że projekt realizowany przez spółkę był "przedsięwzięciem" w rozumieniu Dyrektywy Rady 85/377/EWG i art. 46 ust. 2 u.p.o.ś (obecnie zaś art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko). Zatem stosownie do brzmienia § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r. (obowiązującego na dzień złożenia wniosku), do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się instalacje do wytwarzania produktów przez mieszanie, emulgowanie lub konfekcjonowanie chemicznych półproduktów lub produktów podstawowych. Organ podał, że opisane przez spółkę we wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcie było wymienione w ww. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r. Produkcja kosmetyków jest działalnością, o której mowa w przytoczonym przepisie. Ponadto, przedsięwzięcie zrealizowane przez spółkę w ramach przedmiotowego projektu wymienione było w załączniku II pkt 6 lit.a Dyrektywy Rady 85/337/EWG. Bez znaczenia był fakt, czy chodzi o budowę nowej instalacji czy o rozbudowę istniejącej, bowiem konstrukcja rozporządzenia z 2004 r. wskazuje, iż obejmuje ono także wszelkie zmiany w wymienionych w nim przedsięwzięciach. Organ podkreślił, że realizowane przez spółkę przedsięwzięcie należy zaliczyć do grupy II, a nie do grupy IV, jak zaliczyła je spółka, a więc wymagających uzyskania przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Organ stwierdził, że uzyskanie przez spółkę decyzji środowiskowej dla praktycznie już zrealizowanego przedsięwzięcia, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, nie mogło być traktowane jako doprowadzenie projektu do stanu zgodnego z prawem (spółka pismem z dnia 21 marca 2012 r. przedstawiła decyzję z dnia 22 lutego 2012r. o środowiskowych uwarunkowaniach nr [...] wydaną przez Prezydenta Miasta K). Wydanie decyzji środowiskowej po zrealizowaniu przedsięwzięcia jest sprzeczne z przepisami Dyrektywy 85/337/EWG (art. 2 ust. 1 oraz art. 8), a zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 u.p.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wydawana dla przedsięwzięć planowanych, a nie już zrealizowanych.
Organ, odnosząc się do przesłanek zdefiniowanych w art. 211 ust. 1 u.f.p. podkreślił, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nienależnym pobraniem środków. Organ zgodził się ze spółką, że środkami nienależnie pobranymi są środki udzielone bez podstawy prawnej, tzn. w obowiązującym systemie prawnym nie ma przepisu lub dyspozycji umowy o dofinansowanie, na podstawie którego spółka pobrała środki. Organ wskazał, że w myśl art. 46 u.p.o.ś., zapisów załącznika II pkt. 6 lit.a Dyrektywy Rady 85/337/EWG, § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r., jak również zapisów Przewodnika – spółka z uwagi na rodzaj planowanego przedsięwzięcia winna była uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia i przedłożyć ją do IZ RPO WZ na etapie aplikowania o środki unijne, jak również winien był wraz z wnioskiem o dofinansowanie przedłożyć postanowienia w sprawie obowiązku lub braku obowiązku sporządzenia raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i zakresie raportu (który jest załącznikiem obowiązkowym dla przedsięwzięć zakwalifikowanych do II grupy). Błędne zakwalifikowanie przez spółkę przedsięwzięcia do IV grupy, a co za tym idzie nieprzedłożenie ww. dokumentów spowodowało, iż nie mogła ona skutecznie ubiegać się o dofinansowanie w ramach przedmiotowego konkursu. Wypłata tego dofinansowania nastąpiła więc bez podstawy prawnej, tym samym środki z tej dotacji zostały pobrane nienależnie i powstał określony w decyzji obowiązek ich zwrotu. Zatem środki finansowe, zostały "pobrane nienależnie", a więc nienależnie "przyznane i wypłacone", bowiem spółka nie spełniła warunków przyznania dotacji. Organ wyjaśnił termin i sposób naliczenia odsetek.
Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję do WSA w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu z dnia 23 lutego 2015 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 2 pkt 7 rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 przez przyjęcie, że kwalifikacja przez skarżącą inwestycji pod nazwą "Wzrost konkurencyjności spółki M poprzez wprowadzenie kolejnego etapu zmian procesu produkcji kosmetyków wysokiej lepkości; w tym poszerzenia asortymentu o kosmetykę białą" do grupy IV według systematyki Przewodnika dla Wnioskodawców Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 - 2013 Ocena oddziaływania na środowisko w ramach konkursu nr RPOWZ/1.1.2./2008/2Oś priorytetowa 1 "Gospodarka - Innowacje –Technologie" Działanie 1.1. "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje" poddziałanie 1.1.2 "Inwestycje w małe i średnie przedsiębiorstwa" stanowi nieprawidłowość
w rozumieniu wyżej przywołanego przepisu;
- przepisów postępowania przez brak ustalenia (brak jakiegokolwiek badania stanu faktycznego sprawy) w postępowaniu dotyczącym zwrotu przyznanych środków dla inwestycji pod nazwą "Wzrost konkurencyjności spółki M poprzez wprowadzenie kolejnego etapu zmian procesu produkcji kosmetyków wysokiej lepkości, w tym poszerzenia asortymentu o kosmetykę białą", co doprowadziło do spełnienia przesłanek określonych w § 3 ust 2 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004r., rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko,
- art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niewykazanie, aby na skutek rzekomego naruszenia prawa wspólnotowego inni wnioskodawcy w ramach konkursu wskazanego w punkcie 3.1. zostali pozbawieni finansowania na zgłaszane przez siebie projekty, co powoduje, że nie można przypisać działaniom skarżącej nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia WE nr 1083/2006.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. spółka złożyła pismo procesowe,
w który podtrzymała swoje stanowisko w sprawie wraz z wnioskiem dowodowym
w postaci kopii wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2016 r.
o sygn. akt I C 450/15 oraz kopii pozwu spółki przeciwko organowi o zapłatę.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." dopuścił dowód z dokumentów załączonych do ww. pisma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wskazania co do dalszego postępowania są z reguły konsekwencją oceny prawnej, dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Podkreślić należy, że ocena prawna wyrażona przez sąd w orzeczeniu została sformułowana w konkretnym stanie faktycznym, którego prawidłowe ustalenie badana było przez sąd.
Istotne jest, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia przez NSA wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r. o sygn. akt II GSK 79/13, który uchylił wyrok WSA
w Szczecinie z dnia 18 października 2012 r. o sygn. akt I SA/Sz 348/12, a następnie przez WSA w Szczecinie (po ponownym rozpoznaniu sprawy) wyrokiem z dnia
3 września 2014 r. o sygn. akt I SA/Sz 707/14, który uchylił decyzję organu z dnia
17 lutego 2012 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 listopada 2011 r.
Wskazać należy, że dla organu administracji publicznej ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, w tym sądu, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że niezastosowanie się przez organ administracji publicznej do oceny prawnej w orzeczeniu sądu uwzględniającym skargę narusza art. 153 p.p.s.a. Z drugiej zaś strony ocena prawna, uznająca część stanu faktycznego sprawy za prawidłową. Zgodną z prawem procesowym i materialnym, w istocie zwalnia organ administracji od ponownego prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, zaś stronie skarżącej uniemożliwia skuteczne jej zakwestionowanie w drodze kolejnej skargi złożonej do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 541/14, wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. II FSK 537/09).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie naruszył art. 153 p.p.s.a.
i wykonał wskazania zawarte w ww. wyrokach.
Z treść wyroku NSA o sygn. akt II GSK 79/13 wynikało, że zasadniczy problem w sprawie dotyczył tego, czy wobec niepodważonych ustaleń faktycznych co do niespełnienia przez spółkę warunków niezbędnych do otrzymania dofinansowania (nieprawidłowa kwalifikacja przedsięwzięcia do grupy środowiskowej IV zamiast do II
i brak przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przy dokumentach aplikacyjnych o dofinansowanie unijne), okoliczności te uzasadniały wydanie decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i na jakiej podstawie.
Zdaniem NSA, fakt wadliwego zakwalifikowania przedsięwzięcia, a w konsekwencji niedopełnienie wskazanego ustawowego obowiązku na etapie składania wniosku o dofinansowanie (dołączenie na etapie wniosku decyzji
o uwarunkowaniach środowiskowych) nie można uznać za naruszenie procedur
w rozumieniu przepisów u.p.f. Podkreślić należy, iż NSA uznał, że spółka "(...) co do zasady - nie kwestionuje stwierdzenia, że niespełnienie warunków niezbędnych uzyskania dofinansowania stanowi o nienależnym jego pobraniu. Nie jest podważane stanowisko WSA, że pobranie środków nienależnie ma miejsce w sytuacji pobrania ich bez podstawy prawnej, niezależnie od tego czy wypłata nastąpiła na skutek błędu (omyłki) organu (IZ), czy też nieprawidłowości (błąd, niespełnienie warunków) dotyczą wnioskodawcy. Dodać należy, że w piśmiennictwie podnosi się, że nienależne pobranie środków może być konsekwencją nieprawidłowości nie tylko po stronie beneficjenta. Do tych nieprawidłowości mogą przyczynić się instytucje przyznające środki. W każdej sytuacji, niezależnie od przyczyny wystąpienia nieprawidłowości, należy orzec o zwrocie. W obu powoływanych w sprawie ustawach o finansach publicznych ustawodawca nie zdefiniował wprost nienależnego pobrania środków. Definicji takiej nie ma też w przepisach unijnych. Przyjmuje się, że pobranie bez podstawy prawnej oznacza pobranie środków bez umocowania w jakimkolwiek przepisie prawa, gdy nie ma przepisu upoważniającego do pobrania środków. (v. W. Miemiec – "Przesłanki determinujące zwrot środków przeznaczonych na finansowanie programów realizowanych przez JST z udziałem bezzwrotnych środków europejskich"; Finanse komunalne 1-2/212). Wywodów Sądu I instancji w tym zakresie, zbieżnych z przedstawionymi poglądami doktryny, autor skargi kasacyjnej nie podważa (...)".
Wobec powyższego zdaniem Sądu, zarzuty skargi dotyczące błędnych ustaleń organu co do konieczności uzyskania decyzji środowiskowej na etapie wnioskowania o dofinansowanie nie mogły odnieść skutku. Ocena prawa NSA wyrażona na podstawie konkretnego stanu faktycznego wiąże organy i Sąd. Skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w pełni podzielił dotychczasowe stanowisko organu oraz stanowisko NSA, że na etapie wnioskowania o ww. pomoc spółka winna przedłożyć odpowiednią decyzję środowiskową, gdyż realizowane przez nią przedsięwzięcie winno być zakwalifikowane do grupy II (spółka błędnie je zakwalifikowała do grupy IV) wymienione w zał. II pkt 6 lit.a Dyrektywy Rady 85/337/EWG. Badanie uwarunkowań środowiskowych po zakończeniu inwestycji nie jest już możliwe, również uzyskanie decyzji w tym zakresie nie sanuje naruszenia jakie miało miejsce przy złożeniu dokumentacji konkursowej bez ww. decyzji.
W ocenie NSA, w niniejszej sprawie należało zbadać czy nienależnie pobranie środków finansowych przez spółkę miało charakter nieprawidłowości w rozumieniu
art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. W ust. 2 zdefiniowano dla potrzeb tego rozporządzenia nieprawidłowość jako - jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo przez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.
W art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 postanowiono, że każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści, m.in. poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnie lub bezprawnie uzyskanych.
Z treści przywołanych przepisów wynika zatem wyraźnie, że zobowiązanie do zwrotu kwot pieniężnych bezprawnie uzyskanych musi pozostawać w związku
z nieprawidłowościami - zdefiniowanymi w art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95.
W art. 2 ust. 4 rozporządzenia nr 2988/95 wskazano, że procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu Państw członkowskich - jednakże z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego.
Przy interpretacji przepisów prawa krajowego nie można zatem pomijać określonego w ww. rozporządzeniu związku między zobowiązaniem do zapłaty lub zwrotu kwot, m.in. bezprawnie uzyskanych z faktem wystąpienia nieprawidłowości.
Z kolei rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 wprowadza definicję nieprawidłowości w art. 2 pkt 7, wskazując, że "nieprawidłowość" to jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę
w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 w art. 70 ust. 1 wskazuje, że państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, m.in. przez zapobieganie, wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości oraz odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych. Z treści przytoczonej regulacji wynika więc,
że rozporządzenie odróżnia korygowanie nieprawidłowości od odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami. Instytucja korygowania nieprawidłowości została sprecyzowana w art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Z akt sprawy nie wynikało, żeby organ zastosował ww. instytucję korekty. Organ zastosował tryb zwrotu pobranego dofinansowania po wykryciu nieprawidłowości.
W ocenie Sądu, przytoczone przez spółkę orzeczenia sądów dotyczące instytucji korekty dotyczyły innych stanów faktycznych niż występujący w niniejszej sprawie.
Uznać należy, że określony w art. 4 rozporządzenia nr 2988/95 wymóg zobowiązywania do zwrotu kwot bezprawnie uzyskanych i wynikający z art. 70 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 obowiązek odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych realizowany jest na podstawie przepisów ustaw o finansach publicznych. Jak wyżej wskazano w dacie zawarcia umowy o dofinansowanie obowiązywała ustawa o finansach publicznych z 2005 r. Spółka pobrała środki nienależnie stosownie do art. 211 ust. 1 pkt 3 u.f.p.
W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił,
iż ziściły się przesłanki zdefiniowane w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE)
nr 1083/2006. Organ odniósł się do tej definicję nieprawidłowości, tj. faktu naruszenia prawa, wynikającego z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje choćby potencjalną szkodę finansową w budżecie ogólnym UE. Organ stwierdził, że przez działanie spółki, która jest podmiotem gospodarczym, polegające na niewłaściwym przygotowaniu dokumentacji aplikacyjnej, tj. błędne zakwalifikowanie przez spółkę planowanego przedsięwzięcia do grupy IV, zamiast do grupy II, tj. przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, co wiązało się z tym, że spółka nie posiadała takiej decyzji na etapie ubiegania się o dofinansowanie (co stanowiło warunek niezbędny do uzyskania dofinansowania) doszło do naruszenia prawa - art. 35 ust. 3 u.f.p., art. 46 u.p.o.ś., zapisów załącznika II pkt. 6 lit.a Dyrektywy Rady 85/337/EWG, a także § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r. Powyższe działanie spółki spowodowało szkodę rzeczywistą w budżecie ogólnym UE, albowiem doszło do sfinansowania wydatków niekwalifikowalnych. Organ stwierdził, że szkoda w niniejszej sprawie przejawia się w tym, iż środki w wysokości nienależnie pobranego przez spółkę dofinansowania organ mógłby rozdysponować na dofinansowanie projektów innych wnioskodawców, którzy przedłożyliby wszystkie niezbędne dokumenty aplikując
o dofinansowanie, a tym samym spełniających podstawowe warunki niezbędne do uzyskania dofinansowania jak również czyniących zadość przepisom prawa.
Tym samym, środki przekazane w ramach przedmiotowego projektu, w rzeczywistości nie powinny być ani wykorzystane przez spółkę ani wypłacone z budżetu UE, a winny służyć takim celom jak dążenie do zmniejszania dysproporcji, wzmacniania spójności społeczno-gospodarczej, pobudzania rozwoju, tworzenia warunków wzrostu konkurencyjności. Mając na uwadze powyższe, ziściły się wszystkie elementy definicji nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Co więcej z przyczyn wskazanych powyżej pomiędzy stwierdzonym naruszeniem przepisów prawa a powstaniem szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej istnieje niebudzący wątpliwości związek przyczynowo –skutkowy.
Sąd uznał postępowanie organu za prawidłowe. Komisja Europejska, jak również TSUE przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, obejmującą zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Przyjęcie takiej rozszerzającej wykładni naruszenia prawa oznacza, iż do popełnienia nieprawidłowości, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został szeroko rozumiany przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2011 r. - sygn. akt II SA/Go 611/11). W ocenie Sądu, organ wskazał, że nieprawidłowość w niniejszej sprawie dotyczyła naruszenia wskazanych przez organ przepisów.
Wskazać należy, że na podstawie art. 152 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, istnieje możliwość stosowania do spraw niezakończonych przepisów rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006. Nadmienić należy również, że definicja nieprawidłowości, ujęta w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 jest co do zasady zbieżna z pojęciem nieprawidłowości, wynikającym z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
Jeśli idzie o szkodę w budżecie ogólnym UE, jak to wskazał organ w zaskarżonej decyzji, może to być nie tylko szkoda rzeczywista, ale i również szkoda potencjalna, o którą w istocie chodzi w rozpatrywanej sprawie. Podkreślenia wymaga, że "szkoda w budżecie ogólnym Unii Europejskiej" została w tym samym przepisie ujęta dwojako – jako szkoda "realna" bądź jako szkoda "potencjalna" (słowami "... mogłaby spowodować szkodę..."). Wystąpienie uszczerbku w którejkolwiek postaci wystarczy przy tym do zastosowania odpowiednich sankcji. Szkoda realna, to uszczerbek, który łatwo konkretnie zmierzyć i określić jego wysokość. Wystarczy jednak samo tylko wykazanie, że określone nieprawidłowości powstałe wskutek zachowania się beneficjenta mogły jedynie (choć wcale nie musiały) narazić ogólny budżet Unii Europejskiej na uszczerbek, nawet bliżej niewykazany (bo "potencjalny" właśnie). Tym właśnie, w ocenie Sądu, różni się kategoria szkody jedynie "potencjalnej" (w rozumieniu analizowanego art. 2 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006) od kategorii "utraty spodziewanych korzyści" (lucrum cessans) w ujęciu art. 361 § 2 in fine k.c. Ta ostatnia ma bowiem także charakter uszczerbku "realnego", co przesądza o tym, że ten, kto twierdzi, iż utracił pewne korzyści musi nie tylko powołać się ten fakt, ale też – uwzględniając art. 6 k.c. – określić wysokość tego rodzaju straty.
Zdaniem Sądu, kwestia zawiadomienia przez organ Komisji Europejskiej
o wykrytej nieprawidłowości nie miała wpływu na rozpoznanie niniejszej sprawy. Prawidłowość zawiadomienia czy też jego nieprawidłowość nie ma wpływu na fakt wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE)
nr 1083/2006.
Jak już wyżej wspomniano, okoliczności związane czy doszło do wypłaty
ww. dofinansowania z winy spółki czy też organu nie mają wpływu na obowiązek dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności przez spółkę.
Stosownie do art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 (do którego odwoływał się NSA w wyroku z dnia 25 marca 2014 r. o sygn. akt II GSK 79/13) każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych w stosunku do podmiotów, określonych w art. 7
ww. rozporządzenia. Przewidziano więc możliwość zastosowania środka administracyjnego w postaci zwrotu wypłaconego dofinansowania.
Zgodnie z art.1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.
Nieprawidłowość w niniejszej sprawie polegała na działaniu spółki, która dokonała błędnej oceny przedsięwzięcia nie złożyła do dokumentacji wnioskowej odpowiedniej decyzji środowiskowej. Jak wyżej zaznaczono kwestia winy strony nie ma wpływu na istniejący po stronie organu obowiązek dochodzenia zwrotu wypłaconego dofinansowania. Gdyby organ ustalił, że nieprawidłowość została przez spółkę dokonano celowo lub była skutkiem zaniedbania mógłby zastosować wobec niej karę administracyjną wymienioną w art. 5 rozporządzenia nr 2988/95. Jak wynikało z akt, takiej kary organ nie zastosował wobec spółki. Z akt nie wynikało również, że w sprawie prowadzone było postępowanie karne, które zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 2988/95 miałoby wpływ na zawieszenie postępowania administracyjnego.
W przepisach związanych z dofinansowanie projektu ze środków unijnych brak jest takich uregulowań jak np. w art. 80 ust. 3 rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora win (Dz.U. UE. L. 2009.316.65), gdzie wskazano, iż rolnik nie ma obowiązek zwrotu pobranej nienależnie płatności, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach; jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.
Podkreślić trzeba, że postępowanie dotyczące przedmiotowego dofinansowania ma charakter mieszany administracyjno-cywilny. Procedura złożenia wniosku i jego ocena podlega przepisom prawa administracyjnego i kontroli sądu administracyjnego. Przyznanie dofinansowania i jego wypłata następuje w drodze umowy cywilnej. Wszystkie kwestie związane z jej zawarciem, wykonaniem, czy rozwiązaniem oraz ewentualne dochodzenie szkody wyrządzonej beneficjentowi programu przez organ podlegają ocenie sądu cywilnego. Kwestia zaś zwrotu pobranego dofinansowania następuje w drodze decyzji administracyjnej podlegającej ocenie sądu administracyjnego. Brak jest przepisów, które by wskazywały na korelację między oboma postępowaniami.
Rozstrzygnięcie sądu cywilnego nie determinuje rozstrzygnięcia organu ani sądu administracyjnego w zakresie zwrotu wypłaconego dofinansowania. Stwierdzenie nieprawidłowości przez organ obliguje go do przeprowadzenia postępowania w sprawie zwrotu wypłaconego dofinansowania.
Stosownie do art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny związany jest jedynie ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa.
Tym samym przedłożony przez spółkę wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie
o sygn. akt I C 450/15 nie miał wpływu na wynik rozpoznania niniejszej sprawy.
Nadmienić należy, że cywilnoprawny charakter stosunku wynikający z zawartej przedmiotowej umowy wyklucza poddanie roszczeń o zwrot dofinansowania regułom przedawnienia określonym w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). W judykaturze przyjmuje się, że kwalifikacji praw i obowiązków związanych z przyznaniem dofinansowania i jego wykorzystaniem jako praw i obowiązków cywilnoprawnych oznacza to, że przewidziane w umowie roszczenie o zwrot dofinansowania przedawnia się co do zasady w terminach określonych w art. 118 k.c
Nadmienić można, że zagadnienia związane z procedurą zwrotu pomocy przyznanej bezprawnie określone są w rozporządzeniu Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.1999.83.1, Dz.U.UE-sp.08-1-339 ze zm.) dotyczące uprawnień Komisji w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego udzielonej, w tym w art. 15. Stosownie do art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 termin przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, zaś przerwanie okresu przedawnienia spowodowane jest przez każdy akt właściwego organu władzy, którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Przedawnienie roszczeń nie jest uwzględniane z urzędu, lecz na skutek zarzutu dłużnika. Przepisy prawne nie określają terminu do wydania decyzji o zwrocie wypłaconego dofinansowania przez organ, co oznacza, że organ może wydać ją również po upływie terminu przedawnienia. Dochodzenie zwrotu dofinansowania na drodze egzekucji jednak związane jest z przedawnieniem uwzględnianym na zarzut dłużnika. W niniejszej sprawie, spółka w dniach 15 grudnia 2011 r. i 28 grudnia 2011 r. zwróciła w całości pobranego środki wraz z odsetkami.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło