I SA/Sz 347/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych p o s t a n a w i a: odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...], złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Skarżąca oświadczyła, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów wpisu sądowego od skargi w pełnej wysokości. Powołując się na ciążący na mężu Skarżącej w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 346/11 obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] wskazała, że łączna kwota wpisów to [...]. Skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem S., na utrzymaniu małżonków pozostaje 19 letni syn. Źródłem dochodów rodziny są przychody z indywidualnie prowadzonych działalności gospodarczych. Skarżąca podała, że w skład majątku małżonków (zabezpieczonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. na poczet zobowiązania podatkowego) wchodzą nieruchomość gruntowa o powierzchni 1,5 ha zabudowana budynkiem mieszkalnym o pow. 313 m², nieruchomość gruntowa (łąki) o powierzchni 2,95 ha, samochód osobowy marki [...], rok prod. 2004 r. – zajęte przez Naczelnika US w M. Skarżąca wskazała, że zasadny jest wniosek o zwolnienie co najmniej z części kosztów wpisu sądowego od skargi, nie podała jednak jaką część wpisu jest w stanie uiścić. W rybryce "Dochody" Skarżąca podała, że w lutym 2011 r., zarówno ona, jak i jej mąż, ponieśli straty w ramach prowadzonych działalności gospodarczych o wartościach, odpowiednio: [...]. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Skarżącej, wezwaniem referendarza sądowego z 20 kwietnia 2011 r., zobowiązano ja do przedłożenia: - wykazu posiadanych rachunków bankowych i wyciągów z rachunków bankowych (w tym lokat) skarżącej oraz męża skarżącej z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny z ostatnich trzech miesięcy (w szczególności opłaty mieszkaniowe, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, itp.), - dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża przychodów i dochodów oraz ponoszonych kosztów uzyskania przychodów w roku 2010 r. (np. wyciągu z prowadzonej ewidencji dla celów podatkowych zawierającego zestawienie rozliczenia ww. wartości za rok 2010, odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2010 r. jeśli takie już złożono) oraz deklaracji podatkowej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za luty i marzec 2011 r., w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczenia znajdującego się w aktach sprawy. W odpowiedzi na powyższe Skarżąca przedłożyła kserokopie wyciągów bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (wspólny rachunek małżonków) wraz zaznaczonymi na tych wydrukach kwotami stanowiącymi, jak wskazała skarżąca, wydatki związane z utrzymaniem. Nadto przedłożyła zeznania podatkowe (swoje i męża) za 2010 r. Wbrew wezwaniu Skarżąca nie przedłożyła deklaracji podatkowych dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za luty i marzec 2011 r., odnoszących się do przychodów prowadzonych przez Skarżącą oraz jej męża działalności gospodarczych. Nie wyjaśniła też przyczyny niezłożenia wymaganych deklaracji. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. orzeczenia w sprawach II FZ 236/08, I GZ 122/09, czy II FZ 240/08, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy analizie możliwości płatniczych strony, w sytuacji gdy chodzi o koszty niezbędne do rozpoznania sprawy na danym etapie postępowania (jak wpis od skargi), należy brać pod uwagę jej bieżące wydatki i dochody (por. post. NSA z dnia 17 lipca 2006 r., sygn. akt. I FZ 201/06, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do referendarza sądowego należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia merytoryczną ocenę wniosku. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy jest to niemożliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie Skarżącej jest nieprecyzyjne i niepełne, zawiera sprzeczne informacje. Nie pozwala to na miarodajną ocenę kondycji finansowej strony w świetle przesłanek sformułowanych w cytowanym wyżej przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Skarżąca podała, że źródłem utrzymania rodziny są dochody z działalności gospodarczej skarżącej oraz jego męża i oświadczyła, że zasadnym jest chociażby częściowe zwolnienie od obowiązku poniesienia wpisu od skargi. Nie określiła jednak w uzasadnieniu wniosku swoich możliwości płatniczych. W dalszej części wniosku Skarżąca oświadczyła, że prowadzone działalności gospodarcze (Skarżącej oraz jej męża) przynoszą straty (oświadczenie dotyczące lutego 2011 r.). Wbrew wezwaniu nie przedłożyła jednak deklaracji miesięcznych związanych z prowadzonymi działalnościami (za luty i marzec 2011 r.), które mogłyby potwierdzić deklarowaną stratę, a nadto wielkość przychodów i kosztów ich uzyskania. Z przedłożonych zeznań podatkowych za 2010 r., wynika, że mąż skarżącej zadeklarował za ten okres dochód w kwocie [...] (przychody [...], koszty uzyskania przychodu [...]), a Skarżąca zadeklarowała stratę o wartości [...] (przychody [...], koszty uzyskania przychodów [...]). Wyciągi bankowe potwierdzają z kolei, że Skarżąca wraz z mężem ponieśli w okresie od stycznia do marca 2011 r. wydatki na utrzymanie w łącznej w kwocie ok. [...] (opłata za internet, energię elektryczną, opłata KRUS, opłaty za telefony), co oznacza, że Skarżąca dysponowała w tym okresie ( również w lutym 2011 r.) środkami pieniężnymi, pomimo złożonego oświadczenia o stracie (brak dochodu do opodatkowania). Zaznaczyć też trzeba, że dokonywane przez Skarżącą i jej męża poszczególne operacje na rachunkach bankowych dotyczą znacznych kwot (10 – 50 tys. zł "wpłaty własne", "wpłaty gotówkowe"). Jak już wskazano wyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Informacje podane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również wynikające z przedłożonych dokumentów i dodatkowych oświadczeń nie pozwalają na dokonanie jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Stwierdzić zatem należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem Skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.