I SA/Sz 356/18

WyrokWSA w Szczecinie2018-06-20

Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Joanna Wojciechowska, Bolesław Stachura

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, określając koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych, prawidłowo powiązał ich wysokość z rzeczywistymi kosztami postępowania, stopniem skomplikowania czynności oraz nakładem pracy organu, uwzględniając jednocześnie zasady konstytucyjne i wskazania sądu zawarte w poprzednim orzeczeniu?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, ustalając koszty egzekucyjne, musi wykazać związek między ich wysokością a rzeczywistymi kosztami postępowania, stopniem skomplikowania czynności i nakładem pracy organu. Samo zastosowanie stawek procentowych, nawet z uwzględnieniem proporcji i odniesień do innych przepisów, nie jest wystarczające, jeśli nie zostanie wykazana adekwatność tych kosztów do konkretnej sytuacji. Organ jest związany oceną prawną sądu wyrażoną w poprzednim orzeczeniu, która nakazuje szczegółowe uzasadnienie wysokości kosztów.
Stan faktyczny
Spółka A. S. została obciążona kosztami postępowania egzekucyjnego. Po uchyleniu przez WSA postanowienia organu II instancji, organ ten ponownie wydał postanowienie, określając koszty egzekucyjne. Spółka zaskarżyła to postanowienie, zarzucając m.in. rażące ustalenie kosztów, brak wykazania związku z konkretnymi wydatkami i nakładem pracy, naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej oraz uchybienie wskazaniom sądu. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej A. S. kwotę [...](pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S., będący jednocześnie wierzycielem i administracyjnym organem egzekucyjnym, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku A. S. (zw. dalej: "spółką" bądź "skarżącą"). Postępowanie to prowadzone było na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 26 kwietnia 2017 r. nr [...], [...], [...] obejmujących zaległość z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. oraz tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2016 r. w łącznej wysokości [...] zł W dniu 27 kwietnia 2017 r. organ egzekucyjny skierował do 14 kontrahentów spółki, zajęcia innych wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie 27 kwietnia 2017 r. na poczet zaległości objętych ww. tytułami, spółka wpłaciła kwotę [...]zł. Wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu innych wierzytelności, w dniu 2 maja 2017 r. doręczono spółce odpisy ww. tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 27 czerwca 2017 r., spółka wniosła o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r., określił spółce koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł. Spółka złożyła zażalenie na ww. postanowienie. W uzasadnieniu podniosła, że dobrowolnie uiszczała należności, zaś postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało w sposób nieuzasadniony i zmierzający wyłącznie do wygenerowania wysokich kosztów po stronie zobowiązanej. Na poparcie przedstawionego stanowiska, wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Organ II instancji postanowieniem z dnia 20 września 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem sygn. akt.: SK 31/14 nie uchylił przepisów art. 64 § 1 pkt 4 ani art. 64 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., zw. dalej: "u.p.e.a."). Nadto, powołując się na brzmienie art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. organ II instancji wskazał, że żadna z opłat za zajęcie, powstała w egzekucji prowadzonej na podstawie każdego z tytułów wykonawczych ([...] zł, [...] zł, [...] zł) nie przekroczyła maksymalnego poziomu określonego przez ustawodawcę dla egzekucji z nieruchomości ([...] zł). Spółka zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt.: I SA/Sz 958/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S., postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i określił spółce koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniach prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 26 kwietnia 2017 r. nr [...], [...], [...], [...] w kwocie [...]zł. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, iż z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zw. dalej: p.p.s.a.), jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu. Następnie odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14 wskazał m.in., że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określenia wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określenia wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, organ II instancji wskazał, że organ I instancji na mocy art. 64 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. określił koszty egzekucyjne z tytułu opłaty za czynność, tj. zajęcie innej wierzytelności w wysokości 5% oraz opłatę manipulacyjną w wysokości 1% osobno do każdego tytułu wykonawczego. Dodał przy tym, że na dzień wydania postanowienie brak było interwencji ustawodawcy we wspomnianym zakresie. Tym samym, organ II instancji dokonując oceny zgodności z prawem ustalonej wysokości kosztów nadal działał w obszarze nienormowanym przez ustawodawcę. Organ II instancji wskazał, iż u.p.e.a. określa jedynie minimalną wysokość opłaty. Niemniej jednak biorąc pod uwagę skuteczność egzekucji a także konieczność zapewnienia funkcji fiskalnej z pewnością naruszeniem dyscypliny finansów publicznych byłoby obniżenie kosztów egzekucyjnych do ich minimalnej wysokości, tj. łącznej wysokości [...] zł (tj. do wysokości minimalnych stawek określonych w u.p.e.a - [...] zł za opłatę manipulacyjną, [...] zł za zajęcia innej wierzytelności) od jednego tytułu wykonawczego. Następnie odnosząc ustalone za pomocą stawek procentowych koszty do wzorców konstytucyjnych jako punkt odniesienia organ II instancji przyjął górną granicę kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości (tj. kwotę [...]zł). Przy czym wyjaśnił, iż w przeciwieństwie do uzasadnienia uchylonego rozstrzygnięcia, ww. kwota nie będzie stanowiła górnej granicy opłaty lecz jedynie miała posłużyć jako odniesienie do ustalenia właściwej wysokości opłaty. Jak wskazał organ II instancji, art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przewiduje ograniczenie wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości. Opłata ta w przypadku dokonania zajęcia nieruchomości wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż [...] zł. Wedle zaś art. 64 § 3 u.p.e.a., opłaty za czynności egzekucyjne o których mowa w § 1 pkt 1-6 (a więc zarówno dla zajęcia nieruchomości, jak i zajęcia innych wierzytelności), oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Organ podał, że Sąd zauważył, iż kwota ta nie może być przez analogię stosowana, tak uprawniony jest wniosek, że nieuzasadnione jest obciążenie opłatą za zajęcie innej wierzytelności w kwocie przekraczającej stawkę maksymalną w wysokości [...] zł. Czynność zajęcia innej wierzytelności jest bowiem mniej skomplikowaną czynnością aniżeli czynności zajęcia nieruchomości. Organ podał, że skoro zatem przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8% nie więcej niż [...] zł, to przy czynności zajęcia innej wierzytelności należy uwzględnić mniejszy nakład pracy przy zajęciu innych wierzytelności. Tym samym zdaniem organu II instancji, przyjąć należało, że w związku z brakiem ustawowych regulacji, że opłata od zajęcia innej wierzytelności musi być niższa niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawki w kwocie [...]zł dla 8%, wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla zajęcia innej wierzytelności. Wobec tego skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata dla zajęcia nieruchomości może wynosić maksymalnie [...] zł, to są podstawy do przyjęcia zachowując proporcję, że 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynosić maksymalnie [...] zł. Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, organ II instancji podkreślił, że organ egzekucyjny I instancji ustalił opłaty egzekucyjne za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej na poziomie [...] zł, [...] zł i [...] zł, tym samym żadna z określonych opłat nie przekracza wyznaczonego w ww. sposób poziomu. Odnośnie opłaty manipulacyjnej organ II instancji wskazał, że zasadne było przyjęcie analogicznego sposobu miarkowania opłaty manipulacyjnej, tak jak opłaty za czynności poprzez odwołanie się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Przyjmując zatem jako podstawę maksymalną stawkę dla zajęcia nieruchomości w kwocie [...]zł stanowiącej 8% egzekwowanej należności, to maksymalna opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa niż [...] zł. Uwzględniając powyższe, organ II instancji wskazał, iż ustalone przez organ I instancji opłaty manipulacyjne w wysokości [...] zł, [...] zł, [...] zł nie przekraczają kwoty granicznej. Zatem wynikające z zastosowania stawek procentowych (5% w przypadku opłaty za czynności oraz 1% opłaty manipulacyjnej) koszty egzekucyjne nie powodują zerwania związku między świadczeniem organu a wysokością ponoszonych kosztów za dokonanie tych czynności opłat. Następnie uwzględniając wskazania Sądu zawarte w wyroku sygn. akt I SA/Sz 958/17 w zakresie efektywności egzekucji, organ II instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wykonanie przez spółkę zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi które wynosiło [...] zł plus odsetki w wysokości [...] zł nastąpiło w następujący sposób: - w dniu 27 kwietnia 2017 r. w wysokości [...] zł (wpłata przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego); - w dniu 28 kwietnia 2017 r. w wysokości [...] zł (wpłata po wszczęciu postępowania egzekucyjnego); - w dniu 11 maja 2017 r. w wysokości [...] zł (wpłata po wszczęciu postępowania egzekucyjnego). W pozostałym zakresie, tj. w wysokości [...] zł zobowiązanie zostało wykonane w dniach 9, 10, 12, 15, 16, 18, 26, 30 maja 2017 r. oraz 7, 9 czerwca 2017 r. w wyniku realizacji zajęć innych wierzytelności pieniężnych. Wobec powyższego, czynności egzekucyjne podjęte w sprawie dały około 82% skuteczności egzekucji. Organ II instancji wskazał, że wypełniając standardy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a także mając na względzie stanowisko Ministerstwa Finansów zawarte w piśmie z dnia 20 lutego 2017 r. nr: [...], zasadnym pozostało określenie 70% opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej (czyli 70% z [...] zł = [...] zł), jako że należność nie została zapłacona po pierwszej czynności egzekucyjnej, z którą doręczony był spółce odpis tytułu wykonawczego. Spółka w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., przez ustalenie kosztów egzekucyjnych w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty, wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości; 2. art. 64 § 6 u.p.e.a., przez ustalenie opłaty manipulacyjnej w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości; 3. art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia, w szczególności ustalenia czy określone przez organ koszty egzekucyjne wynikające z przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego pozostają w związku ze świadczeniami organu egzekucyjnego w toku tego postępowania; 4. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności przez niedokładne zbadanie okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie w decyzji słusznego interesu strony; 5. art. 153 p.p.s.a., przez uchybienie przez organ wskazaniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt: I SA/Sz 958/17 co do dalszego postępowania poprzez brak szczegółowego wskazania w rozstrzygnięciu, kosztów poniesionych przez organ w toku postępowania egzekucyjnego, co uniemożliwia kontrolę sądową. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności zaskarżonego postanowienia. Rozważania nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia należy poprzedzić wskazaniem, że rozpoznawana sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 września 2017 r. Oznacza to, że organ rozpatrując sprawę ponownie, związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym orzeczeniu sądu. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3). Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg, sąd administracyjny weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2129/08, Lex nr 596261). Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98 ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie (por. B. A. , glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. III RN 130/97, publ. OSP 1999, z. 5, poz. 101, s. 263 i n.). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skład orzekający nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W rozpoznawanej sprawie, nie doszło bowiem do zmiany stanu prawnego jak również nie nastąpiła żadna zmiana okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu, muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyrażone w wyroku 11 stycznia 2018 r. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że w powołanym wyroku sygn. akt I SA/Sz 958/17 Sąd odwołał się do orzeczenia TK sygn. akt SK 31/14 w którym Trybunał orzekł, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Jednocześnie jednak podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Dalej, Sąd w wyroku z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17 wskazał, że, zadaniem organu będzie w pierwszym rzędzie odpowiedź na pytanie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a., in concreto przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie na gruncie tej sprawy należy je miarkować. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, które to okoliczności winny być wskazane w rozstrzygnięciu. Brak takiego wskazania powoduje bowiem, że w istocie takie rozstrzygnięcie wymyka się spod kontroli sądowej. Nie sposób bowiem poznać jakie czynności organu egzekucyjnego, jaki nakład pracy organu egzekucyjnego, legły u podstaw ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zaś wydane postanowienie zawiera uchybienia które na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowią podstawę jego uchylenia. Wbrew zaleceniom Sądu, w zaskarżonym postanowieniu nadal brak było szczegółowego wskazania jakie, konkretnie czynności podjął organ egzekucyjny w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 26 kwietnia 2017 r.. o nr [...], [...], [...], [...], jakie koszty (wydatki) organ poniósł w toku prowadzonej egzekucji i jaki nakład pracy organu egzekucyjnego legł u podstaw ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Z akt sprawy wynikało, że czynności faktyczne jakie w rozpoznawanej sprawie były podejmowane przez organ egzekucyjny sprowadzały się zasadniczo do doręczenia odpisów tytułu wykonawczego oraz do wysłania zawiadomień o zajęciu innej wierzytelności, zawiadomień o zmianie wysokości zajęcia oraz zawiadomień o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności, a więc czynności egzekucyjnych nie wymagających szczególnego nakładu pracy czy obarczonych wysokim poziomem skomplikowania. Resztę stanowiła wpłata własna skarżącej. W zaskarżonym postanowieniu organ II instancji przeprowadził szerokie rozważania na temat wypełnienia wymogu miarkowania kosztów poprzez przyjęcie proporcji, przyjmując za punkt odniesienia górną granicę kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości która wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż [...] zł. Wskazał, że organ egzekucyjny I instancji określając (na mocy art. 64 § 11 pkt 4 i 6 u.p.e.a.) koszty egzekucyjne z tytułu opłaty za czynność tj. zajęcie innej wierzytelności w wysokości 5% ustalił je na poziomie [...] zł, [...] zł i [...] zł oraz opłatę manipulacyjną w wysokości 1% osobno do każdego tytułu wykonawczego w wysokości [...] zł; [...] zł; [...] zł (łączna kwota kosztów egzekucyjnych wyniosła [...] zł ), nie przekraczając tym samym ustalonej kwoty granicznej, której wykazał sposób obliczenia. Nadto, organ II instancji dodał, iż wypełniając standardy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a także mając na względzie stanowisko Ministerstwa Finansów zawarte w piśmie z dnia 20 lutego 2017 r. nr: [...] zasadnym pozostało określenie 70% opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej (czyli 70% z [...] zł co zmniejszyło kwotę kosztów egzekucyjnych do wysokości [...] zł) uzasadniając powyższe tym, że należność nie została zapłacona po pierwszej czynności egzekucyjnej, z którą doręczony był skarżącej odpis tytułu wykonawczego. Organ II instancji wbrew zaleceniom Sądu, nadal jednak nie powiązał wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w dalszym ciągu nie odniósł się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu. Podkreślić należy, że wysokości opłat w egzekucji jest nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Stosunek wysokości kosztów egzekucyjnych za podjęcie których opłaty te zostały naliczone powinien pozostawać w racjonalnej zależności. W rozpoznawanej sprawie, powyższego nie można zbadać. Organ II instancji nie wyjaśnił, dlaczego w niniejszej sprawie opłaty winny być określone na poziomie 70 %. Przyjęcie tego wskaźnika przez organ na podstawie pisma Ministerstwa Finansów, które nie jest źródłem prawa nie może stanowić uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Na marginesie wskazać należy, ze ww. pismo nie zostało dołączone do akt, ani nie jest dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. Fakt, że do dnia dzisiejszego ustawodawca nie wykonał ww. wyroku Trybunału nie może stać na przeszkodzie w rozpoznaniu sprawy przez organ egzekucyjny, który zobowiązany jest zastosować odpowiednie przepisy zgodnie z ich wykładnią zaprezentowaną przez Trybunał. Stąd uznając zarzuty skargi w części dotyczącej uzasadnienia ustalenia kosztów egzekucyjnych za zasadne, biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz.265). Sąd zasądził na rzecz skarżącej kwotę [...]zł, na którą składa się kwota [...]zł tytułem wpisu sądowego oraz kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło