I SA/Sz 357/14

Dnia 28 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R.B. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 27 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a odmówić Skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi M. R. B., pismem z dnia 28 lutego 2014 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 27 stycznia 2014 r., nr[...] , w przedmiocie podatku akcyzowego. Pismo to nie zawierało własnoręcznego podpisu Skarżącego. Wobec powyższego, pismem z dnia 19 marca 2014 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Sądu, wezwano Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego Jego skargi przez jej podpisanie lub nadesłanie odpisu podpisanej skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia jej skargi. Wezwanie to doręczono Skarżącemu w dniu 24 marca 2014 r. W dniu 10 kwietnia 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) do Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika M. B. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, do którego załączony został odpis pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącego w dniu 30 marca 2014 r. adwokatowi E. K.-M. oraz odpis skargi podpisany własnoręcznie przez tego pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Skarżącego wskazała, że niedochowanie terminu nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, tj. z powodu złego stanu zdrowia, który w okresie od 31 marca 2014 r. do 3 kwietnia 2014 r. uniemożliwił jej podejmowanie i wykonywanie czynności zawodowych. Na dowód powyższego pełnomocnik przedstawiła odpis zaświadczenia lekarskiego nr [...] z dnia 31 marca 2014 r., sporządzonego na druku ZUS ZLA. Jednocześnie pełnomocnik wskazała, że aby zabezpieczyć interesy Skarżącego podjęła działania, mające na celu "ustalenie pełnomocnika substytucyjnego", jednakże z uwagi na jednodniowy termin pozostały do wykonania zobowiązania oraz konieczność zapewnienia wykonania swoich obowiązków potencjalny obrońca substytucyjny odmówił udzielenia pomocy prawnej w tej sprawie. Nadto, celem wykazania zasadności wniosku pełnomocnik wyjaśniła, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi M. B. odebrał w dniu 24 marca 2014 r. W tym dniu, w związku z wcześniej zaplanowanymi obowiązkami zawodowymi, wyjechał do [...]. Za granicą przebywał do dnia 30 marca 2014 r. Wobec tego, że w dniu 31 marca 2014 r. ponownie wybierał się w podróż służbową, Skarżący w dniu 30 marca 2014 r. udzielił pełnomocnictwa procesowego adwokatowi E.K.-M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 zdanie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem powołanych przepisów, uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braku formalnego jego skargi. Skoro bowiem odpis wezwania do podpisania tej skargi lub nadesłania odpisu podpisanej skargi zostało doręczone Skarżącemu w dniu 24 marca 2014 r., to termin do wykonania tej czynności rozpoczął swój bieg w dniu 25 marca 2014 r., a zakończył w dniu 31 marca 2014 r. (poniedziałek). Podpisany odpis skargi złożono zaś w dniu 10 kwietnia 2014 r. Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, nadany za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 10 kwietnia 2014 r., także został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. ustania choroby pełnomocnika Skarżącego, co miało miejsce w dniu 4 kwietnia 2014 r. Nie budzi też wątpliwości, że uchybienie wskazanemu terminowi spowodowało dla Strony ujemne skutki w toku postępowania sądowego w postaci utraty prawa do merytorycznego rozpoznania skargi M. R. B.. Złożony wniosek o przywrócenie terminu uznać należało zatem za dopuszczalny. Rozpoznając ten wniosek merytorycznie, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a. Przy ocenie powyższej przesłanki należy brać pod uwagę, co podkreśla orzecznictwo sądowe i doktryna przedmiotu, obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, co oznacza, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do przeszkód tych zalicza się przykładowo pożar, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. np.: postanowienie NSA z dnia 25 września 1998 r., sygn. akt SA/Łd 575/98, LEX nr 36221; wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt III SA 1436/99, LEX nr 40057; wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 2162/96, LEX nr 43285; wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415; czy J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2012, s. 266). Należy podkreślić, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swoim zakresem także winę osób trzecich – w tym przypadku pełnomocnika – upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Za działania i zaniechania pełnomocnika w zakresie powierzonych mu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. W rozpoznawanej sprawie w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącego podniosła, że przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi - w postaci braku własnoręcznego podpisu Strony pod tą skargą - była choroba pełnomocnika, która uniemożliwiła jej podejmowanie i wykonywanie czynności zawodowych. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła odpis zaświadczenia lekarskiego z dnia 31 marca 2014 r. Pełnomocnik zaznaczyła przy tym, że podjęła działania, w celu ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego, ale okazały się one nieskuteczne, gdyż potencjalny obrońca substytucyjny odmówił udzielenia pomocy prawnej w tej sprawie. Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu ciąży na podmiocie składającym wniosek o przywrócenie terminu. Nie chodzi tutaj o przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, jednakże podmiot ubiegający się o przywrócenie terminu powinien dołożyć wszelkich starań i wysiłków w celu wyjaśnienia przyczyn swojego uchybienia (vide: postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 133/13 – to orzeczenie, i dalej powołane, dostępne w internetowej bazie CBOSA). Biorąc pod uwagę obiektywny miernika staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy, uznać należy, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobniła, by do uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego doszło bez jej winy. Wyjaśnić należy, że choroba nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu, w tym sensie, że musi ona stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania. Nie każda bowiem choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nawet choroba, która wymaga leżenia nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli przykładowo strona mogła dokonać czynności procesowej korzystając z pomocy domowników lub pracowników (por. np. postanowienia NSA: z dnia 16.04.2014 r., sygn. akt I OZ 300/14; z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 470/13). Przyczyna uchybienia terminowi, podana przez pełnomocnika Skarżącego, oprócz udokumentowania jej zaświadczeniem lekarskim, załączonym do wniosku o przywrócenie terminu, nie wyjaśniała w istocie, dlaczego podjęcie czynności procesowej w przewidzianym do tego terminie nie było możliwe. Zaznaczyć przy tym należy, że z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika jedynie, że niezdolność pełnomocnika do pracy wystąpiła w okresie od dnia 31 marca 2014 r. do dnia 3 kwietnia 2014 r. oraz, że zgodnie ze wskazaniami lekarskimi (pole 15 z wpisanym oznaczeniem "2") "chory może chodzić". W ocenie Sądu, sam fakt choroby poświadczonej zaświadczeniem lekarskim czy przebywania na zwolnieniu lekarskim nie wyklucza możliwości terminowego dokonania odpowiednich czynności, w tym uzupełnienia braku formalnego skargi np. przez nadesłanie podpisanego odpisu tej skargi do Sądu. Z informacji podanych przez pełnomocnika nie wynika, by jej kontakt z otoczeniem był wyłączony. Z przedstawionego przez nią zaświadczenia lekarskiego nie wynika również, że niemożliwe było złożenie przez nią podpisu i zlecenie innej osobie złożenia podpisanego odpisu skargi w Sądzie bądź nadania tego dokumentu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego. Podkreślenia przy tym wymaga, że okoliczności sprawy nie wskazują na to, by pełnomocnik nie miała możliwość posłużenia się innymi osobami. W szczególności ze złożonych przez nią pism wynika, że swoją działalność prowadzi m.in. we wspólnocie z radcą prawnym ("B.& K.-M.. Adwokat E. K.-M., ul. [...] [...] " – vide: k. 19, 21, 28 akt sądowych). Zgodnie zaś z danymi z Okręgowej Rady Adwokackiej[...] pod tym adresem mieści się filia kancelarii adwokackiej pełnomocnika. Nadto, pełnomocnik wskazała, że kontaktowała się z innymi osobami ("potencjalnym obrońcą substytucyjnym"), wyrażając gotowość udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego. Sama przyznała zatem, że była w stanie złożyć własnoręczny podpis pod dokumentem. Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu, pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobniła wpływu stanu swojego zdrowia na niemożność uzupełnienia braku formalnego skargi w przewidzianym do tego terminie. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w na wstępie.