I SA/Sz 366/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.Ł. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 19 stycznia 2024 r. nr 3201-IOM.4104.37.2023.6 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odrzucić wniosek Jak wynika z akt sprawy, decyzją z 19 stycznia 2024 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 22 sierpnia 2023 r. nr [...] ustalającą M. Ł. (dalej: "Skarżący") zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku, w wysokości [...] zł. Skarżący złożył do Sądu 15 maja 2024 r. (data nadania) skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 19 stycznia 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący wyjaśnił w uzasadnieniu wniosku, że 10 maja 2024 r. odebrał upomnienie dotyczące należności z tytułu podatku od spadków i darowizn oraz koszty upomnienia. Następnego roboczego dnia, tj. w poniedziałek 13 maja 2024 r. udał się do [...] Urzędu Skarbowego w K. i dowiedział się o tym, że wezwanie do zapłaty otrzymał w ślad za decyzją z 19 stycznia 2024 r. utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Tego dnia (13 maja 2024 r.) otrzymał do wglądu decyzję z 19 stycznia 2024 r. i zapoznał się z jej treścią. Skarżący wyjaśnił dalej, że ze względu na trwającą w K. od lutego do 21 kwietnia 2024 r. kampanię wyborczą, nie miał możliwości zapoznania się z treścią przedmiotowej decyzji, która pod jego nieobecność została złożona w urzędzie pocztowym "w obrębie (...) adresu zameldowania". Powodem tego był fakt, że w skrzynce każdego dnia wypełnionej po brzegi gazetami wyborczymi, ulotkami, gazetami sieci sklepów, nie znalazł żadnego awiza dot. przesyłki poleconej. Stwierdził, że listy, rachunki za prąd i gaz otrzymywał na bieżąco i je opłacał. Poinformował dalej, że skrzynkę musiał kilka razy w tygodniu opróżniać, ponieważ była zapchana przez różnego typu materiały, w tym, wyborcze. Kosz na śmieci przy skrzynkach był zapełniony każdego dnia, a materiały leżały również na podłodze. Skarżący nie wyklucza przy tym, że rzekomo włożone do skrzynki awizo mogło utknąć między stronami gazet, których dziesiątki pojawiały się w tamtym okresie. Ostatnią korespondencję jaką otrzymał w sprawie, to było zawiadomienie o przedłużeniu terminu do rozpoznania odwołania i od tego czasu oczekiwał na podjęcie decyzji przez organ. Powyższa okoliczność uniemożliwiła mu wniesienie skargi w ustawowym terminie. Dodatkowo wskazał, że "ze względu na pogorszenie stanu zdrowia oraz utratę pracy, przebywał w okresie od 24 kwietnia do 10 maja 2024 r. na zwolnieniu lekarskim". Skarżący podniósł, że z tych przyczyn uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. Do wniosku Skarżący dołączył: zdjęcia skrzynek na listy, kopię E-zwolnienia lekarskiego poświadczającego niezdolność do pracy w okresie 24 kwietnia 2024 r. – 10 maja 2024 r. – brak danych osobowych pacjenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.936 t.j.; dalej: "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywrócenie terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 88 P.p.s.a spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie ustalenia wymaga, czy Skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. x 19 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (...). W tym miejscu przywołać należy regulację ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2023.2383 t.j. ze zm.; dalej: "O.p.") regulujące kwestie związane z doręczaniem przesyłek przez organ podatkowy w toku postępowania podatkowego. I tak, przepis art. 150 O.p. stanowi: "§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. (...) § 2. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. § 4. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy." Wskazać w tym miejscu należy, że przesyłka, wraz zamieszonymi na niej (na kopercie i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) adnotacjami, podpisami i pieczęciami, posiada walor dokumentu urzędowego, stanowią dowód tego, co zostało tymi adnotacjami, podpisami i pieczęciami stwierdzone (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2022 r., III OZ 609/22, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 lutego 2022 r., III OSK 4710/21 i 18 stycznia 2022 r., III OSK 904/21 – niepublikowane; przywołane w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, osoba doręczająca pismo powinna uczynić adnotację w dokumencie potwierdzenia odbioru o niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p., a następnie pozostawić zawiadomienie o miejscu przechowywania pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. Miejsce pozostawienia zawiadomienia powinno wyraźnie wynikać z dokumentu potwierdzenia odbioru. Brak pewności co do tego miejsca wyklucza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia. Brak adnotacji na zwróconej przesyłce, zamieszczonej na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, o miejscu umieszczenia awiza oznacza, że w tym zakresie dokument ten nie ma waloru dokumentu urzędowego, a tym samym nie korzysta z domniemania, o którym mowa w art. 194 § 1 i 2 O.p. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28.07.2014 r., I SA/Gl 1791/13, LEX nr 1518305). Podkreślić należy, że to na organie administracji ciąży obowiązek wykazania, iż zostały spełnione wymogi wynikające z art. 150 § 2 O.p., odnoszące się do wskazania (w przypadku doręczenia za pośrednictwem poczty) właściwej placówki pocztowej, w której pozostawiono przesyłkę oraz miejsca, w którym umieszczono zawiadomienie o nadejściu przesyłki. NSA w wyroku z 31 stycznia 2006 r., I FSK 565/05 wyraził pogląd, zgodnie z którym, dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p., konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 stycznia 2005 r., III SA/Wa 1094/04 stwierdził, że brak pewności co do miejsca pozostawienia zawiadomienia o złożeniu awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym, skutkuje niedoręczeniem przedmiotowych decyzji podatkowych. Powyższe potwierdza także teza, iż niedopuszczalne jest - w świetle art. 150 O.p. - poprawianie, czy też uzupełnianie zawiadomienia (zwrotki) post factum, gdyż takie działanie niesie z sobą nie tylko wysoki stopień prawdopodobieństwa braku odzwierciedlenia rzeczywistego stanu faktycznego, ale jest również niezgodne z zasadą legalizmu. Powyższe poglądy judykatury sąd orzekający w sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne. Jak wynika z akt sprawy, przesyłkę zawierającą decyzję z 19 stycznia 2024 r. nr [...], skierowano do adresata za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Na kopercie odnotowano pieczęć placówki pocztowej K. 9 w dniu 23 stycznia 2024 r. z podpisem listonosza i wskazaną datą 23 stycznia 2024 r., oraz umieszczono na tej kopercie informację, że przesyłkę awizowano powtórnie 31 stycznia 2004 r. i zwrócono ją nadawcy 7 lutego 2024 r. Z kolei na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdują się wpisy o niemożności doręczenia przesyłki adresatowi osobiście, o pozostawieniu w placówce pocztowej UP K. 9 w dniu 23 stycznia 2024 r., o powtórnym awizowaniu 31 stycznia 2024 r. oraz o zwrocie przesyłki do nadawcy – omyłkowo wskazano datę "07-01-2023"; nadto zakreślono informację o tym, że zawiadomienie o możliwości odbioru pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Sąd zwraca uwagę, że ww. adnotacje, umieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji (k.19 verte akt administracyjnych), w tym, co istotne, informacje o umieszczeniu w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, nie zostały potwierdzone podpisem doręczającego, czego wymóg wynika wprost z formularza potwierdzenia odbioru przesyłki. Wobec braku potwierdzenia tych okoliczności przez uprawnioną do tego osobę, brak jest podstaw do uznania, że decyzja została doręczona Skarżącemu w trybie art. 150 O.p. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z 19 stycznia 2024 r. nie wynika zatem, że doręczyciel umieścił w odpowiednim miejscu zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Podkreślenia wymaga, że prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, zaś same przepisy traktujące o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie powinny być tłumaczone na korzyść strony, natomiast błędy podmiotów trzecich dokonujących doręczeń - poczty (doręczycieli) - obciążają na zasadzie ryzyka administrację publiczną. Doręczenia zastępcze są wyjątkiem od zasady doręczania adresatowi osobiście i przepisy te muszą być przestrzegane ściśle, z dużym rygoryzmem (wyrok WSA w Gliwicach z 28 lipca 2014 r., I SA/Gl 1791/13). Należało zatem uznać, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 19 stycznia 2024 r. nr [...] nie może być uznana za doręczoną Skarżącemu, bowiem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru upoważniona osoba nie potwierdziła dokonania opisanych wyżej czynności związanych z jej awizowaniem. Wobec braku doręczenia Skarżącemu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 19 stycznia 2024 r. nr [...] należało uznać, że nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu do wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. Organ doręczy Skarżącemu decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 19 stycznia 2024 r. nr [...] z zachowaniem wymogów określonych stosownymi przepisami ustawy Ordynacja podatkowa, w tym art. 148 – 150 O.p., co spowoduje, że termin do wniesienia skargi do Sądu rozpocznie swój bieg i Skarżący będzie uprawniony do wniesienia skargi do Sadu w ustawowym terminie. Wobec uznania, że nie doszło do skutecznego doręczenia Skarżącemu decyzji z 19 stycznia 2024 r. nr [...], czego konsekwencją jest stwierdzenie, że termin do zaskarżenia decyzji do Sądu nie rozpoczął swego biegu, należało uznać, że wniosek o jego przywrócenie jest z tego powodu niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Mając na uwadze wszystko powyższe, należało na podstawie art. 88 P.p.s.a. orzec, jak w sentencji.