I SA/Sz 394/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za [...] r., p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący A. M., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że z uwagi na brak kontrahentów zawiesił działalność gospodarczą. Źródłem utrzymania rodziny są oszczędności, których wysokość na dzień złożenia wniosku wynosi [...] zł. Nadto skarżący korzysta z pomocy rodziców, którzy pokrywają koszty wyżywienia. Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M. ([...] lat), która jest osobą bezrobotną. Na utrzymaniu małżonków pozostaje dwójka dzieci w wieku [...] i [...] lat. Odnośnie do majątku skarżący oświadczył, że w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący posiada udział w [...] części budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m². W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nadesłał: - wyciągi z rachunków bankowych skarżącego, - wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego, - umowę kredytu hipotecznego z dnia [...] r. zawartą przez skarżącego na kwotę [...] zł i oświadczył, że rata kredytu wynosi od [...] zł do ponad [...] zł miesięcznie, - zeznanie podatkowe skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu z działalności gospodarczej (usługi geodezyjne) w [...] r., w którym zadeklarował: przychody z działalności gospodarczej [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, - akt notarialny z dnia [...] r. Rep. [...] – umowa o ustanowienie rozdzielności majątkowej w małżeństwie skarżącego, - decyzję Starosty z dnia [...] r. o uznaniu M. M. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, - wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP z [...] r. z informacją o zawieszeniu z dniem [...] r. działalności gospodarczej skarżącego "G."; przewidywany okres zawieszenia do [...] r., - faktury za energię elektryczną , gaz , wodę, ścieki, wywóz odpadów, za telefon. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Analizując wniosek skarżącego wraz z przedłożonymi dokumentami, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa jego rodziny nie jest jednoznaczna i istnieją w związku z tym wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia o wysokości posiadanych aktualnie środków finansowych. Z uzasadnienia wniosku i przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący zawiesił z dniem [...] r. działalność gospodarczą z uwagi na brak kontrahentów, a jego żona decyzją Starosty z dnia [...] r. została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący oświadczył [...] b.r., że źródłem utrzymania rodziny są oszczędności w wysokości [...] zł. Podał, że w zakresie wyżywienia korzysta z pomocy rodziców. Należy zwrócić uwagę, że skarżący nie przedstawił wyciągów bankowych za wskazany w wezwaniu okres, w szczególności dotyczy to bieżącego okresu, t.j. miesiąca [...]r. gdyż skarżący nadesłał jedynie pierwsze strony kilkustronicowych wydruków za okres [...]. Dotyczy to zarówno wyciągów z rachunków bankowych skarżącego (k. [...]), jak i żony skarżącego (k. [...]). Zatem skarżący, wbrew wezwaniu referendarza sądowego, nie przedłożył wyciągów potwierdzających bieżące obroty środkami pieniężnymi. Skarżący nie przedstawił również, wbrew wezwaniu, zeznania podatkowego swej żony za [...] rok, co uniemożliwia dokonanie oceny czy, i jakie oszczędności mogła ona zgromadzić. Wskazać przy tym należy, że pomimo istniejącej rozdzielności majątkowej , skarżący był zobowiązany do przedstawienia sytuacji finansowej swej małżonki. Zasadność takiego zobowiązania potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 308/13 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że obowiązek poszerzenia ustaleń faktycznych o informacje dotyczące stanu posiadania małżonka osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych odnosi się również do sytuacji, gdy o zwolnienie z kosztów zabiega osoba pozostająca w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji wnioskodawcę obciąża obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny, co znajduje umocowanie w przepisach art. 13 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rozdzielność majątkowa nie zwalnia zatem z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (por. postanowienia NSA z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 219/09, z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 6/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych wyciągów bankowych wynika, że żona skarżącego, pomimo statusu osoby bezrobotnej, w okresie [...] b.r. obracała środkami pieniężnymi, dokonywała płatności za zakupy, dokonywała przelewów (m.in. na rachunek bankowy skarżącego dokonała w [...] r. przelewu kwoty [...] zł tytułem: "wynagrodzenie" k. [...], w [...] r. dwa przelewy w łącznej kwocie [...] zł, k. [...], w [...] r. [...] zł, k. [...], w [...] r. dwa przelewy w łącznej kwocie [...] zł, k. [...]). Z wydruków wynika nadto, że żona skarżącego posiada jeszcze jeden rachunek bankowy (nr [...]), którego wyciągu skarżący nie przedłożył. Niepełna dokumentacja dotycząca stanu środków pieniężnych na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony w miesiącu [...] r. uniemożliwia dokonanie oceny złożonego wniosku. Skarżący nie przedstawił też wymaganego zaświadczenia dotyczącego ewentualnego korzystania przez rodzinę skarżącego ze świadczeń pomocy społecznej. Pomimo udokumentowania i potwierdzenia części z okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku (zawieszenie działalności gospodarczej skarżącego, posiadanie przez żonę skarżącego, według stanu na [...] r. statusu osoby bezrobotnej, zobowiązanie skarżącego z tytułu kredytu hipotecznego – miesięczna rata od [...] do [...] zł, wydatki na utrzymanie domu w wysokości ok. [...] zł miesięcznie), stwierdzić należy że skarżący nie podał wszystkich danych koniecznych do oceny złożonego wniosku. Skarżący, nierzetelnie dokumentując sytuację finansową swej małżonki, wybiórczo wykonując kierowane do skarżącego wezwanie referendarza sądowego, nie może oczekiwać załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem (por. postanowienie z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I FZ 555/12, Lex nr 1273752). Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej uwagi, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego też referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł) oraz ustanowienie doradcy podatkowego.