I SA/Sz 397/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 397/12 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r. oddalił skargę M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 2010 r. Pismem z dnia 13 stycznia 2013 r. (data nadania: 14 stycznia 2013 r.) M. M. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Skarżąca podniosła, że nie była w stanie złożyć wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, ponieważ nie otrzymała wezwania na rozprawę, na której rozpoznawana była jej sprawa, a tym samym nie wiedziała o wyznaczonym terminie i, co za tym idzie, o upływie terminu do wniesienia wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku. Podkreśliła, że zarówno w październiku jak i w listopadzie w jej skrzynce pocztowej nie było żadnej korespondencji z Sądu, ani awiza pocztowego. Wskazała, że o wydanym wyroku dowiedziała się w dniu 8 stycznia 2013 r. z postanowienia inspektora kontroli skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej z dnia 4 stycznia 2013 r. o podjęciu zawieszonego dochodzenia p/ko niej osoby jako podejrzanej o popełnienie wykroczenia skarbowego z art. 56 § Kodeksu karnego skarbowego. Następnego dnia skontaktowała się telefonicznie z sekretariatem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, potwierdzając informację o oddaleniu jej skargi wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r. oraz o braku możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku. Jak podkreśliła skarżąca, nie miała ona żadnego interesu w nieodebraniu awizowanej przesyłki, zwłaszcza w sytuacji, gdy sama wniosła skargę do Sądu i cały czas czynnie uczestniczyła w postępowaniu. Końcowo dodała, iż złożyła reklamację do Naczelnika Urzędu Pocztowego celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Jednocześnie w piśmie opatrzonym tą samą datą, zwróciła się o sporządzenie na piśmie i doręczenie jej przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem. W odpowiedzi na zarządzenie sądowe, Poczta Polska nadesłała kopię odpowiedzi udzielonej skarżącej na jej reklamację, w której stwierdzono, iż w dniu 8 października 2012 r. dokonano próby doręczenia przesyłki poleconej, będącej przedmiotem skargi. Z wyjaśnień listonosza wynikało, iż przesyłki nie doręczono z powodu nieobecności adresata, jak również innych osób uprawnionych do jej przyjęcia, wobec czego wystawił on zawiadomienie, które pozostawił w skrzynce oddawczej. Analogicznie listonosz postąpił w dniu 17 października 2012 r. Wskazano także, że rejon doręczeń obejmujący ulicę zamieszkałą przez skarżącą jest i był (również w październiku 2012 r.) obsługiwany przez tego samego zdyscyplinowanego listonosza, który obowiązki służbowe traktuje poważnie i z których wywiązuje się w sposób należyty oraz sumienny, jest osobą o wysokiej kulturze osobistej, na jego pracę do tej pory nie odnotowano żadnych zastrzeżeń. Jednocześnie wyjaśniono, że przy zarzutach dotyczących pracowników służby doręczeń, ustalenia oparte są na dokumentacji pocztowej oraz w znacznej mierze na oświadczeniach składanych przez tych pracowników, stąd na obecnym etapie nie ma obiektywnych możliwości jednoznacznego potwierdzenia, bądź wykluczenia, opisanej przez skarżącą sytuacji. Odnosząc się do prośby dotyczącej potwierdzenia odbioru przesyłek poleconych nadanych pod adresem skarżącej na przestrzeni ostatnich lat poinformowano, iż przesyłki polecone ewidencjonowane są w urzędach pocztowych wyłącznie za pomocą numerów nadawczych, dlatego też nie ma możliwości przekazania oczekiwanej informacji w tym zakresie. Jednocześnie podniesiono, że w dniu 23 października 2012 r. stwierdzono zwrot trzech przesyłek poleconych: nr [...] nadana w UP [...], nr [...] nadana w UP [...] oraz nr [...], będąca przedmiotem skargi. Pismem z dnia 13 lutego 2013 r. skarżąca podtrzymała swój wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, dołączając kopię odpowiedzi Poczty Polskiej na złożoną reklamację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na podstawie przepisu art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej: "p.p.s.a."), w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Natomiast, zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Równocześnie ze złożeniem wniosku strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu może więc nastąpić jedynie wówczas, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 2) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 3) dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak choćby jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Rozpatrując w pierwszej kolejności spełnienie, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a., wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiodniowym, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu wskazać należy, iż według oświadczenia skarżącej o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 listopada 2012 r. dowiedziała się w dniu 8 stycznia 2013 r. W tej sytuacji, złożony w dniu 14 stycznia 2013 r. przez skarżącą wniosek o przywrócenie ww. należy uznać za dokonany w ustawowym terminie określonym w ww. przepisie. Wraz z wnioskiem strona dopełniała również czynności, której terminowi uchybiła, dołączając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 397/12. Dokonując oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie, należy wskazać, że - zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie - jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, bowiem ma ono charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.) Tak więc, osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz, że przeszkoda była od niej niezależna. W sprawie należało więc dokonać oceny, czy skarżąca uchybiła terminowi bez własnej winy, przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, którego można wymagać od każdej należycie dbającej o swoje interesy osoby. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, aby niezachowanie terminu nastąpiło bez jej winy. Okoliczność, na którą powołuje się skarżąca nie stanowi przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Skarżąca podniosła, że nie była w stanie złożyć wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, ponieważ nie otrzymała wezwania na rozprawę, na której rozpoznawana była jej sprawa, a więc nie wiedziała, że w przedmiotowej sprawie został wydany wyrok oddalający jej skargę. Strona podkreśliła, że w październiku w jej skrzynce pocztowej nie było żadnej korespondencji z Sądu ani awiza pocztowego, ona nie przebywała w tym czasie poza miejscem zamieszkania, ponadto do tej pory nie zdarzyła się taka sytuacja, aby nie odebrała awiza. Powyższe twierdzenia skarżącej są w ocenie Sądu mało wiarygodne, pozostają bowiem w sprzeczności z zebraną w sprawie dokumentacją, dotyczącą doręczenia stronie zawiadomienia o rozprawie mającej się odbyć w dniu 14 listopada 2012 r. Z akt sądowych (k. 113) wynika, że korespondencja zawierająca zawiadomienie M. M. jako skarżącej o rozprawie była dwukrotnie awizowana, najpierw 8 października 2012 r., następnie 16 października 2012 r. z informacją o pozostawieniu jej - stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. - w placówce pocztowej na okres czternastu dni. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej pozostawiono na drzwiach adresata, co wynika z dokumentu potwierdzenia odbioru. Strona nie podjęła przesyłki we wskazanym terminie. W związku z tym, na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a., ww. pismo należało uznać za doręczone w dniu 22 października 2012 r. Zaznaczyć należy, że przewidziana w art. 73 p.p.s.a. instytucja doręczenia zastępczego pism rodzi domniemanie prawne (praesumptio iuris), że pismo zostało skutecznie doręczone jego adresatowi. Norma art. 73 wprowadza swoistą fikcję prawną doręczenia, które w tym przypadku ma charakter doręczenia zastępczego. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest postulatami płynącymi z zasady ekonomiki procesowej i ma na celu ochronę biegu postępowania przed zatamowaniem wskutek nieodebrania pisma przez stronę. Doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie właściwe pisma adresatowi (Komentarz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod redakcją prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 384 – 385). Podkreślić trzeba, że do obalenia domniemania doręczenia nie jest wystarczające, tak jak to ma miejsce na gruncie niniejszej sprawy, twierdzenie strony, że nie zostało jej doręczone ani pismo sądowe, ani awizo (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 654/06). Nie jest również możliwe skuteczne wzruszenie prawidłowego doręczenia zastępczego z art. 73 p.p.s.a. przez odwoływanie się do przesłanki braku winy w niepodjęciu awiza (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1338/07). Sąd nie ma w niniejszej sprawie podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Powoływanie się przez skarżącą na okoliczność, iż nie otrzymała żadnego awiza, nie było go ani w skrzynce pocztowej ani na posesji, nie zostało przez stronę w żaden sposób uprawdopodobnione. Również z odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację strony nie wynika, aby doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki sądowej zawierającej zawiadomienie o rozprawie. Doręczenia dokonał listonosz K. P., który dokonywał poprzednich doręczeń przesyłek sądowych, w tym także przesyłek awizowanych, za każdym razem pozostawiając zawiadomienie o możliwości jego odbioru na drzwiach adresata, o czym świadczą adnotacje zawarte na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek. W związku z tym, twierdzenie strony, iż nie otrzymała żadnego awiza dotyczącego przedmiotowej przesyłki sądowej nie zostało przez nią uprawdopodobnione. Fakt, iż wcześniejsze przesyłki były odbierane przez skarżącą, nie może przesądzać o braku winy strony w tym konkretnym przypadku nieodebrania przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie, zwłaszcza w sytuacji, gdy dokonane doręczenie zastępcze było prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w przepisie art. 73 p.p.s.a. Skarżąca oprócz twierdzeń, iż do tej pory nie zdarzyło się, aby nie odebrała jakiejkolwiek awizowanej przesyłki, nie przedstawiła żadnych dowodów na ich poparcie, nie zostały także potwierdzone nieprawidłowości w pracy listonosza, wobec czego nie można uznać, aby winą za brak dotrzymania terminu można było obciążać pracowników poczty. Na gruncie niniejszej sprawy doszło zatem do skutecznego doręczenia stronie skarżącej zawiadomienia o terminie rozprawy w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Ponadto, skarżąca odbierała wcześniej korespondencję sądową pod adresem, na który wysłano zawiadomienie o terminie rozprawy w niniejszej sprawie. Strona zaś składająca skargę do sądu administracyjnego winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2011 r., I OSK 1174/11). Ponadto, bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność nieobecności strony skarżącej (pomimo prawidłowego doręczenia) przy ogłaszaniu wyroku. Udział skarżących na rozprawie jest bowiem ich prawem, a nie obowiązkiem. Nieobowiązkowe stawiennictwo na rozprawie nie oznacza zaś, że strony nie mogą uzyskać informacji co do stanu sprawy. W tym zakresie zaś strona skarżąca nie wykazała wystarczającej staranności. Będąc zatem zainteresowaną udziałem w rozprawie powinna kontrolować napływającą do niej korespondencję sądową, ewentualnie mogła w każdym momencie powziąć w Sądzie informację co do stanu jej sprawy. Dochowanie zatem stosownej staranności w dbałości o swoje sprawy sądowe pozwoliłoby skarżącej na terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia. Dlatego też należy uznać, że nieodebranie przez skarżącą korespondencji wskazuje jednoznacznie na brak należytej dbałości o swoje sprawy, a tym samym nie można uznać, że nie zaistniała w sprawie przesłanka winy. Reasumując, przedstawiona przez skarżącą okoliczność w niewystarczającym stopniu uprawdopodabnia brak jej winy w uchybieniu terminu co do wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.