I SA/Sz 400/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-06-01
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka posiadająca służebność przesyłu na gruntach leśnych, będących w zarządzie Nadleśnictwa, jest podatnikiem podatku leśnego?Ratio decidendi
Spółka posiadająca służebność przesyłu na gruntach leśnych, na których faktycznie wykonuje czynności związane z eksploatacją infrastruktury przesyłowej, nie jest posiadaczem zależnym tych gruntów w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i podatkowego. W związku z tym, obowiązek podatkowy w podatku leśnym obciąża zarządcę gruntów (Nadleśnictwo), a nie spółkę, która jedynie korzysta z nieruchomości w ograniczonym zakresie.Stan faktyczny
Spółka E. Sp. z o.o. została zobowiązana do zapłaty podatku leśnego za 2015 r. od gruntów leśnych, na których ustanowiono służebność przesyłu na rzecz spółki. Organy podatkowe uznały, że spółka jest posiadaczem zależnym tych gruntów i tym samym podatnikiem podatku leśnego. Spółka wniosła skargę, argumentując, że nie posiada gruntów, a jedynie prawo służebności przesyłu, i że podatnikiem powinien być zarządca gruntów, czyli Nadleśnictwo.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku leśnego za 2015 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...]. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją
nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...]., nr [...], określającą E. Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. wysokość zobowiązania
w podatku leśnym za [...] w kwocie [...].
Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
Wójt Gminy B. postanowieniem z dnia [...] wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia E. Operator Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej: "spółka", "podatnik", "strona", "skarżąca") zobowiązanie z tytułu podatku leśnego za [...], gdyż ustalono, że podatnik nie złożył deklaracji na podatek leśny na grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako [...], na które została ustanowiona [...] (akt notarialny numer [...]) umowa ustanowienia służebności przesyłu z Nadleśnictwem D., obejmująca grunty leśne - [...] o pow. [...] i [...].
Organ podatkowy I Instancji, odwołując się do art. 244 § 1, art. 305, art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, dalej: K.c.) oraz orzeczeń, m.in. Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt I CSK 181/09, wyrok z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1821/09) stwierdził, że służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, a posiadacz służebności jest jednocześnie posiadaczem zależnym nieruchomości. W konsekwencji, zdaniem organu podatkowego I instancji, ww. umowa dotycząca służebności przesyłu spowodowała, że obowiązek w podatku leśnym przeszedł na zakład energetyczny, będący podatnikiem podatku leśnego, w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (t. j. Dz.U. z 2016 r. poz. 374, dalej: "u.p.l."). Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie, m.in. art. 1, art. 2 u.p.l., uwzględniając obowiązujące stawki podatku leśnego, w decyzji z dnia [...] wyliczono podatnikowi podatek w kwocie [...], z tytułu posiadania zależnego gruntów leśnych o pow. [...], po aktualizacji użytku (na dzień [...]) o pow. [...].
Strona odwołała się od powyższej decyzji zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.l. w zw. z art. 336 oraz art. 305 i nast. K.c. poprzez uznanie spółki za podatnika podatku leśnego z tytułu gruntów będących w zarządzie Lasów Państwowych (Nadleśnictwa D.), których spółka w ogóle nie posiada (nawet jako posiadacz zależny);
- art. 2 ust. 2 u.p.l. poprzez uznanie spółki za podatnika podatku leśnego od gruntów będących w zarządzie Lasów Państwowych, mimo że Lasy Państwowe mogą użytkować wskazane grunty co najmniej w zakresie ograniczonej gospodarki leśnej oraz sprawują faktyczne władztwo nad nimi;
- art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.l. w związku z art. 39a ustawy z dnia 28 września 1991 r.
o lasach (Dz.U. z 2015 r. poz. 2100 ze zm.) poprzez uznanie spółki za podatnika podatku leśnego;
2) naruszenie prawa postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), dalej: "O.p.", poprzez wydanie decyzji z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego oraz wskazanych poniżej przepisów postępowania;
- art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji z pominięciem istotnych kwestii podczas ustalenia stanu faktycznego, do których organ I instancji miał dostęp;
- art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego właściwych w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu odwołania spółka wskazała, że nie zgadza się z uznaniem jej za podatnika podatku leśnego tytułu gruntów Lasów Państwowych będących w zarządzie Nadleśnictwa D., jako ich posiadacz zależny. Zdaniem spółki, nie jest ona posiadaczem gruntów a tylko posiadaczem prawa, jakim jest służebność przesyłu. Zawarcie z nadleśnictwem umowy z dnia [...] nie stanowi tytułu prawnego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.l. O tym, że spółka nie posiada przedmiotowych gruntów świadczą przede wszystkim zapisy ww. umowy określające zakres jej uprawnień względem gruntów, który nie odpowiada istocie posiadania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie stwierdziło podstaw do uwzględnienia zarzutów i odwołania, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia, powołując się na art. 1, art. 2 u.p.l., a także art. 244 § 1, art. 305, art. 366 K.c. oraz wydane na gruncie wskazanych przepisów prawa cywilnego orzeczenia sądu powszechnego dotyczące służebności przesyłu (powoływane też w decyzji I instancji), uznał za zasadne stanowisko organu I instancji, że zawarta w dniu [...] pomiędzy Nadleśnictwem D., a spółką umowa ustanowienia służebności przesyłu, powoduje, że obowiązek w podatku leśnym przechodzi na zakład energetyczny.
W ocenie organu II instancji, stwierdzenie przez spółkę, że organ podatkowy I instancji źle zebrał i ocenił materiał dowodowy jest nieuprawnione, gdyż podatnik - pomimo możliwości - nie zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Przedłożona zaś do odwołania opinia Uniwersytetu Przyrodniczego w P. wskazuje jedynie, że na gruntach leśnych, pod liniami elektroenergetycznymi, możliwe jest prowadzenie ograniczonej gospodarki leśnej.
W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję skarżąca wniosła
o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła, analogicznie jak w odwołaniu:
1. naruszenie przepisów materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.l. zw. z art. 336 oraz art. 305 i nast. K.c. poprzez uznanie spółki za podatnika podatku leśnego z tytułu gruntów będących w zarządzie Lasów Państwowych (Nadleśnictwa D.), z uwagi na posiadanie przez spółkę prawa służebności przesyłu ustanowionego na gruntach pozostających we władaniu Lasów Państwowych (Nadleśnictwa D.), mimo iż spółka nie jest posiadaczem zależnym tych gruntów;
- art. 2 ust. 2 u.p.l. poprzez uznanie spółki za podatnika podatku leśnego od gruntów będących w zarządzie Lasów Państwowych, mimo że Lasy Państwowe mogą użytkować wskazane grunty co najmniej w zakresie ograniczonej gospodarki leśnej oraz sprawują faktyczne władztwo nad tymi gruntami;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 233 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 121 § 1 oraz art. 2a O.p., poprzez utrzymanie
w mocy decyzji organu I instancji mimo, iż naruszała ona zasadę zaufania do organów podatkowych i przyjmowała rozszerzającą i niekorzystną dla strony wykładnię przepisów ustawy o podatku leśnym;
- art. 233 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 122 oraz 187 § 1 O.p. poprzez utrzymanie
w mocy decyzji organu I instancji mimo niewyczerpującej oceny materiału dowodowego oraz niepodjęcia przez niego wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa, a w efekcie wydanie decyzji pomijającej istotne elementy stanu faktycznego;
- art. 124 w zw. z art. 121 § 1 O.p poprzez wydanie decyzji zawierającej uzasadnienie pozbawione realnej polemiki ze stanowiskiem i argumentacją spółki przedstawioną uprzednio w odwołaniu.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła argumentację zmierzającą do podważenia stanowiska organu odnośnie uznania jej za podatnika podatku leśnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.") postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygania sprawy o sygnaturach akt
I SA/Sz 400/17 i I SA/Sz 401/17.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja/postanowienie zostało wydane
z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest określenie spółce podatku leśnego za [...] od posiadanych przez nią, w ocenie organów podatkowych, gruntów leśnych.
Na wstępie określając ramy prawne sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.l. opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Przepis art. 1 ust. 2 tej ustawy wskazuje natomiast, że lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów
i budynków jako lasy. W myśl art. 1 ust. 3 u.p.l., za działalność leśną w rozumieniu ustawy, uważa się działalność właścicieli, posiadaczy lub zarządców lasów w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów w stanie nieprzerobionym. Wyjątek od tej zasady stanowią lasy zajęte na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna – art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 716 ze zm., dalej zwana: "u.p.o.l."). Stosownie do brzmienia tego przepisu opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
Tak więc, co do zasady, grunty oznaczone w ewidencji gruntów i budynków symbolem "[...]" opodatkowane są podatkiem leśnym, z wyjątkiem gruntów leśnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Podmioty mogące być podatnikami podatku leśnego zostały wymienione w art. 2 ust. 1 u.p.l., który to przepis przewiduje, że podatnikami tego podatku są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nie posiadające osobowości prawnej, będące:
- właścicielami lasu,
- posiadaczami samoistnymi lasów,
- użytkownikami wieczystymi lasów,
- posiadaczami lasów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Jednocześnie przepis art. 2 ust. 2 tej ustawy stanowi, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku leśnego od lasów pozostających w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe nie objętych obowiązkiem podatkowym na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4, ciąży odpowiednio na jednostkach organizacyjnych lasów państwowych.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy, jeżeli las znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku leśnego ciąży na posiadaczu samoistnym.
Z przepisów, które zostały powyżej przedstawione wynika więc, że obowiązek podatkowy ciąży zasadniczo na właścicielu lasu, z tym że w przypadku kiedy las znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby niż właściciel lasu, to wówczas obowiązek ten będzie ciążył na posiadaczu samoistnym.
W przypadku lasów stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego może więc dochodzić do sytuacji "wyprzedzania" obowiązku podatkowego właściciela lasu przez obowiązek podatkowy posiadacza lasu, w tym również posiadacza zależnego w sytuacji, gdy las ten znajduje się w takim posiadaniu na przykład na podstawie umowy zawartej przez stosowną jednostkę, w której zarządzie dany las się znajdował a podmiotem, który jest aktualnie posiadaczem zależnym lasu.
W przypadku lasów stanowiących własność Skarbu Państwa, obowiązek posiadacza samoistnego lasu oraz posiadacza zależnego lasu będzie więc wyprzedzał obowiązek podatkowy właściciela lasu - Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego.
Zadania i przedmiot działalności Skarbu Państwa wykonywanej w odniesieniu do lasów państwowych przez odpowiednie jednostki organizacyjne określają przepisy ustawy o lasach. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i art. 32 powołanej wyżej ustawy, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe nieposiadające osobowości prawnej, którego jednostki organizacyjne wymienione w ustawie reprezentują Skarb Państwa - każda w zakresie swojej właściwości.
Zarząd nad lasami państwowymi został więc ustanowiony dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe z mocy ustawy i wszystkie lasy stanowiące własność Skarbu Państwa na mocy tego przepisu znajdują się w zarządzie tej jednostki organizacyjnej. Do uzyskania takiego prawa zarządu nie jest potrzebne wydanie żadnego aktu administracyjnego, decyzji, na mocy której zarząd taki zostałby ustanowiony. Lasami, będącymi własnością Skarbu Państwa, zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stwarza to domniemanie, że ilekroć ustawa nie stanowi inaczej, tylekroć Lasy Państwowe należy uznać za zarządzającego mieniem Skarbu Państwa (porównaj B. Rakoczy, Ustawa o lasach. Komentarz, Sip Lex 2011, komentarz do art. 4 ustawy).
Z akt sprawy wynika, że zarządcą przedmiotowych gruntów jest Nadleśnictwo D., jako jednostka Lasów Państwowych.
W aktach sprawy znajduje się umowa ustanowienia służebności przesyłu z dnia [...] zawarta pomiędzy Nadleśnictwem - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo D. a E. Sp. z o.o. z siedzibą w P.
W ocenie organów podatkowych, mając na względzie ww. umowę, posiadaczem gruntów pod liniami elektrycznymi stał się zakład energetyczny, co zobowiązuje ten podmiot do uiszczania podatku leśnego. Strona skarżąca stoi z kolei na stanowisku, że do przeniesienia posiadania nie doszło, a zatem podatnikiem w przedmiotowej sprawie jest Nadleśnictwo D.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w tak zarysowanym sporze rację należało przyznać skarżącej lecz tylko odnośnie kwestii, że nie jest ona podatnikiem podatku leśnego.
Ustawa o podatku leśnym nie zawiera definicji legalnej pojęcia "posiadanie". Skoro prawodawca posłużył się tym pojęciem na gruncie prawa podatkowego, nie definiując go i nie nadając mu specyficznego dla tej gałęzi znaczenia, to uzasadnione jest sięgnięcie do tej gałęzi prawa, w której ono funkcjonuje, czyli do prawa cywilnego, podobnie, jak w przypadku służebności. Należy bowiem uznać, że definicja posiadania wyrażona w art. 336 K.c. wiąże w sytuacji milczenia ustawy podatkowej, gdyż jest definicją pojęcia prawnego. Zgodnie z tym przepisem posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą oraz psychicznego elementu, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Nie budzi szczególnych wątpliwości interpretacyjnych element "władania rzeczą". Bez wątpienia chodzi tu o dostrzegalny fakt fizycznego władztwa nad rzeczą. Drugim współwystępującym, niezbędnym elementem cywilistycznej konstrukcji posiadania, jest psychiczny czynnik zamiaru władania ("zawładnięcia") rzeczą dla siebie. Wymaga to szczególnego podkreślenia w przypadku posiadania niepopartego tytułem prawnym. W takim kontekście nie jest posiadaczem rzeczy, a jedynie "dzierżycielem", osoba, która faktycznie włada rzeczą "za kogo innego" (art. 338 K.c.). Zatem, zamiar władania rzeczą "dla siebie" rozstrzyga o posiadaniu w rozumieniu
art. 336 K.c. Teoretycznie decyduje tutaj wewnętrzna, subiektywna wola posiadania.
W praktyce należy też dążyć w najwyższej mierze do jej uszanowania. Wobec trudności dowodowych można i trzeba kierować się według zamanifestowanych na zewnątrz przejawów władania rzeczą. Przejawia się ona przecież w postępowaniu posiadacza wobec otoczenia. Można więc z pewną tolerancją mówić o "woli zobiektywizowanej", błędem byłoby zaś poszukiwanie "woli obiektywnej" (vide:
E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001, opubl. LEX).
Kodeks cywilny, w art. 352 § 1, normuje instytucję posiadania służebności, zwaną także posiadaniem służebnym. W jego świetle posiadaczem służebności jest ten, kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności. Swoisty charakter posiadania służebności wyraża się w tym, że osoba, która wykonuje służebność, z reguły nie włada rzeczą w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz z niej korzysta w określonym zakresie, na przykład co jakiś czas przejeżdża, przechodzi przez cudzą nieruchomość (por. J. Ignatowicz (w:) Komentarz, t. I, 1972, s. 815; E. Gniewek, Komentarz, 2001, s. 832).
Z ustalonego stanu faktycznego, w tym treści umowy ustanowienia służebności przesyłu z [...], wynika, że zarządcą gruntów pod liniami energetycznymi jest Nadleśnictwo, które (co wynika § 5 ww. umowy) nie zrezygnowało z dalszego zarządzania tymi nieruchomościami. Na mocy omawianej umowy E. sp. z o. o. uzyskała prawo do korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym do dokonywania prac eksploatacyjnych, konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy i rozbudowy linii i urządzeń elektroenergetycznych, a także wycinki drzew bądź krzewów w zakresie niezbędnym do utrzymania linii i urządzeń elektroenergetycznych w należytym stanie. W § 6 umowy wskazano, że w przypadku konieczności wykonania prac, np. wycinki drzew, E. pisemnie powiadamia Nadleśnictwo z wyprzedzeniem siedmiu dni o terminie i miejscu wykonania prac, następnie Nadleśnictwo protokolarnie przekazuje spółce teren, wskazując na sposób zagospodarowania pozyskanego surowca oraz inne warunki, w tym uporządkowanie terenu na zasadach opisanych w umowie.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, W rozpatrywanym przypadku E. jedynie korzysta z nieruchomości zgodnie z zawartą umową, z której wynika, że Nadleśnictwo nadal jest ich zarządcą.
Zgodnie z § 7 umowy ustanowienia służebności przesyłu Nadleśnictwu przysługuje wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat od części nieruchomości, z której korzystanie jest ograniczone w związku z wykonywaniem służebności przesyłu. Jednocześnie, wskazać należy, że w pkt 8 § 7 ww. umowy wskazano także, że w przypadku, gdy organ podatkowy wyda decyzję ostateczną zmieniającą wysokość podatku zapłaconego w danym roku od gruntów, na których ustanowiona jest służebność przesyłu, to spółka zobowiązuje się do wyrównania Nadleśnictwu kwoty zapłaconego podatku za okres ustalony decyzją, a roczne wynagrodzenie Nadleśnictwa D. ulegnie skorygowaniu o wartość wynikająca z tej decyzji.
Uwzględniając powyższe, błędnie wskazał więc organ odwoławczy, że podatek leśny obciąża spółkę, bowiem mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że niewątpliwie na podstawie zawartej umowy ustanowienia służebności przesyłu nie doszło do przeniesienia posiadania gruntu będącego w zarządzie Nadleśnictwa, bowiem zakład energetyczny jedynie korzysta z nich w ograniczonym, ściśle wskazanym w zawartej umowie służebności przesyłu, zakresie.
Nie zachodzą zatem okoliczności mogące wyłączyć obowiązek podatkowy Nadleśnictwa z uwagi na wyżej wskazane przepisy dające pierwszeństwo obowiązkowi podatkowemu posiadaczy samoistnych bądź zależnych lasu.
Odrębną natomiast kwestią jest prawidłowość opodatkowania spornego gruntu podatkiem leśnym, powyższe wykracze jednak poza przedmiot rozpoznawanej sprawy.
W tym miejscu wskazać jedynie należy, że analizując tę samą umowę służebności przesyłu z [...], która stanowi materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie określenia Nadleśnictwu D. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za [...].
Wydając ww. decyzję, organ całkowicie odmiennie niż w decyzji będącej przedmiotem rozpoznania stanął na stanowisku, że posiadanie gruntów oznaczonych w ewidencji symbolem "[...]" nie zostało przeniesione na zakład energetyczny, na rzecz którego ustanowiono służebność przesyłu. Wówczas, Kolegium wypowiedziało się, że posiadanie służebności nie może być uznane za posiadanie rzeczy, a posiadanie służebności przesyłu, nie wiąże się z uzyskaniem posiadania gruntu. Regulacja ta nie wpływa bowiem na zmianę podmiotu zobowiązanego do uiszczenia podatku od nieruchomości, rolnego czy leśnego, w dalszym ciągu pozostaje nim Nadleśnictwo. Umowa tego rodzaju nie przenosi więc posiadania gruntu, zatem podatek obciąża Nadleśnictwo, a to z kolei, w ramach wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, przenosi jego ciężar w wynagrodzeniu za służebność na przedsiębiorstwo energetyczne. Organ powołał się przy tym na wyrok z dnia [...] (sygn. akt I SA/Sz 232/15).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaakceptował wówczas stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (wyrok
z [...], sygn. akt I SA/Sz 77/16, wyrok dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl - podobnie, jak pozostałe orzeczenia administracyjne przywołane w sprawie) oddalając skargę Skarbu Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za [...].
Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...], sygn. akt II FSK 2224/16, w którym zaaprobowano stanowisko, że podatek od nieruchomości obciąża Nadleśnictwo D., bowiem na podstawie zawartej umowy ustanowienia służebności przesyłu nie doszło do przeniesienia posiadania gruntu będącego w zarządzie Nadleśnictwa. Zakład energetyczny jedynie korzysta z nich w ograniczonym, ściśle wskazanym ww. umowie zakresie, a nadto bezspornie wystąpiło wykazanie związania zajętych gruntów, oznaczonych w ewidencji jako "[...]", z działalnością gospodarczą prowadzoną przez zakłady energetyczne. Są to bowiem grunty, na których w rzeczywistości wykonywane są czynności składające się na prowadzenie działalności gospodarczej, czyli wykorzystywane są w sposób aktywny na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej.
W toku prowadzonego postępowania organ naruszył zatem przywołane
w skardze przepisy prawa materialnego oraz proceduralnego, gdyż niezasadne było wydanie w rozpoznawanej sprawie decyzji w zakresie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku leśnym za [...].
Powyższe okoliczności powodują, iż należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu, a także aktualne orzecznictwo dotyczące zasad opodatkowania gruntów pod napowietrznymi liniami elektrycznymi (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3714/14, z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1156/14, II FSK 1157/14 i II FSK 1238/14 oraz z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt 1315/14, II FSK 1391/14, II FSK 1392/14 i II FSK 1387/14).
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie
art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1) lit. a w zw. z § 2 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Na łączną kwotę [...] przysługujących do zwrotu stronie kosztów postępowania sąd zaliczył [...] tytułem uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi, [...] tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz [...] tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło