I SA/Sz 457/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika z urzędu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad 2013 roku wraz z odsetkami za zwłokę oraz wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: przywrócić termin do wniesienia skargi K. B. w dniu 14 marca 2018 r. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w osobie B. B. w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 16 lutego 2018 r. nr [...] (doręczonej w dniu 5 marca 2018 r.). Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SO/Sz 4/18 starszy referendarz sądowy zwolnił Wnioskodawcę od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w S. wyznaczyła B. B. pełnomocnikiem K. B. (pismo z dnia 7 maja 2018 r.). W dniu 13 czerwca 2018 r. pełnomocnik z urzędu wraz ze skargą na ww. decyzję złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że po doręczeniu zawiadomienia z ORA w S. (w dniu 22 maja 2018 r.) pełnomocnik z urzędu niezwłocznie podjął próbę kontaktu ze skarżącym. Pełnomocnik otrzymał informację od małżonki skarżącego - E. B., że przebywa on w szpitalu leczony na gruźlicę lekooporną po usunięciu nowotworu płuc. W dniu 7 czerwca 2018 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy I SO/Sz 4/18 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie, a następnie nawiązał kontakt ze skarżącym, który w dniu 8 czerwca 2018 r. został wypisany z S. P. S. W. w S. O. G. i C. P., w którym przebywał kilka miesięcy. Pełnomocnik wskazał, że nie inicjował kontaktu ze skarżącym w szpitalu ponieważ był on bardzo ciężko chory (jako dowód załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego). Po zapoznaniu się z aktami sprawy, decyzjami wydanymi przez organ I i II instancji, odwołaniem, stanowiskiem w sprawie zarzutów zawartych w odwołaniu, a także z dostarczoną dokumentacją i informacjami uzyskanymi od skarżącego, pełnomocnik niezwłocznie sporządził wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wraz ze skargą i w dniu 13 czerwca 2018 r. nadał je przesyłką poleconą w urzędzie pocztowym. Powołując się na regulację art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302); zwanej dalej: "p.p.s.a." oraz postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 543/14, pełnomocnik wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący bez swojej winy nie dotrzymał terminu dla skutecznego wniesienia skargi. W terminie 30 - dniowym wystąpił jednak o przyznanie mu prawa pomocy, zwolnienie od kosztów sądowych i wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnikowi z urzędu decyzję Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w S. o ustanowieniu go pełnomocnikiem - doręczono w dniu 22 maja 2018 r. a zatem termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i wniesienia skargi upływał najdalej z dniem 21 czerwca 2018 r. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia terminu, po wyjściu skarżącego ze szpitala w dniu 8 czerwca 2018 r. i zapoznaniu się ze sprawą w WSA w Szczecinie w dniu 7 czerwca 2018 r. – w dniu 12 i 13 czerwca 2018 r. sporządził wniosek o przywrócenie terminu i skargę, które następnie wysłał drogą pocztową. Mając powyższe na uwadze, przyjął, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej, a wniosek o jego przywrócenie jest zasadny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę z dnia 17 czerwca 2018 r. wniósł o odrzucenie skargi. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącego, reprezentującemu go w postępowaniu odwoławczym, w dniu 5 marca 2018 r. i zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie złożenia na nią skargi do sądu. Zdaniem organu, powoływany przez skarżącego fakt zwrócenia się przez niego do sądu w terminie 30 dni od otrzymania kwestionowanej decyzji ostatecznej o przyznanie pomocy prawnej i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie może stanowić o tym, iż w niniejszej sprawie dochowany został termin do złożenia skargi. W ocenie organu odwoławczego, za okoliczność przemawiającą za przywróceniem terminu do złożenia skargi nie można również uznać faktu przebywania skarżącego w szpitalu w okresie od 11 lutego do 8 czerwca 2018 r., albowiem reprezentowany był w postępowaniu odwoławczym przez pełnomocnika, tj. małżonkę - E. B.. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 12 października 2017 r., sporządzone w formie aktu notarialnego umocowujące żonę do reprezentowania skarżącego przed sądami wszystkich instancji i do składania wszelkich wniosków, pism, pozwów, wyjaśnień i innych dokumentów. Tym samym złożenie skargi w ustawowym terminie nie wymagało osobistego działania skarżącego, tak więc nadanie jej w dniu 13 czerwca 2018 r., przez obecnego pełnomocnika strony, nastąpiło po upływie ustawowego terminu. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy wniósł o odrzucenie skargi jako złożonej po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarga została wniesiona do sądu z uchybieniem 30-dniowego terminu na jej złożenie. Z akt sprawy wynika bowiem, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu w dniu 5 marca 2018 r. Zatem termin do wniesienia skargi upływał w dniu 4 kwietnia 2018 r. Natomiast pełnomocnik złożył skargę dopiero w dniu 13 czerwca 2018 r. Wobec powyższego, wskazać należy, że stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. stanowi, że strona powinna wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (por. art. 87 § 4 p.p.s.a.). Przy czym zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym terminu w jakim ustanowiony z urzędu pełnomocnik powinien wnieść skargę kasacyjną do sądu, wskazuje się, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 p.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy na czynności związane ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej dysponują trzydziestoma dniami. W orzecznictwie uznano, że tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. W związku z tym przyjęto, że dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, będzie co do zasady najpóźniej trzydziesty dzień od dnia zawiadomienia ustanowionego z urzędu pełnomocnika o wyznaczeniu do występowania w sprawie (postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 211/12 - Lex nr 1136780, z dnia 27 czerwca 2012 r., akt II OZ 539/12, z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 63/14 – dostępne na stronie internetowej: www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie rozumienie powyżej przytoczonych przepisów zostało również zaakceptowane przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12 (opubl. OTK-A 2013/6/86), wskazał m.in., że w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. czas na złożenie skargi kasacyjnej nie może być jednak dłuższy niż 30 dni liczone od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu, co jest uzasadnione z kolei treścią art. 177 § 1 p.p.s.a. i charakterem przewidzianego w nim terminu. Mając na względzie powyższe stanowisko, Sąd uznał, że analogiczna sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie dotyczącej złożenia skargi, dla której ustawodawca w art. 53 § 1 p.p.s.a. również przewidział 30 – dniowy termin do jej wniesienia. Wobec tego, Sąd przyjął, że w związku z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi był dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż 30 dzień od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Zatem stwierdzić należy, że pełnomocnik strony dowiedział się o wyznaczeniu go do reprezentowania K. B. w sprawie w dniu 22 maja 2018 r., w którym otrzymał pismo z ORA w S. (o czym informuje sam pełnomocnik w piśmie nadanym do tut. Sądu w dniu 21 maja 2018 r.). Przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi ustała więc najpóźniej w dniu 21 czerwca 2018 r. Wobec tego termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (wraz ze skargą), zaczynał swój bieg najpóźniej w dniu 22 czerwca 2018 r. i upływał w dniu 29 czerwca 2018 r. W tym stanie rzeczy złożenie skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia w dniu 13 czerwca 2018 r. należy uznać za dokonane w terminie. Za przesłankę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, Sąd przyjął okoliczność, że w sprawie toczyło się postępowanie o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a skarżący - w terminie otwartym do wniesienia skargi - zwrócił się do sądu ze stosownym wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. Ponadto, Sąd miał na względzie także okoliczność, że pełnomocnik zachowując zasady należytej staranności, próbował niezwłocznie skontaktować się ze skarżącym. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z pełnomocnikiem, że ze względu na pobyt ciężko chorego skarżącego w szpitalu szybkie spotkanie z nim nie było możliwe. Dopiero po wyjściu skarżącego ze szpitala w dniu 8 czerwca 2018 r. możliwe było skontaktowanie się ze skarżącym. Ponadto, zauważyć należy, że pełnomocnik wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dopełnił czynności, której nie dokonał w terminie, tj. złożył skargę. Na marginesie wskazać należy, że zawarta w aktach sprawy pierwsza strona pełnomocnictwa żony skarżącego wskazywała jedynie na jej umocowanie do działania w imieniu skarżącego w postępowaniach przed sądami powszechnymi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.