I SA/Sz 509/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-10-04
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Ewa Wojtysiak, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek sporządzić i doręczyć stronie postępowania kserokopie dokumentów z akt sprawy, czy też strona ma jedynie prawo do samodzielnego sporządzania notatek, kopii lub odpisów w lokalu organu?Ratio decidendi
Przepisy art. 73 § 1, § 1a i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r., jednoznacznie precyzują, że to strona ma prawo sporządzania z akt sprawy notatek, kopii lub odpisów (również po zakończeniu postępowania), a czynności te dokonuje w lokalu organu w obecności pracownika. Obowiązek organu polega na umożliwieniu tych czynności. Organ jest zobowiązany do uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania uwierzytelnionych odpisów jedynie w sytuacji, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W związku z tym organ mógł odmówić sporządzenia i doręczenia kserokopii żądanych przez stronę dokumentów, jeśli nie wykazano ważnego interesu strony.Stan faktyczny
L. M. zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o sporządzenie i doręczenie kopii jego wniosków o dopłaty z lat 2004-2012. Organ I instancji odmówił, powołując się na art. 73 § 1 K.p.a., zgodnie z którym strona ma jedynie prawo do samodzielnego sporządzania notatek i odpisów. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując, że przepisy K.p.a. regulują dostęp do akt, a ARiMR działa w ramach tych przepisów. L. M. zaskarżył postanowienie organu II instancji, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a., ustawy o ARiMR, ustawy o płatnościach bezpośrednich, ustawy o ochronie danych osobowych i ustawy o dostępie do informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 października 2013 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przesłania kserokopii akt oddala skargę.
W piśmie z dnia 01.02.2013 r. (doręczonym organowi 25.02.2012 r.) L. M. wystąpił do Biura Powiatu G. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w O. o sporządzenie i doręczenie kopii kompletnych wniosków (z załącznikami) składanych przez niego w latach 2004-2012 o wszelkiego rodzaju dopłaty do prowadzonego gospodarstwa - zaznaczając, że wniosek ten organ powinien potraktować jako pilny.
Postanowieniem nr [...] z dnia 07.03.2013 r. Kierownik Biura Powiatu G. ARiMR działając na podstawie art. 73 § 1 w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a. - odmówił przesłania kserokopii akt. Organ wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a. strona – obok możliwości przeglądania akt sprawy – ma także możliwość samodzielnego sporządzania z nich notatek i odpisów, natomiast rola organu kończy się tu na zapewnieniu stronie możliwości skorzystania z takich uprawnień.
Uznając, że postanowienie to jest niezgodne z prawem L. M. złożył na nie zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że organ bezpodstawnie przyjął, iż w zakresie wniosku złożonego przez niego, działa jako organ administracji państwowej, mimo iż żaden przepis nie daje organowi takich kompetencji. Dodatkowo wskazał, że przy założeniu stosowania przepisów K.p.a., ustawa ta umożliwia uzyskiwanie kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy już tylko ze względu na art. 10 tej ustawy oraz zasadę równego traktowania stron w postępowaniu. Producent uznał też, że stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest sprzeczne z treścią ustawy o dostępie do informacji publicznej, która ma zastosowanie szczególnie do postępowań zakończonych.
Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem nr [...] z dnia 05.04.2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że wniosek Producenta dotyczy wniosków składanych w trybie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) i ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), oraz w okresie od 2004-2006 r. na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) i ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.).
W ocenie organu, wobec zakreślenia szczególnie w art. 3 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej (...) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji "stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej", nie może budzić wątpliwości fakt, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie wniosków składanych przez Producenta zastosowanie mają przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy szczególne w inny sposób regulują daną materię.
Kwestię zakreśloną wnioskiem Producenta, tj. sporządzenie i doręczenie kopii kompletnych wniosków, a także ewentualnie całych akt postępowania, reguluje art. 73 § 1 K.p.a. stanowiąc, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania, przy czym czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Oznacza to, że strona ma prawo do wglądu (udostępnienia jej) akt sprawy, tylko i wyłącznie akt zgromadzonych w postępowaniu w danej sprawie administracyjnej, nie zaś jakichkolwiek akt będących w posiadaniu organu administracji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że na podstawie art. 73 § 1a K.p.a. strona nie może żądać od organu doręczenia jej nieuwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (wyrok WSA w O. z 5 sierpnia 2008 r., II SA/Ol 332/08). W wyroku NSA z 5 lipca 2005 r., GSK 898/04, stwierdzono natomiast, że "skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy, to tym samym brak jest podstaw do odmowy sporządzenia tychże pism za pomocą kserokopiarki jak i innych nowoczesnych urządzeń. Nie oznacza to jednak, że strona postępowania może żądać, aby takie kserokopie wykonał i dostarczył sam organ, gdyż sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych". Zdaniem organu II instancji oznacza to, że Producent bezpodstawnie zażądał wydania jakichkolwiek kopii dokumentów z prowadzonych postępowań, bowiem przepisy dają mu prawo sporządzania notatek czy odpisów z akt postępowania, zobowiązując jedynie organ do umożliwienia tego stronie. Kwestii zakreślonej wnioskiem Producenta nie reguluje art. 10 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy, że odmowa przekazania kopii dokumentów jest sprzeczna z treścią ustawy o dostępie do informacji publicznej, która ma zastosowanie szczególnie do postępowań zakończonych, organ stwierdził, że w wyroku NSA z 28 października 2009 r. (sygn. akt. I OSK 545/09) wskazano, iż "dostęp stron postępowania administracyjnego regulowany art. 73 i 74 k.p.a. wyłącza stosowanie przepisów ustawy z 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198)". W art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy wskazano na ograniczenia dostępu do informacji publicznej w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Ponadto prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Należy wskazać, że ochrona danych osobowych, mieści się w zakresie "innych tajemnic ustawowo chronionych", co zostało potwierdzone m.in. w wyroku WSA w W. z 13 czerwca 2006 r. (sygn. akt II SA/Wa 2016/05), w którym wskazano m.in., że "przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą naruszać i winny uwzględniać ograniczenia przetwarzania danych wynikające z lex specialis - ustawy o ochronie danych osobowych".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. L. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji w całości oraz o nakazanie organowi wydania wnioskowanych dokumentów, a także o przeprowadzenie rozprawy i zasądzenie kosztów postępowania od strony przeciwnej w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 1 ust. 2 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie, w związku z treścią art. 1 ust 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 5, art. 6, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
2) naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 12, a szczególnie art. 11 K.p.a.,
3) naruszenie art. 73 K.p.a.,
4) naruszenie art. 217 i art. 218 K.p.a.,
5) naruszenie ustawy o ochronie danych osobowych,
6) naruszenie ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich
niewłaściwe zastosowanie oraz
7) błędną ocenę materiału dowodowego (wniosku) a w konsekwencji wyprowadzenie wniosków nie mających uzasadnienia ani w stanie faktycznym ani w obowiązujących przepisach prawa.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że "z niezrozumiałych przyczyn ARiMR jako nie organ administracji państwowej, do przedmiotowego wniosku stosuje przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, bez wykazania podstawy prawnej uprawniającego ARIMR do takiego działania i do zastosowania w tym zakresie przepisów kpa. Zarówno przepisy kpa, jak i inne wymienione wyżej przepisy uprawniają ARIMR jedynie do orzekania o przyznaniu lub odmowie przyznania płatności, co jest jednoznacznie określone w art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego".
Zdaniem Skarżącego, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ niezasadnie powołuje się na okoliczność wydawania decyzji administracyjnych przez ARIMR w sprawach indywidualnych - w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania taki przepis, gdyż w tej sprawie nie jest wydawana żadna decyzja administracyjna. Sprawa ma charakter indywidualny, ale nie dotyczy płatności bezpośrednich ani podobnych, dlatego o ile przywołanie przepisu jest prawidłowe o tyle wnioskowanie organu na jego podstawie jest całkowicie błędne. Z mocy prawa oraz szerokiego orzecznictwa wiadomym jest, że zakres kompetencyjny tak organów administracji jak i innych podmiotów, uzyskujących uprawnienie do działania na mocy ustawy należy interpretować ściśle. Wszystkie przywołane ustawy jednoznacznie wskazują, że ARIMR jest uprawniony do rozstrzygania w formie decyzji wyłącznie w sytuacji przyznawania lub odmowy przyznawania dofinansowania. Wszelkie pozostałe sprawy indywidualne nie są zakończone decyzją, stąd nie znajdują do nich zastosowania przepisy ww. ustaw. Żaden też przepis nie przyznaje uprawnienia ARIMR do wydawania postanowień, a w tym przypadku nie może być mowy o dorozumianym uprawnieniu, gdyż po pierwsze byłoby ono sprzeczne z przepisami, a po drugie kolidowałoby jednoznacznie z wyraźnie przyznanym ustawą uprawnieniem do wydawania decyzji administracyjnych w określonym przypadku.
W ocenie Skarżącego argumentacja ARIMR w zakresie art. 73 K.p.a. jest całkowicie błędna i oderwana od rzeczywistości. Gdyby bowiem zastosować logikę działania przedstawioną przez Dyrektora Oddziału, to ARIMR powinien sporządzić kopie wnioskowanych dokumentów i poinformować Wnioskodawcę o możliwości ich odbioru. Ponadto, z ponad czterdziestoletniej praktyki Wnioskodawcy wynika, że w żadnym postępowaniu przed żadnym organem administracji nigdy nie zdarzyło się, aby którykolwiek z tych podmiotów wydał akta danej sprawy Wnioskodawcy celem wykonania przez niego kopii dokumentów samodzielnie. Nadto, w siedzibie Jednostki Terenowej w O. brak jest de facto środków technicznych umożliwiających wykonanie samodzielne kopii dokumentów, w efekcie mimo deklaracji ARIMR dochodzi jednoznacznie do ograniczenia praw Wnioskodawcy.
Skarżący podniósł dalej, że gdyby ARIMR zastosował przepisy, na które się powołuje, to powinien w takiej sytuacji, jako domniemany organ administracji wykonać przepisy K.p.a. i poinformować stronę, że jest możliwość stawienia się w siedzibie jednostki i dokonania samodzielnego kopii dokumentów (GSK 898/04). Fakt taki jedna nie miał miejsca jak dotychczas co jednoznacznie wskazuje, że ARIMR nie wykonuje przepisów prawa, na które się powołuje.
Absurdalne jest też twierdzenie organu II instancji, jakoby Wnioskodawca domagał się wydania jakichkolwiek dokumentów. Wniosek Wnioskodawcy został jednoznacznie i precyzyjnie określony i dotyczył tylko i wyłącznie ściśle określonych dokumentów a nie całości akt sprawy.
Zdaniem Skarżącego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR nawet nie zapoznał się z treścią postanowienia organu I instancji. Stanowisko Skarżącego w odniesieniu do ustawy o dostępie do informacji publicznej odnosi się do pisma Kierownika Biura Powiatowego, który jako argument do odmowy wydania dokumentów powołał właśnie tą ustawę. Jest to sytuacja kuriozalna, bowiem Skarżący wnioskował tylko i wyłącznie o dokumenty, w których są zawarte informacje o nim samym.
Skarżący podniósł też, że ARIMR w żaden sposób nie wykazał, aby doszło do przekroczenia jakichś "uprawnień" Skarżącego. Jeżeli bowiem należy stosować do niniejszej sprawy przepisy postępowania administracyjnego, to ARIMR jest zobowiązany na mocy wskazanych przez siebie przepisów do jednoznacznego wykazania i uzasadnienia faktu przekroczenia uprawnień. Z całą pewnością bowiem uprawnienia te nie są kształtowane przez ARIMR ale przez ustawy. "Absurdalne twierdzenia Dyrektora Oddziału o ustawie o ochronie danych osobowych, o dostępie do informacji publicznej oraz przytoczone orzeczenia Sądów są tak oderwane od rzeczywistości i meritum sprawy, że aż trudno się do nich odnieść. Skarżący stwierdza brak jakiegokolwiek związku między ww. ustawami oraz jego wnioskiem i działanie ARIMR w tym zakresie jest zdumiewające".
Skarżący stwierdził przy tym, że na wniosek kierowany do jakiegokolwiek organu administracji zawsze otrzymywał i otrzymuje kopie wnioskowanych dokumentów. Stanowisko ARIMR stoi też w jawnej sprzeczności z treścią art. 217 i art. 218 K.p.a. w zakresie wydawania zaświadczeń. Ponadto wydawanie przez ARIMR kopii wnioskowanych dokumentów ma miejsce na co dzień i jest powszechną i zgodną z prawem praktyką.
Na tą okoliczność Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu w postaci akt sprawy prowadzonej przez ARIMR Jednostkę Powiatową w Ł. o sygnaturze: [...] w której w maju 2012 r. wnioskodawca złożył wniosek o identycznej treści jak Skarżący i stosowne dokumenty otrzymał - całość dokumentacji jest zawarta w aktach sprawy i jest jednoznacznym dowodem przeczącym stanowisku organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw prawnych do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że niesporne jest w sprawie, iż przedmiotowy wniosek Skarżącego o sporządzenie przez organ ARiMR i doręczenie kopii kompletnych wniosków (z załącznikami) składanych przez niego w latach 2004-2012 o wszelkiego rodzaju dopłaty do prowadzonego gospodarstwa dotyczy wniosków składanych przez niego w trybie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) i ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), a w okresie od 2004-2006 r. - na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych
i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) i ustawy
z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: "Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.". W myśl ust. 2 pkt 4 tego artykułu: "W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.".
Podobnie (choć nie identycznie) uregulowano te kwestię w art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...).
Nie budzi zatem wątpliwości, że w sprawach indywidualnych dotyczących przyznawania ww. płatności organy ARiMR rozstrzygają w drodze decyzji, stosując przy tym przepisy K.p.a. (z ww. zastrzeżeniami), a więc w kwestiach dotyczących prawa strony postępowania do wglądu w akta spraw dotyczących takich płatności, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (w tym także po zakończeniu postępowania) stosować powinny przepisy tego kodeksu.
Zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a.: "Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania". W myśl § 1a tego artykułu: "Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu.".
Ponadto zgodnie z § 2 wskazanego artykułu: "Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.".
Nie powinno też budzić wątpliwości, że w razie odmówienia stronie skorzystania z takich praw organ administracji obowiązany jest wydać postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Stanowi o tym wprost art. 74 § 2 K.p.a., w myśl którego: "Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.". Wprawdzie przepis ten umieszczony jest w art. 74, którego § 1 stanowi, że: "Przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.", jednak – zdaniem Sądu – ma on odpowiednie zastosowanie również do sytuacji opisanych w art. 73 K.p.a. Ponadto fakt, że w art. 74 § 2 K.p.a. nie wymieniono przypadku odmowy sporządzenia przez organ kserokopii dokumentów z akt sprawy
i ich doręczenia stronie, nie może być rozumiany tak, że ustawodawca nie dopuszcza takiej możliwości (nie upoważnia organu do takiego rozstrzygnięcia),
a więc brak jest podstaw prawnych do wydania takiego aktu. Zatem rozstrzygając
w sposób władczy o uprawnieniach procesowych strony wynikających z art. 73 K.p.a., w tym także o odmowie wydania kserokopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej, organ obowiązany jest wydać postanowienie, na które przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia. Dotyczy to również sytuacji, która wystąpi po zakończeniu właściwego postępowania administracyjnego.
Dokonując zatem wykładni przepisów art. 73 § 1, § 1a i § 2 K.p.a. stwierdzić należy, że wskazane wyżej brzmienie tych przepisów obowiązuje od dnia 11 kwietnia 2011 r. Przed tą datą przepisy te posiadały brzmienie: "§ 1. W każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. § 2. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.".
Zmiany te zostały (w tym dodanie § 1a) wprowadzone zostały ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r.
nr 6, poz.18). Przed tą zmianą brzmienie tych przepisów wywoływało kontrowersje,
a w orzecznictwie przyjmowano również pogląd, że "sporządzenie kopii pisma z akt sprawy za pomocą kserokopiarki zaliczyć należy do pojęcia udostępniania akt
(art. 73 § 1 kpa). (...) Organ ma swobodę przy tworzeniu warunków sporządzania kserokopii, lecz odmowa ich wydania narusza art. 73 § 1 kpa." – vide: postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 19.01.2010 r., sygn. akt II OSK 2043/09. Podobne stanowisko – już po ww. zmianie przepisów - wyrażono w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Ł. z 15.03.2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1193/13, w B. z 29.08.2013 r., sygn. akt II SA/Bk 365/13 i w G. z 11.09.2013 r., sygn. akt II SA/Gd 331/13 – w których jednak nie odniesiono się bliżej do ww. zmian art. 73 K.p.a.
Zdaniem Sądu, wprowadzone przez ustawodawcę w kwietniu 2011 r. ww. zmiany przepisów art. 73 K.p.a. uchylają wątpliwości, które wywoływało poprzednie brzmienie tych przepisów, a zarazem w sposób jednoznaczny precyzują prawa strony i obowiązki organu w zakresie udostępniania akt. Z przepisów tych w sposób wyraźny wynika, że to strona ma prawo "sporządzania" z akt sprawy notatek, kopii lub odpisów (w tym także np. przez sfotografowanie dokumentów zawartych w tych aktach) - również po zakończeniu postępowania. W § 1a sprecyzowano dodatkowo, że czynności te strona dokonuje w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Natomiast w odniesieniu do żądania strony uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy albo "wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów", obowiązek dokonania takich czynności obciąża organ – "o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony".
Mając na względzie obecne brzmienie omawianych przepisów (aktualne dla rozpoznawanej sprawy) Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie uwzględniające podaną wyżej wykładnię tych przepisów nie narusza prawa. Organ mógł zatem odmówić sporządzenia i doręczenia kserokopii żądanych przez Stronę dokumentów. Zauważyć przy tym należy, że w odpowiedzi na skargę organ nie wykluczył możliwości sporządzenia takich kserokopii w sytuacjach szczególnych, uzasadnionych ważnymi względami strony postępowania – które jednak w rozpoznawanej sprawie nie zostały wykazane. W ocenie Sądu, stanowisko takie nie stanowi nadużycia prawa, skoro nawet w przypadku wydania uwierzytelnionych kserokopii (czego strona sama nie może dokonać, w odróżnieniu od "zwykłych" kserokopii), ustawodawca uzależnił spełnienie takiego żądania od "ważnego interesu" strony – podlegającego ocenie.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia wskazanych w skardze innych przepisów, tj. art.1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 art. 4
ust. 1, art. 5, art. 6, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach
w ramach wsparcia bezpośredniego – przez ich błędne zastosowanie. Mając na względzie brzmienie art. 1 pkt 1 i 2 K.p.a. ("Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie: 1) przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, 2) przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1,") w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy o ARiMR ("Agencja realizuje również zadania: 1) określone w odrębnych przepisach, w szczególności dotyczące płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, (...)" i art. 10 tej ustawy ("1. Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. 2. W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego
w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji, a w stosunku do kierowników biur powiatowych - dyrektor oddziału regionalnego."), a także w zw. z cytowanym wyżej art. 3 ust. 1 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie może budzić wątpliwości fakt, że organy ARiMR w sprawach dotyczących takich płatności prowadzą postępowanie administracyjne uregulowane w przepisach K.p.a. (ze wskazanymi w przepisach tego artykułu zastrzeżeniami). Nie może więc budzić wątpliwości, że w ramach takich postępowań obowiązane są również do stosowania art. 73 K.p.a.
Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, określonych w art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 12 K.p.a., uznając zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z przepisami procesowymi. Brak też było podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 217 i art. 218 K.p.a., dotyczących wydawania zaświadczeń. Przepisy te bowiem nie miały zastosowania w sprawie, bowiem przedmiotem żądania Skarżącego nie było wydanie zaświadczenia, o jakim mowa w tych przepisach.
W odniesieniu do zarzutów skargi o naruszeniu ustawy o ochronie danych osobowych oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, zauważyć należy, że przepisy tych ustaw nie były stosowane przez organy obu instancji, a Skarżący nie uzasadnił bliżej tych zarzutów. Z treści uzasadnienia skargi wynika raczej, że Skarżący zarzucił organowi II instancji niezasadne ("absurdalne") wskazanie tych przepisów. Zauważyć jednak należy,
że organ ten odniósł się do tych ustaw w związku z zarzutem zawartym w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, iż "stanowisko ARiMR jest również sprzeczne z treścią ustawy o dostępie do informacji publicznej, która ma tu zastosowanie szczególnie do postępowań już zamkniętych". W zakresie takiego zarzutu Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2009 r. (sygn. akt. I OSK 545/09) – przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – w którym stwierdzono, że "dostęp stron postępowania administracyjnego regulowany art. 73 i 74 k.p.a. wyłącza stosowanie przepisów ustawy z 2001 r. o dostępie do informacji publicznej". Wskazane przepisy K.p.a., szczegółowo regulujące kwestie dostępu strony postępowania administracyjnego do akt sprawy (w tym sporządzania notatek, odpisów itp.) uznać bowiem należy w tym zakresie za lex specialis w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Odnosząc się do wniosku Skarżącego o nakazanie wydania wnioskowanych dokumentów Sąd nie mógł takiego wniosku uwzględnić, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem a organ l instancji nie pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu Strony.
Sąd nie uwzględnił też wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z akt innej sprawy prowadzonej przez organy ARiMR dla wykazania, że w sprawie tej organ uwzględnił wniosek strony o wydanie z akt kserokopii dokumentów. Sąd uznał, że przeprowadzenie takiego dowodu nie było "niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości" w rozpoznawanej sprawie - art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: p.p.s.a.
Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a. orzec należało o oddaleniu skargi jako niezasadnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło