I SA/Sz 622/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Postanowieniem z 2 sierpnia 2024 r. nr 3201-IEE[1].7192.17.2024.2, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia A. T. (dalej powoływany jako: "Skarżący") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z 14 maja 2024 r. znak: 3215-SEE1.711.104853081.2024.4.ERPI oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. prowadzi wobec Skarżącego postępowanie na podstawie tytułów wykonawczych z 7 maja 2024 r. wystawionych przez Wojewodę Z., obejmujących nieuiszczoną grzywnę w celu przymuszenia oraz koszty egzekucyjne. W toku powyższego postępowania organ egzekucyjny, zawiadomieniem z 9 maja 2024 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Banku [...] S.A. Zawiadomienie to wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone Skarżącemu w dniu 14 maja 2024 r. W dniu 9 maja 2024 r. bank przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę [...]zł, w związku tym wyegzekwowano dochodzone należności i zakończono prowadzenie egzekucji administracyjnej. Pismem z 14 maja 2024 r. pełnomocnik Skarżącego złożył skargę na dokonane czynności egzekucyjne związane z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności. Postanowieniem z 14 czerwca 2024 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik Skarżącego zarzucał organowi I instancji naruszenie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że zajęcie rachunku bankowego nie stanowi naruszenia przepisów prawa podczas gdy grzywna egzekwowana od zobowiązanego była nałożona na podstawie przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP. Pełnomocnik wskazał, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. przepis art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który upoważniał Głównego Inspektora Sanitarnego do określenia terminu wykonania poszczególnych szczepień został uznany za niezgodny z Konstytucją. Powyższe w ocenie Skarżącego oznacza, że grzywny nałożone na rodziców za niewykonanie szczepień w terminach wynikających z Komunikatu GIS podlegają uchyleniu i nie powinny być egzekwowane. Organ odwoławczy rozpatrujący powyższe odwołanie w postanowieniu z 2 sierpnia 2024 r. wyjaśnił, że skarga uregulowana w przepisach art. 54 - 54b u.p.e.a. nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie, o czym Skarżący został pouczony w zawiadomieniu o zajęciu z 9 maja 2024 r. Jak wywiódł organ odwoławczy w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie można podnosić naruszenia przepisów, które są właściwe innym środkom prawnym, gdyż skarga ta ma charakter subsydiarny i komplementarny względem innych środków prawnych. Dokonując oceny prawidłowości czynności egzekucyjnej w efekcie której Skarżący skierował skargę stwierdzono natomiast, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane zawiadomieniem z 9 maja 2024 r. mieści się w katalogu środków egzekucyjnych przewidzianych w u.p.e.a. a w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a. przewidziano stosowanie egzekucji należności pieniężnych z rachunków bankowych. W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny wyjaśnił podstawy prawne zastosowania środka egzekucyjnego i działań podejmowanych w celu jego zastosowania, to jest czynności egzekucyjnych a czynności organu przebiegały zgodnie z przepisami ustawy. Pismem z 3 września 2024 r. pełnomocnik Skarżącego wystąpił ze skargą na powyższe postanowienie organu odwoławczego domagając się jego uchylenia. Jak wskazano w skardze, egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka Skarżącego oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniósł skargi do sądu administracyjnego. Do sporządzenia aktualnie rozpatrywanej skargi nie ma ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji obowiązek uiszczenia grzywny jest niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Ponadto egzekwowana grzywna powinna zostać uchylona ze względu na jej nałożenie w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Zdaniem Skarżącego umorzenie postępowania wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jeszcze w czasie obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów i w konsekwencji uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1709/23. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje: Sprawa podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z przywołanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy o co wniósł pełnomocnik Skarżącego. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem akt ten nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wojewodę Z. obejmujących nieuiszczoną grzywnę w celu przymuszenia oraz koszty egzekucyjne. Jak wynika ze skargi Skarżący nie neguje technicznej czy też formalnej strony kwestionowanej czynności lecz zmierza do wykazania, iż jej dokonanie było niedopuszczalne z uwagi na jej niewymagalność spowodowaną wniesieniem skarg do sądu administracyjnego w związku ze sposobem rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz z uwagi na treść wyroku z Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. dotyczącego art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl natomiast art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z treści cytowanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko na wniosek strony skarżącej, w którym uprawdopodobni istnienie przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro Skarżący nie dysponował wskazanym wyżej postanowieniem wstrzymującym wykonanie decyzji nakładającej grzywnę w celu przymuszenia, zarzut skargi nie mógł odnieść zamierzonego skutku, gdyż organ egzekucyjny był zobowiązany do egzekwowania grzywny. Jeśli chodzi natomiast o przywoływany przez pełnomocnika Skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - to ani treść tego wyroku ani powołany przez pełnomocnika Skarżącego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nie daje podstaw do twierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W szczególności skarga na czynności egzekucyjne jest instytucją postępowania egzekucyjnego służącą kontroli prawidłowości stosowania środków egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przedmiotem kontroli jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanych czynności egzekucyjnych. W ramach tego środka zaskarżenia można podnosić wyłącznie argumenty odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia bowiem godziłoby to w zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. Wynika to z faktu, że w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Skarga ma charakter subsydiarny, co oznacza, że nie jest możliwe jej wniesienie w sytuacji, gdy zobowiązanemu przysługuje inny środek zaskarżenia, w tym zarzuty na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1262/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 554/15; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2833/14; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1200/18). W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie ma bowiem podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 161/24). Powyższe oznacza, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane kwestie związane z bezpodstawnym, zdaniem strony, egzekwowaniem uiszczenia grzywny, z uwagi na brak wymagalności tego obowiązku. Zarzut ten nie może być przedmiotem badania w postępowaniu wszczętym w trybie skargi na czynności egzekucyjne, bowiem wykracza poza ramy tego postępowania. Natomiast może on być on przedmiotem odrębnego postępowania, prowadzonego w trybie zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. Wyjaśnić też należy, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 525/24). W rozpoznanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.) i dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie regulacji zawartych w art. 80 § 1 u.p.e.a. Stosując wskazany środek organ egzekucyjny doręczył wymagane przez ustawodawcę zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Wskazane zawiadomienie spełniało wymogi wynikające z art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a. Podjęte przez organ egzekucyjny czynności nie naruszały zatem obowiązującego prawa. Skarżący nie wskazał żadnych uchybień podważających prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności i nie sformułował zarzutu naruszenia art. 80 § 1 u.p.e.a. Brak było też podstaw do uznania, iżby zastosowany środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy dla Skarżącego. W skardze na czynność egzekucyjną oraz w skardze do Sądu nie przytoczono żadnej argumentacji ani okoliczności, które wskazywałaby, że zastosowany środek w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej był zbyt uciążliwy. Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one w istocie do braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia. Jak to już wskazano powyżej w postępowaniu wszczętym w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym. Wobec powyższego stwierdziwszy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.