I SA/Sz 640/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] & [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2013 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z ww. skargą Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, wynoszącego w sprawie [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 czerwca 2016r.). Uzasadniając wniosek Spółka wyjaśniła, że zajmuje się obrotem paliwami. W związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi "utraciła chwilowo płynność finansową" ze względu m.in. na konieczność zapłaty kwoty zobowiązań podatkowych/odsetek w łącznej wysokości [...] zł. Wskazała na rozpoczęte w ubiegłym roku inwestycje budowy [...] zbiorników magazynowych, o łącznej wartości [...] zł, którą to kwotę musi zapłacić z własnych środków, z uwagi na brak możliwości uzyskania kredytu. Zwróciła również uwagę na należności od kontrahentów na łączną kwotę [...] zł brutto. W oświadczeniu o majątku i dochodach z dnia 20 maja 2016 r. wskazała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł; jej środki trwałe stanowią wartość [...]zł, za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w wysokości [...] zł, stan środków pieniężnych na wskazanych czterech rachunkach bankowych wynosi: (-) [...] zł; [...] zł; [...] zł; [...] zł. Dodatkowo Spółka wyjaśniła, że jej majątek jest w znacznej części obciążony zastawami na rzecz banków oraz zastawami skarbowymi. Stan środków w kasie na dzień 30 kwietnia br. wynosił [...] zł; stan zobowiązań z tytułu dostaw i usług na dzień 31 marca br.: [...] zł, stan zobowiązań z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń na dzień 31 marca br.: [...] zł. Spółka zwróciła uwagę na wysokie wydatki związane z podatkiem akcyzowym (za marzec br. uiszczona kwota [...] zł) oraz podatkiem od towarów i usług (za styczeń, luty, marzec br. uiszczono odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł). Wraz z wnioskiem Spółka przedłożyła kopie następujących dokumentów: • bilansu i rachunku wyników Spółki na dzień 31 grudnia 2015 r., • bilansu i rachunku zysków i strat Spółki na dzień 31 marca 2016 r., • faktur i protokołów związanych z rozpoczętą w 2015 r. inwestycją, • dwóch nakazów zapłaty przeciwko dłużnikom Spółki na łączną kwotę przekraczającą [...] zł, • wykaz 26 spraw o zapłatę prowadzonych przez Spółkę przeciwko dłużnikom, • deklaracji dla podatku akcyzowego, podatku akcyzowego od paliw opałowych, od paliw silnikowych za marzec br. z zadeklarowaną kwotą wpłat dziennych w wysokości [...] zł. • deklaracji dla podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec br. z zadeklarowanym obrotem w wysokości odpowiednio: [...] zł; [...] zł; [...] zł. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Spółka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, zatem ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienia NSA: z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem referendarza, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadność wniosku referendarz sądowy/Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje lub powinna dysponować. Przypomnieć należy, że na skarżącej Spółce ciąży aktualnie obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. Oceniając złożone oświadczenia i dokumenty, należy stwierdzić, że wartość środków jakimi Spółka dysponowała w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnej opłaty sądowej, czyni zgłoszony przez nią wniosek nieusprawiedliwionym. Spółka prowadzi działalność gospodarczą ogromnych rozmiarów, deklaruje wielomilionowe miesięczne obroty. Z danych powszechnie dostępnych (strona internetowa Spółki www.oktan-energy.pl) oraz ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki (k.17 i n.) wynika, że prowadzi ona, obok wskazanej w uzasadnieniu wniosku działalności w zakresie sprzedaży paliw płynnych, działalność w zakresie sprzedaży "win świata". Spółka podaje, na stronie internetowej, że "W naszym sklepie z winami znajdą Państwo ponad 200 rodzajów win z ponad 20 renomowanych winnic Nowego i Starego Świata. Naszą specjalnością są wina izraelskie, chilijskie, jak również południowo-afrykańskie. Ale nasza oferta to nie tylko egzotyczne kraje, doceniamy również wina europejskie, w tym niemieckie, czeskie, hiszpańskie, portugalskie, węgierskie i wiele innych". Z akt sprawy wynika, że Spółka uzyskała w 2015 r. przychody w kwocie [...] zł, z kolei tylko w okresie trzech miesięcy bieżącego roku osiągnęła przychody w wysokości [...] zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że miesięczne obroty kształtują się na poziomie powyżej [...] zł. Kwoty regulowanego podatku akcyzowego wskazują również na ogromna skalę przedsiębiorstwa. Dzienne wpłaty akcyzy za marzec br. stanowiły kwotę przekraczającą [...] zł (w tym, z tytułu akcyzy od paliw opałowych [...] zł, natomiast od paliw silnikowych [...] zł). Spółka wykazała na koniec 2015 r. znaczny majątek, tj. aktywa trwałe o wartości [...] zł, aktywa obrotowe: [...] zł (w tym zapasy [...] zł); należności krótkoterminowe w wysokości [...] zł (brak należności dochodzonych na drodze sądowej). Należności długoterminowe wynosiły na koniec roku 2015 [...]zł. Z kolei zobowiązania: [...] zł, w tym z tytułu kredytów i pożyczek: [...] zł (długoterminowe) i [...] zł (krótkoterminowe). Stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych wynosił [...] zł, inne środki pieniężne stanowiły wartość [...] zł, inne aktywa pieniężne: [...] zł. Spółka na koniec 2015 roku odnotowała zysk netto o wartości [...] zł. Jeśli chodzi o stan na koniec marca 2016 r., Spółka wykazała: kapitał własny [...] zł; przychody [...] zł; zysk ze sprzedaży [...] zł; zysk netto [...] zł; aktywa trwałe [...] zł, w tym środki trwałe [...] zł; aktywa obrotowe [...] zł, w tym zapasy [...] zł; należności krótkoterminowe [...] zł (brak należności dochodzonych na drodze sądowej); środki pieniężne w kasie i na rachunkach pieniężnych [...] zł; inne środki pieniężne [...] zł; inne aktywa pieniężne [...] zł; zobowiązania [...] zł, w tym długoterminowe [...]zł i krótkoterminowe [...] zł, zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek: [...] zł (długoterminowe) i [...] zł (krótkoterminowe). Zatem ze złożonych przez Spółkę dokumentów wynika, że jej przychód za 2015 r., jak i za pierwszy kwartał 2016 r. oraz posiadany majątek, wielokrotnie przewyższają kwotę wpisu od skargi. Wprawdzie na majątku Skarżącej – jak oświadczyła – dokonano zajęcia, jednakże nadal Spółka może z tego majątku korzystać. Odnosząc się do konieczności uiszczenia przez Spółkę kwoty [...]zł w związku z rozpoczętą w 2015 r. inwestycją, na co zwróciła uwagę w uzasadnieniu wniosku, należy wyjaśnić, że okoliczność ta nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w sprawie. W świetle ugruntowanego orzecznictwa, nie znajduje żadnego uzasadnienia traktowanie innych zobowiązań (prywatnoprawnych jak i publicznoprawnych) z pierwszeństwem przed powinnością poniesienia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II FZ 683/14, z dnia 30 października 2013 r. II FZ 846/13). Spółka w złożonym wniosku nie wykazała niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego ze środków finansowych, którymi dysponuje, tym bardziej, że kwota wpisu sądowego w tej sprawie wynosi [...] zł. Mając zatem na uwadze wielkość rocznych przychodów Spółki (kwota przekraczająca [...] zł) i zysku ( zysk netto [...] zł), stan posiadanych przez środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych na koniec marca 2016r. ([...] zł), wysokość oczekiwanych należności od innych podmiotów ([...] zł), wartość środków trwałych ([...] zł), należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem nie znajduje to uzasadnienia w jej sytuacji finansowej i majątkowej. W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto dysponuje znacznymi aktywami pieniężnymi nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania. Należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie podkreśla się (por. postanowienie NSA 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04 niepubl.), że osoba dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Prawo pomocy, zwane nie bez przyczyny "prawem ubogich", nie przysługuje podmiotowi takiemu, jak wnioskujący w niniejszym przypadku, tj. aktywnie prowadzącemu działalność gospodarczą, który osiąga nie tylko przychody, ale i dochody wielokrotnie przewyższające wysokość żądanej opłaty sądowej (por. postanowienia NSA: z 13 lipca 2015 r. sygn. akt I FZ 175/15; z dnia 25 października 2013 r. sygn. akt II FZ 966/13). Oceny tej nie zmienia podniesiona w uzasadnieniu wniosku okoliczność oczekiwania na uregulowanie należności ok. [...] zł przez kontrahentów Spółki, czy konieczność uregulowania zobowiązań podatkowych w wysokości przekraczającej [...] zł. Przywołane wyżej postanowienia NSA dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.