I SA/Sz 649/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2009 r. skargi Dyrektora Oddziału Z. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za zasadne i umorzenia postępowania p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Z. w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez ten organ wobec J. B., a następnie orzekł o uznaniu za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Opisując stan faktyczny sprawy organ ten podał, że Dyrektor Oddziału Z. w K. występując jednocześnie w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, obejmującego zaległe zobowiązanie Spółki z o.o. P. z siedzibą w S. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne, dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego – J. B., pełniącego funkcję członka zarządu Spółki. W związku z wniesieniem przez zobowiązanego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, tj. nieistnienia obowiązku z uwagi na brak wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania Spółki oraz zarzutu przedawnienia obowiązku, w postanowieniu z dnia [...] r., Dyrektor Oddziału Z. w K. powołując się na przepis art. 33 pkt 1 i 4 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówił uznania zarzutów za zasadne. Rozpoznając zażalenie zobowiązanego Dyrektor Izby Skarbowej w Sz., powołując się na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06 oraz na wyrok NSA z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 544/08 uznał, że postanowienie z dnia [...] r. jest postanowieniem organu egzekucyjnego, które w trybie zażaleniowym podlega kontroli organu odwoławczego na podstawie art. 142 Kpa w związku z art. 18 i 23 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Przystępując do merytorycznej oceny wydanego przez Dyrektora Oddziału Z. w K. postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. uznał podniesione przez zobowiązanego zarzuty za uzasadnione, wyjaśniając szczegółowo w postanowieniu motywy i argumenty uzasadniające wydanie takiego rozstrzygnięcia. Skargą z dnia 14 lipca 2009 r. Dyrektor Oddziału Z. w K. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia [...] r. zarzucając mu naruszenie art. 29 § 1, 33 pkt 1 i 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarga została wniesiona przez podmiot, który w postępowaniu administracyjnym jest organem pierwszej instancji, a zatem nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, wydane w tejże sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl § 2 powołanego przepisu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i odpowiednio do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Niewątpliwie prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia, o którym mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., przysługuje jedynie podmiotom, wymienionym w art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że spór o zgodność z prawem takiego postanowienia rozstrzyga sąd administracyjny tylko wtedy, gdy skargę o jego rozstrzygnięcie złożył podmiot mający legitymację skargową. Brak zaś legitymacji skargowej powoduje, że sąd administracyjny nie może przejść do rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 755/06 Lex 337023). Jeżeli zatem skarga na takie postanowienie została złożona przez podmiot, który nie ma legitymacji, to przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądu administracyjnego jest ograniczony tylko do oceny interesu prawnego skarżącego z wyłączeniem wkroczenia w spór o zgodność z prawem i stosowania środków prawnych określonych w ustawie. W rozpatrywanej sprawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia [...] r. wydane w trybie art. 18 i 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniósł Dyrektor Oddziału Z. w K., działający w sprawie jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny, a więc jako organ I instancji. Wobec powyższego Sąd badając dopuszczalność wniesionej przez ten organ skargi uznał, że Dyrektor Oddziału Z. w K. nie może kwestionować rozstrzygnięcia wydanego w tej samej sprawie przez organ nadzoru, albowiem w ustawowej roli organu orzekającego nie ma miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek. Sąd zauważa, iż inaczej niż w postępowaniu administracyjnym – w postępowaniu sądowoadministracyjnym - interes prawny musi być oparty nie tylko o przepisy prawa materialnego, ale także o przepisy prawa procesowego (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 208 r. sygn. akt II OSK 221/07 LEX nr 490160). Tym samym ze skargą może wystąpić tylko ten podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, i gdy wykaże, że zaskarżone do sądu rozstrzygnięcie dotyczy jego własnej sprawy administracyjnej, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są z jednej strony - organ administracji publicznej, z drugiej - indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 198/06 Lex 2833599). Z zaprezentowanego powyżej stanowiska judykatury, jednoznacznie wynika, że postępowanie sądowoadministracyjne może być uruchomione ze skutkiem merytorycznego rozpoznania skargi tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli sądu administracyjnego. Oznacza to, że nie jest legitymowanym do wniesienia skargi organ I instancji, orzekający w danej sprawie, gdyż nie ma on interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w zaskarżeniu rozstrzygnięcia (nawet kasacyjnego) organu odwoławczego do sądu administracyjnego. Rozstrzygając bowiem sprawę, organ taki wydaje postanowienie zgodne z prawem niezależnie od tego, czy pozostaje stroną postępowania w stosunkach uzależnionych od treści postanowienia. Taka pozycja organu wyłącza możliwość równoczesnego występowania w charakterze strony kierującej się własnym interesem i zabiegającej o uzyskanie korzystnej dla siebie decyzji. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby do nieoczekiwanych konsekwencji również na gruncie stosowania przepisów proceduralnych, na przykład do pozbawienia znaczenia przepisów różnicujących wszczęcie postępowania z urzędu i na wniosek strony albo wywodzenia dopuszczalności wniesienia zażalenia przez organ I instancji od własnego postanowienia, gdyby już po jego doręczeniu adresatowi, organ uznał je za niekorzystne dla swoich interesów. Przede wszystkim zaś przyznanie organowi orzekającemu statusu strony w postępowaniu administracyjnym godziłoby w elementarne zasady i wartości obowiązujące w tym postępowaniu, skoro organ administracji publicznej stawałby się w ten sposób "sędzią we własnej sprawie". Z podanych powyżej przyczyn należało uznać, że Dyrektor Oddziału Z. w K. nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na postanowienie z dnia [...] r. wydane w wyniku zażalenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. W rozpoznawanej sprawie zachodzi bowiem brak legitymacji skargowej skutkujący odrzuceniem skargi z powodu jej niedopuszczalności. Reasumując w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.